حاجي محمد شادكام

Мұсылмандардың Хабашқа көшуі

және

Әбутәліб алқабында қамалулары

Мұсылмандар мен Алланың елшісіне ( с.ғ.с. ) кәпірлерден

азар – қинау жете бергесін ол әзірет ( с.ғ.с. ) сахабаларға

Меккеден басқа жерге көшуге рұқсат берді.

Сонымен олардың бір нешесі Хабашқа көшті. Хабаш патшасы христиан болып ол кезге шейін мұсылман

болмаса да мейірімі мен нысабы белгілі еді. Сондықтан

пайғамбарлықтың бесінші жылы , режеб айында

көшушілердің он бір не он екі еркек пен төрт не бес әйел

санды алғашқы топ Хабашқа жетті . Мекке кәпірлері бөгейін деп оларды іздейді. Бірақ

үлгірмейді. Бұл мұсылмандар Хабашқа жеткенде

Меккенің жұрты жаппа й мұсылман болып Ислам үстем болды деп естиді. Бұл жаңалықты естіп нанғандар қуана отанға оралады.

Бірақ Меккеге жақындай бергенде өтірік қауесет екені

мәлім болады. Мекке тұрғындары бәз – баяғыдай тіпті одан

бетер өшгіп мұсылмандарды қорлай береді. Әлгілер қатты

абдырап қалады. Сол себепті кейбіреулері сол жерден

Хабашқа қайтады да қалғандары бәз біреулердің

кепілдігімен Меккеге кіреді. Мұсылмандардың бұл алғашқы

Хабашқа көшуі еді. Одан кейін саны 83 еркек , 18 әйел

келесі бір топ бөлек – бөлек оған көшеді. Бұл – екінші көш

еді. Кейбір сахабалар екі көшке де қосылса кейбіреулері тек

– қана біреуіне қосылды. Кәпірлер мұсылмандардың

Хабаштағы жақсы тыныш жүргенін көре ашулары қозып

мүшріктердің бір нешеуін көп тарту таралғармен ол елге

жөнелтеді. Олар ол елге барыа дінбасылары мен

сарайдағыларды көріп оларды сыйлықтармен өздерін

патшаға тапсырсын деп көндіреді. Солайша патшаның

алдына барады. Кіре сала патшаға сәжде етеді де

сыйлықтарын ұсынып өтініштерін айтады. Алдымен пара

жеген патшаның маңайындағылары олардың сөздерін

қостай береді. Олар патшаға бүйдейді: - , Біздің жұрттан

безген бір неше надан жас жігіттер өздерінің кәдімгі дінін

тастап , біз де сіз де білмейтін бір дінге кіріп сіздің елге

көшіп қонып тұр. Меккенің мен деген үлкендері және

бүлардың туыстары біздерді жолдаған оларды Меккеге

қайтарып апару үшін. Патша болса : - , Маған паналанған

жандарды тексермей сізге бере қоймаймын. Тоқтап шыдай

тұрыңдар. Оларды әкелдіріп тексеріп көрейін. Егер сіздің

айтқандарың дұрыс болса сізге табыс етемін , - деп жауап

берді. Патша мұсылмандарды өз қасына шақырады.

Олар не істерін білмей алаңдайды. Бірақ Алла тағаланың

шарапаты оларды қамтиды. Сонымен жігерлі түрмен

патшаның алдына барып шындықты айтуды ұйғарады.

Патшаның сарайына кіре берерде сәлем етеді. Әлде біреу :

- , Сендер Патшалық дәпке сәйкес патшаға неге сәжде

етпедіңдер , - деп байбалам салады. Олар болса : - , Бізге

пайғамбарлар Алладан басқаға бас ұруға рұқсат бермеген ,-

дейді.Содан соң патша оларға неше сұрау қояды. Әзіреті

Сәғд ( р.ә. ) ілгері шығып бұйырады : Біз бұрын надан едік.

Алла тағаланы да Пайғамбарларды да танымаған едік.

Тастарға табынып жүр едік. Өлексінің етін жей беретін едік.

Жаман істерден аулақ жүрмейтін едік. Ағайындардан безер

болдық. Күштілер әлсіздерді әлектеп жүрді. Осындай

кеоеңсіз жағдайда Алла тағала бізге тегін , шыншылдығын

адалдық пен тақуалығые әбден білетін бір пайғамбарын

жіберген. Ол бізді бірегей құдайдың құлдығына шақырып

жүр де тас пен пұттарға табынудан тыяды. Бізді игі істерге

қосып жаман қылықтардан тыяды. Ол бізді шыншылдық ,

адалдық , бауырмалдық , туыстарға махаббатқа және

көршілермен жақсы шығысуға , намаз оқып ораза ұстауға ,

қайыр – садақа беруге үндеді. Ұнамды мінездерді үйретіп

жамандық , өтірік , жетімнің малын жеу , жала жабу сияқты

келеңсіз қылықтардан тыяды. Бізге құран үйреткен соң оған

сендік. Оның айтқанын істедік. Жөне біздің қауым бізге

өшігіп қолдарынан келгенін аямастан азарлап жүр.

Сондықтан Пайғамбарымыздың әмірімен саған паналануға

тура келген. Патша айтады : Сіздің пайғамбар

әкелген кітаптің бір парасын маған оқып беріңші,- дейді.

Әзіреті Жәғфар ( р.ә.) Мәряам сурасының алғашқы

аяттарын оқып береді. Бұл аяттарды естіген патша

жылағанда жанындағы көп дінбасылары да жылағаны

сонша сақалдары боя боя болады. Патша айтады : Құдайға

ант ішемін , бұл сөз бен әзіреті Мәсих ( ғ.с. ) әкелген сөз бір

нұрлы қайнардан келген. Және Мекке кәпірлері тарапынан

келген топқа : -, Мен ешқашан бұларды сізге бермеспін , -

дейді. Кәпірлердің өкілдері сасқалақтайды. Неге десеңіз ,

оларға бір үлкен езгілік та болған еді. Бір – бірімен

кеңеседі. Іштерінен біреуі шығып : - , Мен ертең олардың

түп – тамырын кесердей бір айла жасаймын , - дегенде ,

жолдастары мұның жасрамас . Бұлар , әйтеуір мұсылман

болса да , бізбен туыстас ғой , - десе де , ол бетпақ

көнбейді. Ол келесі күні қайтадан патшаның қасына барып

бұл мұсылмандар әзіреті Ғайсаға ( ғ.с. ) көргенсідік етіп оны

қорлай , Құдайдың ұлы емес деп айтады ,- дейді. Патша

мұсылмандарды тағы алдына шақырады. Ардақты

сахабалар ( р.ә. ) екінші шақырудан көбірек алаңдадық

дейді. Әйтсе де мұсылмандар патшаның алдына

келеді.Патша сұрайды : - Сендер

Әзіреті Ғайса ( ғ.с. ) жайлы не дейсіңдер ?

- Ол жайлы біздің пайғамбарға түскенді айтамыз. Әзіреті

Ғайса ( ғ.с. ) Алла тағаның пендесі әрі елшісі болып

Алланың рухы бола пәк қыз әзіреті Мәриәмге дарыған

Алланың сөзі дейміз. Патша айтады : - , Әзіреті

Ғайса ( ғ.с. ) да тап сіздің айтқаныңздан өзгені айтпайды.

Қасындағы дінбасылары бір – бірімен керісе бастайды.

Патша оларға мән бермейді. Сосын Нәджжаши патша

Меккеден келген тартуларды кері қайтарып ,

мұсылмандардарға емін – еркін жүре беріңдер , әркім сізге

құл тигізсе жазаға тартамын деп жар

салғызады. Осылайша , мұсылмандардың мерейі үстем

болып , кәпірлердің сағы сынып кері

кетеді. Әзіреті Омардың ( р.ә. ) мұсылман болуы бір

жақтан , бұл жолы кәпірлердің

сәтсіздікке ұшырауы тағы бір жақтан , олардың зығырданын

қайната түседі. Сонымен мұсылмандар мен ел қатынасын

үзуге тырысады. Ислсмның жарқын шырасын әр қалайша

өшірмек болады олар. Бұл үдірістен кейін Меккенің бір топ

шонжарлары бас қосып , Мұхамбетті ( с.ғ.с. ) ел көзінше

өлтірмек болады. Не дегенмен Оны өлтіру оңай шаруа

болмай табылды. Өйткені , Бәни һашым руы бір көп

халықты әрі аймақта атышулы жұрт санатында еді. Олар

мұсылман болмағанмен Оны басқаға өлтіртгісі келмейтін еді.

Сол себепбі , барлық кәпірлер ынтымақтасып Бәни Һашым

руы және Әбутәліб әулетімен қатынаспай , ешкім олармен

араласпай , алып – сатуды , тіпті сөйлесуді қояды. Ойлағаны

Пайғамбарды өз қолдарымен берер болды. Бұл тек қана сөз

болып қалған жоқ. Пайғамбарлықтың жетінші жылы

мұххарам айының бірінде әлгі келісім жазбаша түрінде

Кебе ішінде ілініп қойылып еді барша халайық оны ескеріп

толықтай қолдансын деп. Ол қарар бойынша олармен

кездесе алмайтын еді. Өздері де басқалармен қатынаса

алмас еді. Меккедегілерден саудаласа тұрсын шеттен

келген саудагерлермен де саудаласу мұң болды. Әркім

қамаулы алқаптан шықса жазаланып әлде біреуге

мұқтажын айтса бүлк етпестен күдер үздірер жауап алатын

болды. Өздерімен алып шыққан шамалы азық – түліктері

неше күнде түгесіліп қалады.Ашаршылық жандарды қыстай

бастайды. Балалар аштықтан тағатсыздана жылап ойбайлай

береді. Балалардың жылағаны әке – шешелердің жанына

батады.Үш жыл сабыр мен шыдамнмн соң Алла тағаланың

шарапаты арқылы әлгі ілулі қағазды құрт – құмырысқа

құртып бұл нәубет бастарынан ауады. Ол жарықтықтардың

үш жыл оқшауланғаны , қатаң ( шаруашылық - әлеуметтік )

бойкотта қалайша күн көргені айқын.Оған қарамастан

ардагер сахабалар аса ерлікпен өз діндерінде табандылық

көрсетіп оны үгіттеп те жүрді.

Анықтама : Бұл қиындықтар мен машақаттарға жақтаушы

да іліккендері деп жүрген және жетістіктеріне жетеміз деп

көксеген ардақты сахабалар төзіп көрді. Ал , сәл – ғана

ойлап көрелік. Бұл арыстар мұндай жоғары мәртебеге

көтерілу үшін қаншама жанкештілік етті. Біз ислам діні үшін

не істедік ? Мұрат пен бақыт талас пен тырысу арқылы қолға

түседі. Бүгін тым тырыс тіршілік деп дінсіз дүнйе

қоңыздықта уәпірлермен иықтас болып соларша өмір

сүргіміз келеді екен. Сөйте жүріп , Ислам өрлеуі бізге

бұйырсын дегеніміз әбес емес пе ?

Мен қорқамын жеткізбес сені кебеге , ей арабы ,

Бұл баратқан сенің жол түркістанға барады .

ҚАЗАҚСТАН

Президент Нұрсұлтан Назарбаев – енді ертегінің бас кейіпкері

Президент Нұрсұлтан Назарбаев туралы шыққан ертегі кітаптардың мұқабасы. Алматы, 13 қыркүйек 2011 жыл.

14.09.2011

Мәншүк АСАУТАЙ

Алматылық Роза Ақболатованың ертегілерінде жағымсыз кейіпкер жоқ. Тек жалғыз ғана негізгі жағымды кейіпкер – Нұрсұлтан бар.

«Бұл – менің ертегілерімнің ерекшелігі» дейді автор. Ертегіші «барлығы алты ертегі барын» айтады, біздің көргеніміз – үшеуі.

БІРІНШІ ЕРТЕГІ: «МЕНІҢ ПРЕЗИДЕНТІМ – АҚ ПАТША»

Роза Ақболатованың «Менің президентім – Ақ патша» деп аталатын «қазіргі заман желісіндегі ертегісі» 2010 жылы жарыққа шыққан.

«Мен бүгін сендерге Нұрсұлтан деген бала жайлы ертегі айтып бергім келеді» деп басталған ертегіде Нұрсұлтан «әкесі 1941 жылы сұрапыл соғысқа кеткеннен кейін дүниеге келгендігі» жайлы жазылған.

Алматы облысының маңындағы бір ауылда тұратын жас келіншек «Алладан сүйіктісінің жеңіспен оралуын, өзіне ұл сыйлауын сұрап, дұға

Президент Нұрсұлтан Назарбаев туралы ертегі кітаптардың мұқабасы. Алматы, 13 қыркүйек 2011 жыл.

етті». Күндердің күнінде келіншектің «дұғасы қабыл болады». Ертегіде бұл сәт «әлемнің ғажайып салтанатты шеруі болды» деп суреттелген.

«Дәстүр бойынша қазақтар дүниеге есігін ашқан сәбиге есімді ырымдап қойған... «Нұр» – байлық пен сәттілік, «сұлтан» – жылдың керемет айы. Бұл – белгілі сұлтан, бүгінгі таңда оны «Азамат» деп атайды! Үлкен әріппен жазылатын адам!» дейді ертегі.

Кітапта Нұрсұлтанның жастайынан домбыраға жақын болғаны, әнді жақсы көргені жазылады. Автордың баяндауынша, «жыл он екі ай мектепке жаяу барып, сыныпта жақсы оқыған Нұрсұлтан отанына теңдесіз көмекпен келген».

Бас кейіпкердің Теміртаудағы еңбек жолына тоқталған автор ол жылдардың жас Нұрсұлтанға тигізген пайдасына ерекше тоқталған: «Ыстық жалын оның жүрегінде Құрманғазының әуенін ойнатып, жан дүниесін тебірентетін... Домна пешінің ыстық оты мен темірдің балқыған көрінісі жас азаматтың мінезінің қалыптасуына әсер етті»

Ертегіде ер жеткен Нұрсұлтанның «Украинада әскерде болғаны» бір сөйлеммен ғана айтылған. Дәл сондай жалғыз сөйлем «Сарамен кездескендегі вальс кейіннен үйлену тойына жалғасқанын» баяндайды.

ЕКІНШІ ЕРТЕГІ: «ЕЛБАСЫ – НҰРСҰЛТАН»

Қазақ, орыс және ағылшын тілінде 2011 жылы жарыққа шыққан бұл ертегі «Менің президентім – Ақ патшаның» жалғасы.

Екінші ертегіде ержеткен Нұрсұлттаның «жетістіктері» сөз болады. «Нұрсұлтан әскерде жүргенде сол жердің кішкене балалары шаңғы теуіп

Ертегілердің авторы Роза Ақболатова. Алматы, 13 қыркүйек 2011 жыл.

ойнайтынын байқап қалады, сондықтан өз ауылының балаларына шаңғы әкеп беріп, оларға шаңғы тебуді үйретуге сөз береді» деп жазады ертегіші.

Ертегідегі бас кейіпкердің жетістіктерінің бірі – өткен жылы Астанада өткен ЕҚЫҰ саммиті.

«Бұл – біздің жас, демократиялық еліміз үшін үлкен жетістік. Біздің президентіміздің басты жұмысы – бүкіл әлемдегі бейбітшілікпен келісімді сақтау болып табылады. Бұл құндылықты сәбилердің өзі түсінеді» делінген кітапта.

Ертегіде «тарихта қаларлықтай» болып өткен Қысқы Азиадаға да бірнеше бет арналған екен. Бұл шара «дүниежүзілік телеарналарда трансляцияланып, еліміз бен Елбасымыздың даңқын қайтадан көкке көтерді» дейді автор.

«Құрметті қыздар мен ұлдар, біздің қандай бақытты елде тұратынымызды түсінесіңдер ме?» деп сұрайды автор.

Ертегі «Біздің ең басты жеңісіміз – Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев екендігін әрдайым жадыларыңда сақтаңдар! Біздің сүйікті Елбасымыз!» деп аяқталады.

ҮШІНШІ ЕРТЕГІ: «ДАРИҒАШТЫҢ АЛТЫН АЛМАЛАРЫ»

Роза Ақболатованың үшінші ертегісінің кейіпкері – Нұрсұлтан Назарбаевтың үлкен қызы Дариға. Автор бұл ертегінің 2006 жылы шыққандығын айтады.

Онда атасы мен әжесінің еркесі болған кішкентай Дариға жайлы

Президент Нұрсұлтан Назарбаев туралы ертегі кітаптардың мұқабасы. Алматы, 13 қыркүйек 2011 жыл.

баяндалады. Жастайынан табиғатпен етене өскен Дариғаның туған күніне атасы апорт алмасының көшетін сыйлапты.

Дариға алма ағашын күтіп, баптап өсіреді. Алайда бойжеткен Дариға Мәскеуге кетіп қалғанда ағашы солып, жеміс бермей қояды. Біраз жылдардан кейін Дариға келіп, апорт алмасын қайта жайқалтады.

Бұл ертегі тек орыс тілінде ғана басылыпты. Қолымызға тиген үш кітап та әдемі безендірілген, сапасы да жақсы. Тіпті кейбірінің ішінде президент Назарбаевтың мектепте оқып жүрген, мектеп бітірген, жұмыс істеп жүрген кездеріндегі суреттері

Пікірлерді іріктеу

Пікір қосыңыз (41)

Келесі

Пікір жарияланған бет , жиыны 2

Кімнен: Аты-жөні көрсетілмеген

20.09.2011 18:36

+0 / -0

Сіздің бұған қосарыңыз

Маңғыстауда мұнайшының балдары мектепке бара алмай жатыр, кітап жок,киетін киімдері жок, сол ертегідегі кейіпкерге әкелері алданды.

Кімнен: Аты-жөні көрсетілмеген

20.09.2011 12:13

+0 / -0

Сіздің бұған қосарыңыз

айтарға сөз жок Розага ашуыңды бас дегеннен баска уят нәрсе

Кімнен: Қажы Мұқамбет Қаракедей Қайдан: иранбақ

20.09.2011 11:44

+0 / -0

Сіздің бұған қосарыңыз

Ертегі ерінгендіктен жазылмаса керек. Жазушы сонымен бір оқиғаны баяндағысы келген швғар. Бұл әңгіме арқылы НӘН еш кедергісіз мұратына жете қойды деп балаларды алдамақ сияқты ма қалай? Бірақ о заман да бұ заман бүгіңгі жасөспірімдер де біледі " Ер тарықпай молықпайды ". Тартыс болмаған қиссада қызық та жоқ екенін аутор білмегені сенгісіз. Ол әйтеуір елбасымын деп өзін - өзін алдап жүргеннен бірдеңе жырайын деген болар. Ал алданғандар оп оңай екі аттап биге шығып болады деп есекдәмеленіп арандап қалса керек. Ондай соры қайнағандар " Судың да сұпауы бар екенін " ертең сотталғанда бірақ -ақ біледі. Қазір анайы арабтар да озбырларын жауаптап жатқанда мынау бисымақ та сасқалақтар күні жақын шығар. Қалғаны халық қимылдап оны тақтан аудару ғана екенін аңғару ғой. Құдай ел тағдырын оның қылығына қарай белгілейді. " Халық құдайдың аты " екенін атам қазақ біліп айтқан.

Кімнен: Бір қыз - адал қыз Қайдан: Атырау

20.09.2011 11:13

+0 / -0

Сіздің бұған қосарыңыз

ССС-Атырау! Сіз расында да күшті болсаңыз, өз ойын жасқанбай айта алатын жігерлі болсаңыз неменеге шықпайсыз сөз бастап!!! Сіз компьютердің ар жағында отырып қана көсемсіп отырсыз. Шынтуайтына келгенде, шынайы өмірде "Ақпатшалап" жүргеннің біреуі сіз болмасына кім кепіл!!! Ал мен "Ақпатшалап" абырой жинамақ болсам, аты-жөнімді жазып, ашықтан-ашық жағымпазданғам болар ем...солай мырза немесе ханым.... даңғазалағыңнан садаға кетейін!!!!

الهكم التّكاثر

شد تكاثر خدامان

تاگور شود سرامان

نه خير ، دانيم همانا

دروغ باشد سراپا

يقين شود چون حاصل

دلا – گوييم – اي غافل !

ظاهر شود چون جحيم

اسف بسي ما خوريم

وقتي پرسند از نعيم

پاسخش را چون دهيم ؟

نگاهی نو به دین و دموکراسی
1390/04/20

    اندیشه

نویسنده:
دکتر یوسف قرضاوی
مترجم:
عبدالعزیز سلیمی
نگاهی نو به دین و دموکراسی

دولت از نگاه اسلام همچون بسیاری از دولت‌‌های دنیای متمدن امروزی، نهادی مدنی است، و تنها یک ویژگی آن را از دیگر دولت‌‌ها متمایز می‌گرداند، و آن قرار داشتن بر پایه «اصول و ثوابت»شریعت اسلامی است. در این مقاله توضیح خواهیم داد که چنین دولتی بر پایه‌‌های: شورا، انتخاب حاکمان و بیعت یا پذیرش و اراده آزاد مردم، و برخورداری آنان از حق اندرز، انتقاد و بازخواست است. و از طرفی یاری آن از راه فرمانبرداری مشروع و نافرمانیش در ارتباط با اقدامات نامشروع است. همچنین در صورت اصرار حکومت بر کجروی و خودکامگی مردم از حق بر کناری آن بر خوردارند. در واقع این رویکرد است که دولت مورد نظر اسلام را بیش از پیش به روح دموکراسی نزدیک می‌گرداند.

دموکراسی مورد نظر:

منظور ما از دموکراسی در اینجا «دموکراسی سیاسی» است. امّا «دموکراسی اقتصادی» به معنای سرمایه‌داری افسار گسیخته پیامدهای بسیار زیانباری دارد، و ما درباره آن ملاحظاتی جدی داریم. همچنین راجع به دموکراسی اجتماعی یا «لیبرالیسم» که آن را بر آزادی مطلق حمل می‌کنند، انتقاد و ایراد بسیار وارد است. از نگاه ما سرمایه‌داری قرار گرفته بر «مکتب قارونی» ناپذیرفتنی است، زیرا که برپایه اندیشه اقتصادی تکاثرطلب و خودبرتربین آن چنانی قرار دارد که عملاً همچون قارون می‌گوید: «قَالَ إِنَّمَا أُوتِیتُهُ عَلَى عِلْمٍ عِندِی ». القصص: 78 «او گفت: صرفاً از روی دانش «و زیرکی و پختگی» خود من است که دارا و ثروتمندم.» و آنگونه که قوم شعیب به او گفتند: « قَالُواْ یَا شُعَیْبُ أَصَلاَتُکَ تَأْمُرُکَ أَن نَّتْرُکَ مَا یَعْبُدُ آبَاؤُنَا أَوْ أَن نَّفْعَلَ فِی أَمْوَالِنَا مَا نَشَاء إِنَّکَ لَأَنتَ الْحَلِیمُ الرَّشِیدُ» هود: 87 «گفتند: ای شعیب! مگر نمازت به تو فرمان می‌دهد که (به ما بگویی) آنچه را که پدران ما پرستش می‌کردند کنار بگذاریم، یا آنگونه (که می‌خواهی) در دارایی خویش دخل و تصرف کنیم.» در حالی که در اندیشه اقتصادی اسلام اموال و دارایی متعلق به خداوند است و انسان وکیل و کارگزار اوست. « آمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَأَنفِقُوا مِمَّا جَعَلَکُم مُّسْتَخْلَفِینَ فِیهِ فَالَّذِینَ آمَنُوا مِنکُمْ وَأَنفَقُوا لَهُمْ أَجْرٌ کَبِیرٌ » الحدید: 7 « به الله و پیامبر او إیمان بیاورید، و از آنچه (از دانش و دارایی) که او شما را (در آنها) جانشینان خود نموده، إنفاق(و بخشش) کنید. کسانی از شما که ایمان آورده، و إنفاق کرده‌اند، پاداش بزرگى خواهند داشت.» آری از نگاه اسلام مالک حقیقی اموال خداوند است، و انسان ثروتمند امانتدار و وکیل مالک حقیقی و مالکیت او مالکیتی محدود و مقید است؛ و مسئولیت‌‌ها و وظایفی در ارتباط با آن پیش روی اوست، و در عرصه‌‌های: تولید، توزیع و مصرف، قید و بندهایی مالکیت او را محدود می‌سازند. و پرداخت زکات که یکی از پایه‌‌های اسلام است بر او واجب است، همچنین صاحب ثروت از اقداماتی مانند: رباخواری، احتکار، غش و خیانت، اسراف و عدم بکارگیری سرمایه برحذر داشته شده است. (1) تنها به وسیله چنین توصیه‌‌ها و قوانینی است که می‌توان از سیاست‌‌های ویرانگر «سرمایه‌داری» جلوگیری کرد، و عدالت اجتماعی را تحقق بخشید، و از قشرهای ضعیف جامعه مانند: یتیمان و مستمندان و درماندگان حمایت نمود؛ و فرایند تولید، توزیع، مبادله و مصرف را بهتر و چگونگی بهره گیری از دارایی‌‌ها را ساماندهی کرد. «کیْ لَا یَکُونَ دُولَةً بَیْنَ الْأَغْنِیَاء مِنکُمْ » الحشر: 7 « تا (ثروت‌‌ها تنها در) بین ثروتمندان شما دست به دست نشود.» همچنین «لیبرالیسم» به معنای آزادی نامحدود، از نظر ما مسلمان(و اکثریت قریب به اتفاق حقوقدانان و جامعه شناسان و مسئولان دنیای متمدن) ناپذیرفتنی است، و در هیچ جای جهان آزادی افسار گسیخته وجود ندارد، و هرگونه آزادی در این جهان دارای مرزها و قید و بندهایی است، مانند: ضرورت رعایت حقوق دیگران، پاسداری از حق و حرمت خود فرد، و حق خداوند، و همچنین رعایت ارزش‌‌های اخلاقی (در رفتار خانوادگی و اجتماعی). بر پایه توافقنامه‌‌های بین المللی است که، کشتی‌‌ها بر روی اقیانوس‌‌ها از خطوط و مسیرهای دریایی معینی باید حرکت کنند، و این نقشه و قطب‌نماست که جهت حرکت آن‌‌ها را مشخص می‌نمایند. همچنین هواپیما‌‌ها در آسمان بنا بر خواست خلبان به چپ و راست پرواز نمی‌کنند، بلکه از خطوط پروازی معینی نباید خارج گردند. آنچه در ارتباط با مسأله دموکراسی در این مبحث مورد نظر است، بخش سیاسی آن است. روح و ماهیت دموکراسی این است که، ملت‌‌ها خود فرمانروایان و کارگزارانشان را انتخاب کنند، و بر خلاف خواست ایشان حاکمان و رهبرانی بر آنان حکومت ننمایند. این درست همان چیزی است که اسلام آن را از راه «شورا» و بیعت و دادن حق انتخاب به مردم، و مذمت فرعون‌‌ها و خودکامه‌‌ها، و تاکید بر انتخاب انسان‌‌های دانا، توانا، آگاه و امانت دار، و امر به پیروی از باورها و راهکارهای مورد پسند عامه مردم، و به تعبیر شرعی «سواد اعظم» و اینکه دست یاری خداوند با همگرایی و جماعت است، همچنین این فرموده پیامبر گرامی اسلام علیه الصلاه و السلام به حضرات ابوبکر و عمر «رضی الله عنهما» که: «هرگاه در باره چیزی هر دو به توافق رسیدید، من با نظر شما مخالفت نمی‌کنم»(2) زیرا در این صورت دو رأی در برابر یک رأی قرار می‌گیرند. از منظر اسلام تمامی شهروندان یک جامعه از حق انتقاد از حاکمان و امر به معروف و نهی از منکر -البته با مراعات فرهنگ و آداب آن- برخوردارند. و می‌توانند از فرامین نادرست و نامشروع واضح آنان سرپیچی نمایند. در باره بهره گیری از دموکراسی آنچه برای ما اهمیّت دارد، ضمانت‌‌ها و ابزارهای عملی آن است، نه آنچه که به نام دموکراسی مردم را به وسیله آن فریب می‌دهند. کم نیستند دولت‌‌هایی که نام دموکراسی و مردم سالاری را به دنبال خود یدک می‌کشند، در حالی که سر تا پا در استبداد و خودکامگی غرق اند. همچنین کم نیستند رهبران و رؤسای جمهوری که مورد نفرت مردم هستند، امّا در انتخاباتی «فرمایشی و مهندسی شده» گاهی با نسبت 99٪ برای بار چهارم و پنجم و گاهی بیشتر، در مقام رهبری و یا ریاست جمهوری ابقاء می‌شوند. راهکار انتخابات و سنگین شدن کفه حامیان طرفی در مقابل طرف دیگر از راه اکثریت آراء که پدیده دموکراسی به آن دست یافته-هرچند از پاره‌ای از کاستی‌‌ها رنج می‌برد- امّا در کل راهکاری درست و کارآمد است، و از دیگر تجربه‌‌ها و راهکار‌‌ها سالم‌تر و بهتر به نظر می‌رسد. (3) امّا به درستی از آن باید مراقبت شود، و از دغل و تقلب دغلکاران و تقلب کنندگان حفظ گردد. در ارتباط با ادعای عده‌ای از اهل دین که می‌گویند: چون دموکراسی به معنی حکومت مردم بر مردم می‌باشد، با حاکمیت خدا در تضاد است، باید گفت: منظور از حکومت مردم بر مردم در پدیده دموکراسی رویارویی با حکومت‌‌های استبدادی و دیکتاتوری است، نه به معنی رویارویی یا جایگزینی با حکم خداوند «و ثوابت قرآن و سنّت صحیح که همه اش برپایه خیر و مصلحت و آزادی و احترام به حقوق انسان است.» زیرا منظور ما از دموکراسی، دموکراسی در جامعه‌‌های اسلامی است. (که ثوابت دین خالص خداوند-نه آراء انفرادی فقیهان را- مانند: قانون اساسی و مصالح درجه اوّل کشورها پذیرفته باشد.) (4)

پیوند اسلام و دموکراسی:

در مقام سخن از دموکراسی بیان نگاه اسلام به این پدیده ضروری است. اما ابتدا باید پذیرفت که واقعیت شهادت می‌دهد که درباره رابطه دین و دموکراسی، در میان ما مسلمانان سه گروه با سه دیدگاه وجود دارند:

گروه یکم: (افراطی‌‌های)مخالف دموکراسی عده‌ای برای باورند که، به چند دلیل دین و دموکراسی دو پدیده ناهمگون و ناسازگارند:

أ: اسلام دینی است الهی، امّا دموکراسی پدیده‌ای است بشری.

ب: دموکراسی به معنای حکومت مردم بر مردم است،امّا اسلام به معنای حکومت خدا بر مردم است.

ج: دموکراسی بر پایه حاکمیت اکثریت عددی است، در حالی که نمی‌توان پذیرفت که اکثریت همیشه حق به جانب است.

د: دموکراسی پدیده‌ای است نوین، و پایبندی به آن نوعی بدعت در دین به شمار می‌آید، و در میان امّت اسلامی دارای سابقه‌ای نیست. زیرا در حدیثی آمده است که: «من أحدث فی أمرنا هذا ما لیس منه فهو رد.» «هر که در امور دین ما چیز جدیدی را که از آن نیست بیاورد، ناپذیرفتنی است». و در حدیث دیگری آمده که: «من عمل عملاً لیس علیه أمرنا فهو رد.» «هرکس کاری کند که فرمان دین ما بر آن نیست،آن کار ناپذیرفتنی است».

هـ: دموکراسی پدیده‌ای وارداتی از غرب مسیحی یا سکولار است که به حاکمیت دین بر زندگی انسان، و به هیچ الوهیّت، نبوّت و آخرتی ایمان ندارد. پس چگونه می‌توان آن را برنامه زندگی سیاسی مسلمانان گردانید! بنا بر آن دلایل این گروه دموکراسی را کاملاً مردود و ناپذیرفتنی می‌دانند، و مبلّغان و تأیید کنندگان آن را در ممالک اسلامی مورد ملامت قرار می‌دهند. و گاهی آنان را به کفر و خروج از اسلام متهم می‌کنند. تا جایی که عده‌ای از آنان به صراحت گفته‌اند: نظام دموکراسی نظامی کافرانه است.

گروه دوّم: (تفریطی‌‌ها) یا حامیان بدون قید و شرط دموکراسی. در برابر گروه یکم نیز کسانی هستند بر این باورند که: تنها راه چاره چالش‌‌ها و مشکلات فراروی کشورها و ملت‌‌های ما «دموکراسی» غربی است؛ که تمامی ویژگی‌‌های «لیبرالیسم اجتماعی» و «سرمایه‌داری اقتصادی» و«دموکراسی سیاسی» را یکجا به همراه داشته باشد. این عده به هیچ حد و مرزی برای دموکراسی قایل نیستند، و خواهان پیاده کردن بی کم و کاست آن -همانگونه که در غرب است- در کشورهای ما می‌باشند. آن هم به گونه‌ای که بر پایه هیچ باوری قرار داده نشود، و از هیچ شریعتی الهی الهام نگیرد، و به هیچ ارزشی ایمان نیاورد، و از پیوند میان دانش و اخلاق، اقتصاد و اخلاق، سیاست و اخلاق و جنگ و اخلاق جلوگیری نماید. این منطق منطق غرب زدگانی است که از قدیم الأیام منادی دنباله‌روی از شیوه زندگی غربی‌‌ها و گرفتن خیر و شر و تلخ و شیرین تمدن غرب هستند. (و عملاً در دولت‌‌های پیرو سکولاریسم اتاتورکی در ترکیه، تونس، مصر و سوریه و بسیاری از دیگر کشورها شاهد آن بوده‌ایم.)

گروه سوّم: میانه روان واقعگرا. میان دو گروه اول و دوم گرایش معتدل و میانه روی نیز وجود دارد که بر این باور است همه جوانب مثبت موجود در دموکراسی، یا به عبارت دیگر روح دموکراسی با روح و ماهیّت آموزه‌‌های اسلام در عرصه راهکارهای اداره جامعه سازگاری‌‌های بسیاری دارد. همانگونه که پیشتر اشاره شد روح دموکراسی این است که مردم حاکمان خود را انتخاب کنند، و کسی و نظامی را که نمی‌پسندند بر آنان تحمیل نشود، و کسی با زور و یا تزویر ایشان را وادار به اطاعت از خود نکند. این که مردم از اهرم‌‌ها و ساز و کارهایی برخوردار باشند که، بتوانند با بهره گیری از آنها از کجروی‌‌های حاکمان جلوگیری نمایند، و چنانچه به خطا رفتند به راه درست بازشان گردانند، و اگر به راه درست باز نگشتند، از حق و قدرت انتقاد و جلوگیری از آنان برخوردار باشند، و چنانچه کارگر نیفتاد برکنارشان کنند. در صورتی که «شورای حل و عقد» یا مجلس نمایندگان «واقعی و شایسته» مردم یا هر نهاد دیگری که نماد اراده مردم باشد، با رهبر یا رییس جهمور در امری از امور (ثابت و یقینی) شرعی اختلاف پیدا نمودند، راه حل آن را به قرآن خدا و سنّت پیامبر ارجاع دهند. همان گونه که خداوند می‌فرمایند: « یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ أَطِیعُواْ اللّهَ وَأَطِیعُواْ الرَّسُولَ وَأُوْلِی الأَمْرِ مِنکُمْ فَإِن تَنَازَعْتُمْ فِی شَیْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللّهِ وَالرَّسُولِ إِن کُنتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَالْیَوْمِ الآخِرِ ذَلِکَ خَیْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِیلًا.» النساء 59 «اى اهل ایمان (با پیروی از قرآن و سنت) خدا و پیامبر را اطاعت نمایید! همچنین از کاربدستانی که از خود شما (مؤمنان) هستند(در چهارچوب شریعت) اطاعت کنید. چنانچه درمورد چیزی با آنان اختلاف پیدا کردید، اگر(هر دو طرف) به خدا و روز قیامت ایمان دارید، راه حل آن را در کتاب خدا و سنت پیامبرجستجو کنید. برای شما این بهتر و خوش عاقبت‌تر است.» کسانی در اینگونه موارد که داوری به آنان سپرده می‌شود، (اعضای نهادی مستقل، فراحزبی و فرا گروهی و فراصنفی هستند که) در دین و دانش(حقوق و سیاست و جامعه شناسی و...) ژرف نگر و دور اندیش، خوشنام و پاک سیرت بوده، و (تعدادی از آنان)در «علم شرعی» یعنی علم به «قرآن و سنّت و فقه و اصول فقه» دارای تخصص و پختگی باشند. کسانی که هم زمان از معرفت «نصوص جزئی، و مقاصد کلی» علم شرعی و دانش واقعی، یعنی دانش زمانی که در آن زندگی کنند برخوردار بوده، و با اندیشه‌‌ها، راهکارها و مصالح و مفاسد، و مسائل تأثیر گزار داخلی و خارجی آگاه باشند. همانگونه که خداوند متعال می‌فرماید: «...وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَى أُوْلِی الأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِینَ یَسْتَنبِطُونَهُ مِنْهُمْ.»النساء: ﴿۸۳﴾ «اما اگر (برای اطلاع از درست یا نادرست بودنش) آن را به پیامبر و یا مسئولین امور ارجاع می‌دادند، قطعاً کسانى‏ از ایشان که (اهل تحقیق و) برداشت هستند، آن را می‌دانستند.» امّا در ارتباط با امور گوناگون و نیازهای قانونی زندگی روزمره که در چهارچوب مسائل «متغییر و مباح» قرار می‌گیرند، چنانچه میان مسئولان و مردم اختلافی پیش آمد -که در حوزه امور اجتهادی- به مرجّح و سنگینی کننده کفه ترازوی طرفی نیاز است-میزان و مرجّح همان رأی اکثریت است. زیرا نظر دو نفر از نظر یک نفر به درستی نزدیک‌تر است. در این باره دلایل شرعی بسیاری هستند که در اینجا مجال بیانشان وجود ندارد، و شما را به مطالعه کتاب «فقه سیاسی» توصیه می‌نماییم. و این که گفته می‌شود، دموکراسی ساخته و پرداخته آدمیان است، به هیچ نقطه ضعف آن نیست، و نمی‌توان هرگونه تجربه و دست آورد بشری را ناپسند دانست، زیرا خداوند به ما فرمان داده که خرد خویش را به کار گیریم، در امور و پدیده‌‌ها بنگریم، بیندیشیم، درس و عبرت بگیریم، تلاش و تحقیق بنماییم و از دانش و تجربه دیگران بهره ببریم. امّا به حاصل آن خردورزی و تلاش اجتهادی و استفاده از دانش دیگران باید توجه شود که آیا با اصول و ثوابتی که از سوی خداوند«-که بر خلاف دانش و اندیشه بشر محدود به زمان و ماکان-شکی در دانایی و توانایی غیر محدود او نیست» آمده، در تضاد است یا نه؟ زیرا آن اندیشه، دانش و تجارب در پرتو کلام بدون کم و کاست خداوند بسیار سازنده و راهگشا خواهند بود. ما در واقعیت زندگی سیاسی برخی از کشورها شاهد بوده و هستیم که، پدیده دموکراسی (تا حدودی) پیاده کننده اصل و قاعده «شورا»، انتقاد و بازخواست مسئولان، بردباری، تحمل پذیری، تحقق دادگری، ستم ستیزی و حفظ مصالح و دفع مفاسد و غیره است. همانگونه که پیشتر نیز اشاره گردید، این که گفته شده دموکراسی به معنای حکمرانی مردم بر مردم است، به معنای رویارویی با حکم و فرمان خدا نیست، بلکه حکومت مردم بر مردم در برابر حکومت خودکامه و افسار گسیخته قرار می‌گیرد. همچنین در برابر این اشکال بر دموکراسی که گفته می‌شود: پدیده‌ای وارداتی است، باید گفت: وارداتی بودن در ذات خود نادرست و ناپسند نیست، زیرا آوردن چیزی نادرست است که زیانبار باشد، یا کالایی را وارد کنیم که خود مانند آن یا بهترش را داشته باشیم. ما از دموکراسی راهکارها و ضمانت‌‌هایش را وارد می‌نماییم، نه تمامی مبانی فلسفی آن را که حقوق فرد را در برابر جامعه بیش از حد فربه می‌گرداند، و در رابطه با آزادی‌‌ها هر چند به بهای انزوای ارزش‌‌ها و اخلاق تمام شود، راه افراط را در پیش می‌گیرد، و به اکثریت حق می‌دهد که هر چیزی- حتی خود دموکراسی- را کنار بگذارد. ما به گونه‌ای خواهان «دموکراسیزه» نمودن جامعه‌‌های اسلامی هستیم، که به باورها و ارزش‌‌های ایمانی، فرهنگی و اخلاقی ما احترام بگذارد. زیرا ثوابت دینی و اخلاقی و عبادی ما- از آنجا که منشأ الهی دارند و در هر شرایط زمانی و مکانی خیر مطلق اند- پذیرایی دگرگونی آنها به وسیله رأی و رفراندم نیستند. «بر خلاف متغییرات دین و آراء اجتهادی فقیهان که از طریق اجتهاد جمعی و مصوّبات مجالس متشکل از کارشناسان کار آمد و جامع الشرایط متناسب با پیشرفت‌‌ها و نیازهای جوامع بشری، دچار تغییر و دگرگونی می‌شوند.» شوراسالاری و دموکراسی بسیاری از کسانی که از دموکراسی سخن می‌گویند، بر این باورند که، ریشه‌‌های دموکراسی را می‌توان در احکام و آموزه‌‌های اسلام یافت، بر روی اصل «شورا» تأکید دارند و آن را جایگزین مناسبی برای دموکراسی به شمار می‌آورند. از طرفی آن را دلیلی شرعی برای درستی بهره گیری از دموکراسی می‌دانند. تعدادی از دوستان الجزایری چنین رویکردی را «شوروکراسی» به معنی در برگیرنده «شورا» و «دموکراسی» می‌نامند. من بر این باورم که می‌توانیم قضیه دموکراسی را با اموری فراتر از آنچه که بیان شدند، نیز تقویت کنیم. زیرا در باره اصل شورا دو فهم و قرائت وجود دارند: یکم: هستند فقیهانی گمانشان بر این است که، تصمیمات«شورا» الزامی نیستند، بلکه در حوزه «مندوب و مستحب» قرار می‌گیرند، و از سنخ تصمیمات توان و تکامل بخش اند؛ زیرا «شورا» اصل مستقلی به شمار نمی‌آید. امّا دانشمندان محققی مانند: علّامه إبن عطیه، و إمام قرطبی می‌گویند که: «شورا یکی از قواعد و پایه‌‌های شریعت اسلامی«و جزو ویژگی‌‌های ذاتی مؤمنان» است، و هر یک از حاکمان که با اهل دین و دانش (در اداره امور مردم) مشورت نکند، برکناری او واجب است؛ و در این باره اختلافی نیست. (5)

دوّم: همچنین هستند فقیهانی که می‌گویند: شورا فقط ابزاری است برای کسب آگاهی بیشتر و الزامی برای اجرای تصمیماتش وجود ندارد. حتی آنانی که شورا و مشاوره را لازم و واجب شمرده‌اند، می‌گویند: بر حاکم و پیشوا مشورت با اهل دانش و دین و متخصصان واجب است، امّا چناچه به نتیجه دیگری غیر از رأی جمعی برسد، می‌تواند رأی مورد پسند خود را عملی کند. امّا در این صورت خود به تنهایی مسئول تصمیم گیری خویش است. و این دسته به این آیه استدلال می‌نمایند که: « فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ اللّهِ لِنتَ لَهُمْ وَلَوْ کُنتَ فَظًّا غَلِیظَ الْقَلْبِ لاَنفَضُّواْ مِنْ حَوْلِکَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِی الأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَکَّلْ عَلَى اللّهِ إِنَّ اللّهَ یُحِبُّ الْمُتَوَکِّلِینَ.» آل عمران: 159 « (ای پیامبر) به برکت رحمت (و توفیق) الله است که با مردم نرمخو و مهربانی؛ اگر تند خو و سنگدل می‌بودی، قطعاً از پیرامون تو پراکنده مى‏شدند. با عفو و گذشت با آنان برخورد کن و از خدا برایشان طلب بخشایش بنما و در امور مختلف با آنان مشورت کن! بعد (از مشورت) هنگامی که برای کاری عزم خود را جزم نمودی بر خدا توکل کن؛ زیرا که خدا توکل کنندگان را دوست می‌دارد. » ولی ما آن دو دیدگاه را درست نمی‌دانیم، و در کتاب‌‌های خود بارها برای نادرستی آنها استدلال کرده‌ایم. و در عین حال طرح و برانگیختن آنها اعتماد و التزام به «شورا» را تضعیف می‌نمایند. من بر این باورم که بر ما لازم است، قواعد و موارد تأییدکننده دیگری را که بر روی مشروعیت دموکراسی و نزدیکی آن به روح اسلام تأکید می‌نمایند، بیان نماییم. برای مثال در راستای اثبات مقبولیت دموکراسی می‌توان به موارد زیر نیز استدلال نمود:

1. رویارویی با استبداد و خودکامگی. نخستین اصل تأکید کننده بر روی مقبولیت دموکراسی و حکومت مردم بر مردم، و حق مردم در باره انتخاب حاکمان خود این است که، قرآن با وضوح و قاطعیت دیکتاتورهای فرعون صفت را مورد تهاجم قرار می‌دهد؛ کسانی که بر خلاف خواست مردم بر آنان حکومت می‌کنند، و چه بخواهند و چه نخواهند زمام امورشان را به دست می‌گیرند. در این رابطه است که قرآن پادشاه هم عصر ابراهیم را مورد مذمت قرار می‌دهد: « أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِی حَآجَّ إِبْرَاهِیمَ فِی رِبِّهِ أَنْ آتَاهُ اللّهُ الْمُلْکَ إِذْ قَالَ إِبْرَاهِیمُ رَبِّیَ الَّذِی یُحْیِی وَیُمِیتُ قَالَ أَنَا أُحْیِی وَأُمِیتُ قَالَ إِبْرَاهِیمُ فَإِنَّ اللّهَ یَأْتِی بِالشَّمْسِ مِنَ الْمَشْرِقِ فَأْتِ بِهَا مِنَ الْمَغْرِبِ فَبُهِتَ الَّذِی کَفَرَ وَاللّهُ لاَ یَهْدِی الْقَوْمَ الظَّالِمِینَ.» البقره: 258 « آیا از (سرگذشت کسی چون نمرود) که پرودگارش مقام پادشاهى به او داد(و آن مقام سبب تکبر و غرورش شده بود) و در باره پروردگارش با ابراهیم به مجادله پرداخت، خبر داری؟ هنگامی که ابراهیم به او گفت‏: پروردگار من کسی است که، زندگانی می‌دهد و(زندگان را) مى‏میراند. (نمرود) گفت‏: من نیز(با عفو یک اعدامی او را) زندگانی می‌دهم (‏با کشتن دیگری او را) می‌‏میرانم‏. ابراهیم گفت‏: حقیقتاً الله خورشید را از مشرق برمى‏آورد، تو (اگر می‌توانی) آن را از مغرب برآور. (با این سخن) کسی که(با خودکامگی و حق ستیزی خود) کافر شده بود، مات و حیران شد. خداوند قوم ستمگر را هدایت نمى‏کند.» فرعون نیز راه خودکامگی را در پیش گرفته بود که قرآن درباره او می‌گوید: « إِنَّ فِرْعَوْنَ عَلَا فِی الْأَرْضِ وَجَعَلَ أَهْلَهَا شِیَعًا یَسْتَضْعِفُ طَائِفَةً مِّنْهُمْ یُذَبِّحُ أَبْنَاءهُمْ وَیَسْتَحْیِی نِسَاءهُمْ إِنَّهُ کَانَ مِنَ الْمُفْسِدِینَ» القصص: 4 « به راستی فرعون در سرزمین (مصر) راه خود کامگی را در پیش گرفت، و مردم آن را گروه گروه کرد(و میانشان تفرقه انداخت و تبعیض قایل شد) گروهی از آنان را سرکوب می‌کرد(و حقوقشان را پایمال می‌نمود) پسران (غیرتمند و تسلیم ناپذیر) آنان را می‌کشت، و زنان (و مردان ضعیف) ایشان را (برای بهره کشی) زنده می‌گذاشت. به راستی که او از مفسدان بود.» همچنین قرآن به طور کلی روش خود کامگان را ناپسند و نامقبول می‌شمارد: « وَاسْتَفْتَحُواْ وَخَابَ کُلُّ جَبَّارٍ عَنِیدٍ.» ابراهیم: 15 « (آنان) در پی غلبه (بر پیامبران) بودند؛ امّا (در نهایت)همه خودکامگان (و مستکبران) خوار و نا امید شدند.» همچنین می‌فرماید: « کَذَلِکَ یَطْبَعُ اللَّهُ عَلَى کُلِّ قَلْبِ مُتَکَبِّرٍ جَبَّارٍ » غافر: 35 « این گونه، الله بر قلب هر آدم متکبر زورگویی مهر (گمراهی) می‌نهد.» از طرف دیگر ملت‌‌هایی را که با مستکبران همراه می‌شوند و از آنان فرمانبرداری می‌نمایند، مورد نکوهش قرار می‌دهد، همانگونه که درباره فرعون می‌فرماید: « فَاسْتَخَفَّ قَوْمَهُ فَأَطَاعُوهُ إِنَّهُمْ کَانُوا قَوْمًا فَاسِقِینَ.» الزخرف: 54 « فرعون قومش را (با فریبکاری و زورگویی، سبک‏ مغز و) خوار کرد؛ و در نتیجه(چشم و گوش بسته) او را اطاعت کردند. به راستی قوم او کافر (و مرز شکن) بودند.» و درباره اطرافیان فرعون نیز می‌گوید: « إِلَى فِرْعَوْنَ وَمَلَئِهِ فَاتَّبَعُواْ أَمْرَ فِرْعَوْنَ وَمَا أَمْرُ فِرْعَوْنَ بِرَشِیدٍ* یَقْدُمُ قَوْمَهُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ فَأَوْرَدَهُمُ النَّارَ وَبِئْسَ الْوِرْدُ الْمَوْرُودُ»هود: 97- 98 « نزد فرعون و سران قوم او فرستادیم؛ ولى آنها از فرمان فرعون پیروى کردند؛ در حالی که فرمان فرعون خردمندانه (و سبب رشد و هدایت) نبود.* روز قیامت (فرعون) جلو قومش می‌افتد و آنان را به آتش دوزخ وارد می‌کند. به راستی که (آتش دوزخ ) منزلگاه بدی برای وارد شدگان است.» همچنین قرآن قوم عاد «هم عصر هود» را به سبب کوتاهی درباره دستیابی به آزادی و پاسداری از کرامت خود، و پیروی از حاکمان دیکتاتور مورد ملامت قرار می‌دهد و می‌گوید: « وَتِلْکَ عَادٌ جَحَدُواْ بِآیَاتِ رَبِّهِمْ وَعَصَوْاْ رُسُلَهُ وَاتَّبَعُواْ أَمْرَ کُلِّ جَبَّارٍ عَنِیدٍ» هود: 59 «آری این (سرنوشت قوم) عاد بود که، آیات پروردگارشان را انکار نمودند؛ و پیامبرانش را نافرمانى کردند؛ و از دستور(و راه و رسم) هر زورگوى حق ستیزی پیروی کردند.» از طرف دیگر قرآن اندرز پیامبر خدا صالح به قوم ثمود را بازگو می‌نماید که به آنان گفت: « فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِیعُونِ ﴿۱۵۰﴾ وَلَا تُطِیعُوا أَمْرَ الْمُسْرِفِینَ» الشعرا : 150- 151 « از الله پروا نمایید، و از (راهنمایی‌‌های) من پیروی کنید. و از فرمان زیاده روان(و رهبران خودکامه) اطاعت نکنید.» بدین صورت می‌بینیم از جمله اصول و اهداف قرآن این است که، ملت‌‌ها را از زیر سلطه فرعون‌‌ها و دیکتاتورها و مدعیان خدایی بر مردم آزاد سازد، و سربلندیشان بخشد، جز در برابر خدایی که آنان را آفریده پیشانی بر زمین نگذارند، و پیروان مکتب نمرود و فرعون بر آنان فرمانروایی نکنند. بلکه از میان خود کسانی را برای فرمانروایی برگزینند، و امور و اقداماتشان را زیر نظارت داشته باشند، و در صورت کجروی مورد بازخواست قرارشان دهند، و در صورت اصرار بر انحراف، آنان را برکنار کنند. همانگونه که ابوبکر صدیق(رضی الله عنه) نخستین جانشین پیامبر (صلی الله علیه و سلّم) پس از انتخاب به عنوان پیشوا به مسلمانان گفت: «اگر مرا بر راه حق و درست دیدید کمکم کنید، و چنانچه بر راه باطل و نادرست مرا دیدید، به راه راست بازم گردانید. تا هنگامی که از خدا فرمان می‌برم مرا فرمانبرداری کنید، امّا چنانچه او را نافرمانی نمودم، حق ندارید از من فرمانبرداری کنید.».(6)

2. همگرایی و همراهی با عامه مردم «سواد أعظم» در لابه لای متون دینی خود نصوصی شرعی و احادیثی نبوی داریم که، به مسلمانان دستور می‌دهد، با جماعت و مردم همراه شوند، زیرا دست یاری خدا با جماعت است. (7) همچنین آن نصوص به اهل ایمان توصیه می‌کنند که، به نگاه مردم به پدیده‌‌ها و کارها اهمیّت بدهند، زیرا نگاه ایشان نزد خداوند و مردم دارای اعتبار است. همانگونه که می‌فرماید: « وَقُلِ اعْمَلُواْ فَسَیَرَى اللّهُ عَمَلَکُمْ وَرَسُولُهُ وَالْمُؤْمِنُونَ وَسَتُرَدُّونَ إِلَى عَالِمِ الْغَیْبِ وَالشَّهَادَةِ فَیُنَبِّئُکُم بِمَا کُنتُمْ تَعْمَلُونَ» توبه: 105 « ای پیامبر! (به خودداری کنندگان از جهاد و دیگرمردم) بگو: به جای عذر خواهی، اهل عمل و تلاش باشید؛ و) بدانید که خدا و پیامبر و مؤمنین کردار شما را خواهند دید، و سرانجام به حضور خدای آگاه از پنهان و آشکار برگردانیده می‌شوید؛ و او شما را از نتیجه آنچه که (در دنیا) انجام می‌دادید، با خبر می‌کند.» می‌بینیم که خداوند نگاه و داوری مردم را در کنار نگاه خود و پیامبرش قرار داده است. و در آیه دیگری می‌فرماید: « کَبُرَ مَقْتًا عِندَ اللَّهِ وَعِندَ الَّذِینَ آمَنُوا کَذَلِکَ یَطْبَعُ اللَّهُ عَلَى کُلِّ قَلْبِ مُتَکَبِّرٍ جَبَّارٍ» غافر: 35 « (آن کارشان) نزد الله و نزد کسانى که ایمان آورده‏اند، سبب خشم شدید،(و عذاب سخت) است. این گونه، الله بر قلب هر آدم متکبر زورگویی مهر (گمراهی) می‌نهد.» در این آیه نیز خشم آنان را در کنار خشم خداوند نهاده است. به همین خاطر است که ابن مسعود می‌گوید: «هرچه را مسلمانان نیک دانستند، آن چیز نزد خداوند نیز نیکوست، و هرچه را زشت شمردند، نزد خداوند نیز زشت است». (8)

3. پیشنمازی که مردم از او ناخشنودند: صحت این حدیث از رسول خدا (ص) به اثبات رسیده است که فرموده‌اند: « نماز سه کس یک وجب از روی سرشان بالاتر نمی‌رود : (یعنی مورد پذیرش پروردگار قرار نمی‌گیرد.) کسی که پیشنماز مردمی شود که از خوشنود نیستند؛ زنی که شب را به روز آورد و شوهرش «به حق» از او راضی نباشد، و برادرانی «انسانی و ایمانی» که با یکدیگر به نزاع برخیزند».(9) این بدان معناست که پیشنماز باید محبوب و مقبول مردم باشد، و اگر پیشنماز جز این را احساس کرد، بر او واجب است از پیشنمازی آنان خودداری ورزد. در غیر این صورت نمازش مورد قبول خداوند قرار نمی‌گیرد. هنگامی که در ارتباط با امامت محدود و ساده نماز قضیه اینگونه است، در رابطه با امامت و پیشوایی بزرگتر و با اهمیت‌تری که تمامی امور دینی و دنیوی را شامل می‌شود، مسأله بسیار حساس‌تر است.

در حدیث صحیحی آمده است که: «بهترین پیشوایان شما کسانی است که دوستشان می‌دارید و آنان نیز شما را دوست می‌دارند، و برای آنان دعا می‌کنید و آنان نیز برای شما دعا می‌کنند. امّا بدترین پیشوایان و حاکمان شما کسانی هستند که از آنان بدتان می‌آید و آنان نیز با شما بداند، و نفرینشان کنید و آنان نیز شما را نفرین نمایند».(10) پس شایسته و پذیرفته آن است که پیوند میان حاکمان و مردمان بر پایه دوستی و اعتماد دو طرفه قرار گیرد، نه دشمنی و بی اعتمادی که ویژگی روابط میان حاکمان خودکامه و تمامیت طلب با مردم است. در پایان شما را به مطالعه کتاب «فقه سیاسی» به ویژه بخش مربوط به پیوند میان «اسلام و دموکراسی» دعوت می‌نمایم. (11)

دکتر یوسف قرضاوی- رییس اتحاد جهانی علمای مسلمین

*این مقاله بخش چهارم کتاب: الدّین والسیاسة دکتر یوسف قرضاوی رئیس اتحاد جهانی علمای مسلمین است که در دست ترجمه می‌باشد.

ارجاعات و منابع:

1. به کتاب «نقش ارزش و اخلاق در اقتصاد اسلامی» از انتشارات (نشر احسان) نوشته دکتر قرضاوی مراجعه شود.

2. روایت شماره (17994) مسند امام احمد.

3. یکی از اشکالات اکثریت پارلمانی این است که گاهی بیانگر و بازتاب رأی اکثریت واقعی مردم نیست. برای مثال گاهی لایحه‌ای در پارلمان به رأی گذاشته می‌شود. و بنا بر آیین نامه غالب مجالس چنانچه 51٪ نمایندگان به آن رأی بدهند تصویب می‌شود. امّا اگر نگاهی واقع بینانه به موضوع داشته باشیم می‌بینیم، حزبی که در مجلس دارای اکثریت است، آن لایحه را از پیش در نشست‌‌های حزبی مورد بررسی و رأی گیری قرار داده و معمولاً عده‌ای مخالف و عده‌ای نیز موافق آن بوده‌اند، و در نهایت مثلاً با رأی اکثریت 51٪ اعضای شرکت کننده حزب به تصویب رسیده است. اما اساسنامه احزاب طبق عرف کار حزبی اعضای موافق و مخالف را به دادن رأی در راستای اهداف حزب در مجلس ملزم می‌گرداند. و این در نهایت بدان معناست که، رأی دهندگان واقعی بیش از یک چهارم نمایندگان مجلس نبوده‌اند. چنانچه نمایندگان غایب را مد نظر بگیریم، نسبت رأی دهندگان به لایحه مورد نظر کمتر و کمتر می‌گردد. از طرف دیگر اگر تصور کنیم که، خود نمایندگان مجلس با نسبت 51٪ یا 30٪ از مجموع آراء رأی دهندگان به مجلس راه یافته باشند، با نسبت و میزان حقیقی نمایندگی نمایندگان از اراده مردم آگاه می‌شویم. با این وصف تا کنون تجربه‌ای بهتر و کارآمدتر برای جایگزینی دموکراسی فعلاً وجود ندارد.

4. به بخش «اسلام و دموکراسی» کتاب «فقه سیاسی» مراجعه شود.

5. تفسیر قرطبی ج 4 ص 249 چاپ دارالکتب المصریة، ابن عطیه اندلسی ج 1 ص 534.

6. بخشی از خطبه ابوبکر صدیق

7. روایت (1941) مسند امام احمد و...

8. روایت (3600) مسند امام احمد.

9. روایت (971) ابن ماجه روایت (1855) مسلم در مبحث «الإمارة»

10. کتاب«فقه سیاسی» ترجمه: عبدالعزیز سلیمی، از انتشارات: نشر احسان. سال چاپ(1379شمسی)
متوسط:
ضعیف
متوسط
خوب
بسیارخوب
عالی
بدون امتیاز

    362 بازدید
    به اشتراک بگذارید
    نسخه مناسب چاپنسخه مناسب چاپ

سایت در قبال نظرات پاسخگو نمی باشد.
1
سالار (مهمان)
1390/04/20
Vote up!
0
Vote down!
0

واقعاکه ............
مسلمان های بیدار و حق گرا و اهل مطالعه و تحقیق اگر به ادبیات واقعی فقیهان درون دینی بنگرند کاملا به دگم بودن آنها پی میبرند.
درکل از این نکته مسرورم که کم کم پیشرفت های فقیهان قرن 21 را نظاره گر هستیم ایشالا که خداوند به این واکنش وعادله برکت دهد و کاتالیزوری باشد برای تسریع واکنش ورسیدن به الگوی بهزیستن
!!!!

    پاسخ دادن

2
بدون‌نام حم شادكام (مهمان)
1390/04/23
Vote up!
0
Vote down!
0

دموكراسي روش اداره امور دنيوي ملت است كه دين نسبت به آن بي طرف به نظر آمده مايل به دخالت درآن تني نمايد. دنيا محل تغيير و تحولات بسيار است. روزگاري بشر در غارها مي زيسته ، پس از آن از طريق دامداري و سپس كشاورزي امرار معاش مي كرده و اينك وارد مرحله صنعتي شده است. هر كدام از اين مراخل مستلزم شاكله حاص و روابط مخصوص بوده كه شكل و مناسبات ديگر را بر نمي تابيد. فراحور عقبه اخير دموكراسي است كه كاركرد سازمان هاي سابق را بازتوليد مي نمايد. تأييد اين ساختار از سوي علماي بصيري همچون علامه يوسف قرضاوي دال بر كارايي دموكراسي و عدم معارضه آن با دين اسلام است كه هدف اصليش برداشتن بار از دوش بندگان خدا و رفع خوف و جوع مي باشد.مخالفين مردمسالاري غرض و مرضشان سيطره بر ملت به بهانه دين است. حال آنكه خداي تعالی به رسول خود مي فرمايد : لست عليهم بمصيطر. اما مشتي صمٌ بكمٌ عمي اين حقيقت عيان را تمي بينند.

15 қыркүйек 2011

Хиджап үшiн қырқысу Парламентте жалғасты

Б.ТIЛЕУХАННЫҢ “ӘРКIМНIҢ АЙТАҒЫНА ЕРМЕЙIК” ДЕГЕНIН ҚАЛАЙ ТҮСIНУГЕ БОЛАДЫ?

Өткен аптаның бейсенбiсiнде Парламент мәжiлiсiнде “Дiни қызмет және дiни бiрлестiктер туралы” және “Қазақстан Республикасының кейбiр заңнамалық актiлерiне дiни қызмет және дiни бiрлестiктер мәселелерi бойынша өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу туралы” заң жобасы таныстырылды. Өкiнiшке қарай, Қазақ қауымы зарыға күткен заң жобасынан “Бәрекелдi” дейтiндей жағымды жаңалық көре алмадық.

Заң жобасы бойынша құрылған жұмыс тобына Мәжiлiстiң заңнама және сот-құқықтық реформа комитетiнiң мүшесi Рамазан Сәрпеков жетекшiлiк етуде. Заң жобасының кiрiспесiнде мемлекет дiннен бөлiнгенiмен ежелгi ханафи бағытындағы ислам мен православтық христиан дiндерiнiң тарихи рөлiн таниды делiнген. Аталған жағдай көңiлге айтарлықтай қуаныш әкелгенiмен ары қарай мардымды ешнәрсе байқай алмадық. Қазiргi кезде елiмiзде 70 пайыздай мұсылманның 2815 дiни бiрлестiгi жұмыс iстейдi екен. Ал жан саны белгiсiз протестантизм бағытын ұстанатындардың 40-тан астам әртүрлi ағымдарының 1238 ұйымы бар. Бұл – бүкiл республикадағы дiни бiрлестiктердiң 30 пайызы. Ал 70-тен астам дiни бiрлестiктер еш жерде тiркелмей қызмет етуде. Оларға әзiрге “әй дейтiн ажа, қой дейтiн қожа жоқ”.

Сондай-ақ заң жобасында миссионерлiк қызмет туралы айтылады. Осы ретте бiзге миссионерлiк қызмет қажет пе деген заңды сауал туындайды. Қараша халық сан мыңдаған секталарды елiмiзде тайраңдатуға әу бастан қарсы. Олар қазақтың дәстүрлi дiнi Ислам және христиан дiнiне басымдық беру қажет деп есептейдi. Сондай-ақ олардың православтардың iшiндегi католиктер мен протестанттардың жұмыс iстеуiне мүмкiндiк берiп, қалғандарын қатардан ысыру керек дегенi орынды. Өкiнiшке қарай, Қайрат Лама Шариф “қарастырылып отырған заң жобасы қоғамдық және дiни мүдделердiң тепе-теңдiгiн сақтауға бағытталған” дейдi. Бiзге ислам дiнi мен кришна немесе иегова куәгерлерiнiң “тепе-теңдiгi” қажет пе? Мүлде қажет емес. Шетелдiк миссионерлердi Қазақ елiне кiргiзуден үзiлдi-кесiлдi бас тартуымыз керек.

Қазiргi кезде миссионерлiк қызмет бауырлас Қырғыз елiнiң дiн жөнiндегi заңында ғана кездеседi. Ал қалған ТМД елдерiнiң бiрде-бiреуiнде аталған заң мүлде жоқ. Демек, сорлап отырған – баяғы Қырғыз бен Қазақ қана.

Заң жобасында көрсетiлген дәстүрлi емес дiндердi насихаттау қандай қажеттiлiктен туды? Өкiнiшке қарай, аталған жұмысты Қазақстан Республикасының азаматы емес, яғни келiмсектер де атқара беретiн көрiнедi. Соңғы жиырма жылда жiберген қателiктердi түзеудiң орнына қайтадан миссионерлерге есiк ашып берiп отырмыз. Тiптi шетелдiң өзiнде мемлекет өзi құрған жергiлiктi халықтың ұлттық тәрбиесiндегi дәстүрлi дiни ұйымдарға арқа сүйейдi емес пе? Ұзын сөздiң қысқасы Заң жобасында шетелдiк дiндерге емес, ежелгi дiндерге басымдық беру қажет едi.

Айтпақшы, Қайрат Лама Шарифтiң “Хиджаб – арабтың дәстүрлi киiмi. Бiздiң елде әйелдердiң хиджаб киюiне ешқандай қарсылық жоқ. Бiрақ хиджабтың қазақ киiмi емес екенiн олар түсiнуi керек” деген пiкiрi Бекболат Тiлеуханға мүлде ұнаған жоқ. Бекболат Тiлеухан “Арқа төсiндегi ерекше күйшiлiк дәстүрдiң өкiлi, Аққыз Мүгiлсiн басындағы кимешектi Пәкiстаннан киiп келiп пе? Дина Нұрпейiсова Арабстаннан киiп келiп пе? Бұл дәстүр ғой. Неге бiз осы кiндiгi ашылған қыздармен айқаспай, басында жаулығы бар қыздармен айқасып кеттiк. Ол оның құқығы ғой. Бұл адам құқығын шектеу”, – дей келе “Осы бiз неге әркiмнiң айтағына ере беремiз” дедi. Бекболат Тiлеуханның ашулы сауалына агенттiк барынша байыппен жауап бердi. Ол “Бiз ендi келе сала исламға шабуыл жасаған емеспiз. Құдайға шүкiр менде мұсылман баласымын. Бiрақ мына хиджап кию мәселесi, егер бүгiн қазақтың қызы хиджап кисе, ертең ол хиджап кимеген қызға айтады, “сенде неге хиджап кимейсiң” деп. Сондықтан бiз хиджап кимей жүрген қыздардың да құқығын ойлауымыз керек”, - дедi.

Бекболат Тiлеухан айтқан “әркiмнiң айтағын” қалай түсiнуге болады? Дiнге байланысты заңды қабылдауды Н.Назарбаев парламент депутаттарына өзi ұсынды емес пе? Оңтүстiк Қазақстан облысына барған сапарында мемлекет басшысының “Мектеп және оқу орындарында хиджаб және пәрәнжi кию – жеке мәселе. Бiздiң тарихымызда мұндай нәрсе ешқашан болмаған. Қазақ әйелдерi ешқашан жүзiн жауып жүрмеген. Еуропа елдерiнде бiздi орта ғасырға қайта оралып жатыр деп ойлайды”, – деген-дi. Сонда мәжiлiс депутаты Н.Назарбаевтың “айтағына ермейiк” дегiсi келдi ме екен? Әйтсе де ол жағын Бекболат Тiлеухан ашып айтпады.

Сержан БАЗАР

ПІКІРІН БІЛДІРГЕНДЕР (29)

Ареке | 14 қыркүйек 2011 21:29

Хиджабтың қазаққа керегі жоқ, Тілеуханның айтқанын қолдамаймын, меніңше оның өзі біреулерге еріп отыр. Қазақстанда тек дәстүрлі ислам дініне рұқсат беру керек. Дін мен ағым көп болған сайын ішке іріткі де көп түседі.

Уәж айту

қажы мұқамбет қаракедей | 15 қыркүйек 2011 00:51

Бек болат Тілеухан жарайсың ! Болаттай берік бол! тілеуің өссін ! Әрине өлдің шын қалаулысы өзін сайлағандардың қамын соғуға тиіс ақ. Билік тағына шонжиғандар аспаннан түскен құдай емес те Алланың жаңа жіберген елшісі де болмас. Қазақтың сандар жылдан бері жүгінген діні - Ислам бойынша ісиелері егер Құдай тағаланың бұйрық - парызы мен Пайғамбар (с.ғ.с.)дың жоралғысысына қарсы шықса ондай жөн білмес билікке мойынсұна қоймаса керек.

ادامه نوشته

رويكرد جديد تركيه
حجت‌الله جودكي
با روي كار آمدن حزب عدالت و توسعه، اسلامگرايي در تركيه وارد مرحله نويني شد تا قبل از آن اسلامگرايان ترك، اپوزيسيون لاييك‌ها به حساب مي‌آمدند. بعد از به دست گرفتن قدرت توسط حزب ياد شده، اين باور در ميان تحليل‌گران مسايل تركيه تقويت شد كه اسلامگرايي از نوع حزب عدالت و توسعه نه تنها داراي پشتوانه غني فكري است، بلكه در صحنه عمل سياسي بسيار كار آزموده است. اين حزب در آن واحد بايد با لاييك‌ها كه از زمان آتاتورك به وسيله ارتش قدرت بلامنازع را در دست داشتند و حرف اول و آخر را مي‌زدند، دست و پنجه نرم كند. دوم اقتصاد اين كشور را به مرحله‌اي برساند تا بتواند براي ورود به اتحاديه اروپا مهيا شده و يكي از آرمان‌هاي تركيه را جامه عمل بپوشاند. سوم مشكل كردها را به نحوي حل كند تا هزينه آن براي كشور پايين بيايد. علاوه بر اين سازگاري با همسايه‌ها كار چندان آساني نبود، از ارمنستان گرفته تا سوريه و عراق و يونان و... بدون حل مسايل با اين كشورها، توسعه در داخل امكان‌پذير نبود. اسراييل يكي از متحدان استراتژيك لاييك‌هاي تركيه بود، از اين‌رو تعامل با اسراييل به وسيله اسلامگرايان كه يكي از خواسته‌هاي هميشگي آنها حل مساله فلسطين بود، كاري دشوار مي‌كرد. جنگ عراق و ورود آمريكا و ناتو به اين جنگ بر مشكلات كار اسلامگرايان افزود. جهاني شدن و ايفاي نقش در دنياي جديد دغدغه ديگر او بود. كارنامه اسلامگرايان در تركيه نشان مي‌دهد كه آنان توانسته‌اند نقش بسيار موفقي در حل مسايل ياد شده ايفا كنند. اقتصاد تركيه را شكوفا كردند، نه تنها جلو ورود كالاهاي چيني را گرفتند، بلكه رقيب صادراتي آن كشور شدند و بازارهاي منطقه‌اي را قبضه كردند. به دليل نرمش سياسي با همسايگان، از رويارويي با آنها پرهيز كرده و توان او را به خدمت قدرت رشد يابنده خويش درآوردند. ماهرانه به جنگ ديپلماتيك با اسراييل برخاستند و اسراييل را نزد افكار عمومي جهاني آچمز كردند و دل فلسطيني‌ها را هم ربودند و اردوغان قهرمان مساله فلسطين شد. در برخورد با مسلمانان، سياست تقريبي پيشه كردند و از جمهوري اسلامي كه با بنيان‌گذاري مجمع جهاني تقريب مذاهب اسلامي جلودار بود، پيشي گرفتند. جالب اينكه آنان اين كار را با كمترين هزينه انجام دادند. اردوغان بعد از ملاقات با آيت‌الله سيستاني در عراق در پاسخ به خبرنگاراني كه از مذهب او پرسيدند، پاسخ داد: من مسلمانم و اسلام پيش از مذاهب شكل گرفته است. از اين‌رو من نه شيعه هستم و نه سني! او در داخل تركيه همه اسلامگرايان را تحمل كرد، از علويان سكولار گرفته تا سني‌ها و شيعيان. جالب اينكه در مراسم روز عاشوراي شيعيان شركت و در آن محفل سخنراني كرد و امام حسين‌(ع) را به عنوان نماد آزادگي معرفي كرد. اين سعه‌صدر همراه با تسامح، تساهل و روش‌هاي عملي، باعث شد تا اسلامگرايان حزب عدالت و توسعه از افتادن به ورطه اختلافات مذهبي برهند. با شروع بهار عربي و خيزش مردم منطقه، تركيه در كنار مردم منطقه ايستاد و ابتدا رهبران كشورها را نصيحت كرد كه با مردم خود آشتي كنند و كم‌كم راه خود را از ديكتاتورهاي منطقه جدا كرد و به دفاع از مردم برخاست. از اين‌رو تركيه اكنون نخستين كشور اسلامي است كه رهبر آن در راس هيات بلند پايه‌اي از سياستمداران و تجار و ... به كشورهاي مصر، تونس و ليبي پا مي‌گذارد. اردوغان در سفر به مصر به طور ضمني الگوي مورد نظر خود را براي كشور مصر پيشنهاد داد و گفت: از سكولاريسم غافل نشويد. اين سكولاريسم پيشنهادي به معناي دست شستن از اسلام نيست، بلكه مفري است كه در شرايط فعلي مي‌تواند ميان همه شهروندان كشور همزيستي برقرار كند. برخي از تحليل‌گران اسلامگرايي بر اين باورند كه انديشه‌هاي دكتر علي شريعتي در ايران متولد شد و در تركيه ثمر داد. اسلامگرايان فعلي جهان اسلام بر دو دسته تقسيم مي‌شوند: اول آنهايي كه در پي اجراي احكام اسلامي هستند. دوم آنهايي كه براي رسيدن به اهداف اسلامي تلاش مي‌كنند. اين دو جريان فكري در هدف و روش با يكديگر فاصله دارند. گروه نخست با تكيه بر اسلام سنتي مي‌خواهند جامعه را با اجراي احكام اسلام، اسلامي كنند. گروه دوم به اهداف بلند اسلامي نظر دارند و قبل از احكام به معرفت اسلامي توجه مي‌كنند. آنان با اين رويكرد به سراغ قرآن مي‌روند و ميراث اسلامي را در پرتو قرآن استفاده مي‌كنند. اين دو گروه اسلامگرا در هدف و روش با يكديگر تفاوت ماهوي دارند. براي روشن شدن مطلب بايد عملكرد آنها را با هم مقايسه كرد. به عنوان مثال طالبان براي اجراي احكام اسلامي، زنان را از تحصيل محروم مي‌كند، مدارس دخترانه را به آتش مي‌كشد، دماغ دختران را مي‌برد، سنگسار مي‌كند، براي رفتن به بهشت و با عمليات انتحاري، ديگر اسلامگرايان را در آتش مي‌سوزاند. در مقابل اسلامگرايان ترك از معرفت اسلامي سخن مي‌گويند، آزادي را نه تنها براي خود، بلكه براي مخالفان هم مي‌خواهند، به رسانه‌هاي آزاد اعتقاد دارند و بيشتر كتاب‌هايي را كه در جهان اسلام نوشته شده، به تركي ترجمه كرده‌ و از آنها استفاده مي‌كنند. از نظر آنان كسب معرفت علمي در اولويت قرار دارد. ديگر اسلامگرايان را دشمن حساب نمي‌كنند. بر تفكر، تفقه و تعقل تكيه دارند. آنان بر رحمت اسلامي تاكيد كرده و جدال احسن را مد نظر قرار مي‌دهند. آنان اكنون با اين رويكرد به مقابله با اسلام هراسي برخاسته‌اند كه در نتيجه عملكرد گروه نخست حاصل شده و دستگاه رسانه‌اي غرب آن را به شدت بزرگ كرده است.

ادامه نوشته

احوال شخصيّه و ضوابط ولويه

ديروز ،بندر تركمن ، در يك ختنه سوران و يك جشن عروسي مهمان بوده و

دريك فاتحه خواني حضور يافتم. صاحب جشن اول خواهرزاده ام پيام و

باني دومي ئزباسار سوُلتانالی بود كه فرزندش با دختر مرحوم ئزباسار

قونانوروس ازدواج مي كرد. صاحب عزا هم پدر شاپور اولجاشی بود كه در

آقتائو قزاقستان برحمت ايزدي پيوسته است. از قضا هر سه مراسم در

قزاق محله شمالی بندر برگزار مي شد كه از مجلس ختم فقط جاي صرف

شد و از جشن و عروسي ها پلو هم خورديم. اعلام شد كه فردا مراسم

سوم مرحوم ياد شده برقرار خواهد بود كه امكان شركت در آن بسيار اندك

است.

قزاقها با همديگر روابط نسبي و سببيشان به اندازه اي است كه الزامات

آن گاهي نظم امور را بهم مي زند. البتّه با حضور دراين مراسم شكم سير

مي شود. امّا آدم علاوه بر غم نان غصّه جان هم دارد. زندگي جديد با

تعهداتي توأم است كه با علائق قومي تعارض پيدا مي نمايد. كارمند اداره

، كارگر يك صاحب كار و يا طرف قرارداد با كسي هستي كه بايد در محل

خدمت ، كار و كسب حاضر بود.

يكي بدنيا مي آيد. ديگري ازدواج مي كند. سومی از دنيا مي رود. اين

وقايع بنوبه خود باعث غم و شادي مي شوند. ناكامي ها را در اثر

شادكامي ها فراموش مي نمائيم. از نامرادي ها تلخكام مي گرديم. بهر

حال انسان چنانكه از نامش بر مي آيد موجودي ناسي يعني اهل نسيان

است. همچنين مي تواند با شرايط گوناگون انس بگيرد. مهم نيست كه

فرد در چه اوضاعي قرار بگيرد بلكه آنچه اهميت دارد نحوه مواجهه با

آنهاست. نبايد از شاديها غرق غرور گرديده از ناخوشيها در افسردگي فرو

رفت. توالي حوادث است كه منجر به استنباط معناي زندگي مي شود.

ماجرا هاي حيات ما را به اين فكر وا مي دارد كه هدف از تولد ، بلوغ ، پيري

و نهايةً مرگ ما چيست ؟ با كمي تأمل در مي يابيم كه در زير گردون هيچ

پديده پايداري وجود ندارد. همه چيز دگرگون مي شود . البته نمي توان

ادّعا نمود كه تغييرات همانا نابودي مطلق است. تحولات بدون حساب و

كتاب بنظر نمي آيد. بلكه اين امر با معيار ها و مقدّرات گريزناپذير دقيقي

صورت مي پذيرد كه عليرغم پيچيدگي قابل شناختند. نه ظهور و نه زوال

امور بر حسب اتفاق نمي باشد. علّت ها معلولهاي خاص خود را باعث

مي شوند. پس نمي توان توقّع داشت كه هر نحوه عملي به نتايچ مورد

نظر خود ما منجر گردد.

داستاني بياد مي آيد كه حاكي از مزاح پر لطفي از حضرت عمر ( رض )

است . ايشان عليرغم هيبت شديد خود گاهي شوخي هم مي فرموده

است. مثلاً در يكي از خطبه هايش گفته بود : يا ايها النّاس ! من براي

شما از خدا بلا مي طلبم. شنوندگان با حيرت پرسيدند مگر ما چه كرده

ايم كه سزاوار چنين مصيبتي بشمارمان مي آوري ؟ بيان داشت كه مال و

زن و اولاد را خداي حكيم در قرآن مبينش بلاياي زندگي تعريف كرده است.

حال كي بدين ها ميل ندارد ؟ البتّه بدون اين ها زندگي عاري از معنا

خواهد بود. بايد توجه داشت كه هيچكدم اين ها بدون مسؤوليت نمي

باشد. قزاق مي گويد : « سوٌدكً دا سوُراوٌی بار » ( آب هم جواب دارد ).

داشتن زن ، فرزند ، ثروت و منصب مستلزم جوابگوئي در دنيا و آخرت

است. مي گويند يكبار حضرت علي ، كرم الله وجهه ، از شدّت ناداری نزد

پيامبر ( ص ) شكوه مي نمايد. فرمود كه سپرش را با آتش داغ كند و با

پاي برهنه روي آن ايستاده و اموالش را بشمارد. تا بگويد دلدل و ذوالفقار،

كل مايملكش بود، كف پايش سوخت. جالب اين است كه اين دو خليفه

راشدي با يكديگر فكاهه هم داشتند. يكي مي گفت : كل قصيرٌ فتنةٌ.

طرف مقابل جواب مي داد : كل طويلٌ احمقٌ ! جالبتر اينست كه اين

« احمق » داماد آن« فتنه » هم مي شود. با اين تفاصيل چگونه مي توان

باور كرد كه اين دو با همديگر خصومت داشته اند. وانگهی يكي كه امير

المؤمنين شد ديگري وزير صديقش گرديد.

الغرض ، در علم حقوق بحت احوال شخصيه مطرح است كه عبارتند از

تولد ، بلوغ ، ازدواج ، طلاق و مرگ. هر كدام از اين احوال مستلزم حقوق و

تكاليفي است لازم الرعايه كه برخي توسّط خود شخص قابل استيفاء

بوده و مابقي توسط اشخاص مسؤول ذيربط اعمال مي گردد. با عنايت به

حديث شريف « كلّكم راع ٌ و كلّكم عن رعيّته مسؤول »، جهت تمشيت

اين امور نهادهايي تعبيه شده است . چنانچه متولّيان اين تأسيس ها به

وظايفشان چنانكه بايد وشايد عمل كنند هيچ مشكل و بحران يا فاجعه اي

حادث نخواهد شد. در عالم پر تزاحم گاهي مردمان – اعم از خرد وكلان –

مرتكب غفلت ، بيمبالاتي و يا دچار وساوس شيطاني مي گردند. قرار

نيست همه معصوم باشند. اينجاست كه ضرورت امر بمعروف و نهي از

منكر احراز مي شود. تعاون در نيكوكاري و پرهيز از همدستي در شرارت

ايجاب مي كند كه اعضاي جامعه در امور عمومي مشاركت داشته باشند.

برگرديم به آغاز مطلب اگر همياري خويشاوندان نبود ، قزاقها نمي

توانستند بار مشكلات و تكاليف شاق ناشي از تبعيضات موجود و مسائل

مربوط به زندگي وابستگانشان در دو كشورمتفاوت را تحمّل نمايند. حال

بهتر و لازم است كه براي پيش بردن كارهاي جاري و حل و فصل مشكلات

درسازمانبندي هاي مناسب زمانه متشكّل شوند. متأسفانه اقدام به ثبت

انجمن فرهنگي قزاقها با وجود تصويب اساسنامه مربوطه و معرفي هيأت

مؤسس به اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي در مراحل بعدي با ركود مواجه

شده است. بدين ترتيب دولت مدّعي مهر و عدالت نياز اجتماعي قزاقهاي

شهروند اين مملكت را مورد غفلت قرار داده كه نشانه عدم درك آن نسبت

به مقتضيات دولت نوين است. در روزگاري كه جهان تبديل به دهكده اي

كوچك شده و بايد در رقابت سازنده با ديگران به ترقّي روز افزون دست

يافت چنين عدم مديريت خلاقانه اعضاي جامعه را از هم بيگانه ساخته

وبرخي را ممكن است به اغيار متمايل سازد كه ساخته است .

راستي داشت فراموش مي كردم كه يكي دو روز جلوتر در جشن

عروسي يونس اسق ، پسر قادرقلی حضوريافتم كه گرچه طلبه اي بوده

كه به قزاقستان مهاجرت نموده ولي با يك دختر قزاق ايراني عقد ازدواج

مي بست. نمي دانم اين تصميم را قبلاً اتخاذ كرده يا به خاطر پيدا نكردن

كفوي ازدختران آنجا چنين كرده است. بدينسان ما هم داريم در خيل

همسران بين المللي وارد مي شويم. مبارك است ان شاء الله !

عقاب چه ها نگيرد چون بياريش خوش ببار ،

ليكن عوام باز گيرند باز و كلاغ را بكار .

وقتي مرغ شكاري رسد به اوج ، فرستند .

آنان نيز هم بيهوده دو مرغ خود از كنار .

جيك جيك كند باز از فوق ،

از پي آن كلاغ هم يكسر كند قار و قار .

خود نگيرد ، نه راه دهند به عقاب ،

تمام روز بتازند چيزي نياورده بار .

زانكه شوند مزاحم با كارهاي گزافه ،

سرمست شده صاحبان خنده كنند دل آزار .

كس نگويد چه حاصل از اعمالي اينگونه ،

شب همه شب نمايند به مرغشان افتخار .

نه سايه است بر سري نه بر كسي بهره اي ،

آوارگي در اين قوم هنوز بود برقرار .

فبأيِّ آلاء ربّكما تكذّبان ؟

ما را داده است ربّمان ،

چشم و گوش و هم زبان .

تا كه ديده بشنويم ،

هم بكنيمش بيان .

گرديم گواه واقع را ،

تا نماند حق نهان .

چشم و گوش را ببسته ،

گر قفل زنند برلسان ؛

بر مردم در غفلت ،

سلطه يابند بس بدان .

نفرموده به معروف ،

خير نيابيم از جهان .

دون نهي از منكر ،

كس نبيند جز زيان .

پس هر كراست مكنتي ،

خلّاق شود خود بدان .

اگر دارد زور و زر ،

اكرام كند هم به آن .

آنكه باشد خود دانا ،

حقّ را كند پس عيان .

زائل شود گر ظلمت ،

افشا شوند ظالمان .

از عرصه شهادت ،

هان بركنار پس نمان .

گيرم برند سر ها را ،

نبرند زبان همزمان .

چرخ تقدير مي چرخد ،

با لج مرو تحت آن !

خاري مباش اندر راه ،

بلكه باشيم گلستان .

خار ها شده شعله ور ،

خوار نماند در امان.

از جمع گل بلاشك ،

گيتی شود بوستان .

النّهايه هست سؤآل :

فبأيّ آلاء ربّكما تكذّبان ؟

طوي و صدقه

ديروز خانه عليرضا دانشيار طوي – صدقه بود به مناسبت انقضاي خدمت وظيفه پسرش . بقيه را چه دانم ، قزاقها ، پس از جنگ تحميلي ، بازگشت فرزندانشان از سربازی را جشن گرفته و شكرانه مي دهند. بسكه شهيد ، اسير و جانباز زياد بوده است. البتّه خانواده هاي شهيد به بزرگواري نائل شده و از افتخار و مزاياي مربوطه برخوردار مي شوند. اسيراني كه به ميهن باز مي آمدتد آزاده خوانده شده و بهمراه جانبازان به پاداش هاي معتنابه دست مي يابند. كمتر كسي ممكن است براي شهادت ، جراحت و اسارت به جبهه برود. امّا چاره اي جز رضا به قضا نيست انگار. الغرض ، عليرضاي ما هم از حمله آزاده هاست. در هنگامه بازگشت او بسياري از جوانان هم قطارش ، مخصوصاً آشتايان و خويشاوندانش ، غرق عواطف پرشور شدند. مثلاً شنيدم كه پسرم ، صادق ، در استقبال از او نامش را با فرياد تكرار و اشك مي ريخته است. از قرار معلوم ، سرشت انسان ايجاب مي كند كه از مصايب وارده بر اقوام خويش بي تاب شود و از اينكه شخصاً بلاياي شديد نيز بر او وارد آورد ابائي نداشته باشد. قرآن خطاب به بني اسرائيل مي گويد چرا بر قومتان ستم روا مي داريد حال آنكه اگر همانها به اسارت بيافتند ديه آزاديشان را حاضريد بپردازيد ؟ همين بجه هاي جِمِنِي يا مونگال قبلاً شايد بين خود زد و خورد هم مي كردند ولي اگر درگيريي با اغيار پيش مي آمد از خويشاوندان جانانه به دفاع مي پرداختند.گويي آخر زمان نزديك است كه محمود جمني مي گفت ديدم چند نفر كه با هم برادر و پسرعمو بشمار مي روند مشغول كتك كاري با يكديگر بودند. وقتي از آنها پرسيده مي شود كه اي مادر بخطا ها چرا داريد همديگر را مي زنيد عذر مي آورند ايشان با دوستان وي خصومت دارند ! موقع ناهار هم از يكي از خويشاوندان نزديك محمود مذكور شنيدم كه در كنايه به وي به خدمه طوي سفارش مي كرد همه لقمه هاي لذيذ را جلوي تامبرده بگذارند كه فرد خوش اقبال جمع است.وانگهي هيچ معرفت و تعارفتدارد. از قرار معلوم زندگي شهري مقتضي دسته بنديهاي غير قومي است. كبوتر با كبوتر ، باز با باز كه گفته ابد لابد همين است. برگرديم به احوال عليرضاي صاحب طوي. او به خاطر جانبازيش در بانكي مشغول كار مي شود. ولي گويا به علت تخلف اداري كارش را از دست مي دهد. پس از مدّتي علّافي ، بنا به ملاحظاتي ، بسركارش باز گردانده مي شود. آخر سر نيز به سبب نقص در ستون فقرات از كار افتاده مي گردد. دوبار جراحي شده است كه قابل تجديد نمي باشد. بار اوّل معالجه شده بود ولي با برداشتن باري كه براي او ممنوع بود پاك از كار مي افتد. از بيهوشي عمل دوم با شوك احيا شده است. در حال حاضر فقط با مسكّن هاي بسيار قوي و احتمالاً مواد مخدّر مي تواند درد هاي طاقت فرسايش را تحمّل كند. بقدري منزوي است كه نزد مهمانهايش هم نمي تواند بنشيند. در جشن مانحن فيه هم او را سركوچه ديدم كه خوشامد مي گفت. تعداد قابل توجّه اي آمده بودند. سرسفره از جاي ، ميوه و شيريني خوردم . به صحبتها چندان گوش نمي دادم. يكي مي گفت همه در جواني چه غلطها كه نكرديم. حالا سر عقل آمده ايم. مثلاً وقتي يكي از رفقا ژياني خريده بود هر كدام سعي مي كرديم با سرعت فراوان با آن دور بزنيم بلكه واژگون شود و جايزه اش نصيبمان گردد. انگار به ما تضمين داده شده بود در صورت چپه كردت ماشين كذايي خودمان آسيبي نخواهيم ديد. اين گوشه و كنايه به من هم بود كه جزء همپالكي هاي راوي بودم. خوب جوابي نداشتم بدهم. تا اينكه گفت من هنوز هم بي عقلم. خطاب به جماعت گفتم همين بنده خدا در حالي كه انگشتانش را در گوشهايش فرو كرده بود ، وقتي من و همبازي ديگرش گفتيم مبادا او نام رمز ما را بشنود جواب داده بود : نه خير ، من صداي شما را نمي شنوم ! قسم حضرت عباس و دم خروس. اين اگر بي عقل است چگونه مي داند بي عقل باشد ؟ خنده بود كه فضا را پر ساخت. در بين ميهمان ها يكي هم از تهران آمده مي گفت خواهرزاده يك خانواده است كه مدعي بودند از مهاجرين قزاق اند. امّا آنها از زبان مادري و آداب و رسوم قزاقي چيزي بياد نداشتند و تنها به حنفي بودن فرقه شان واقف بودند. پرسيدم آيا آنان يك خانواده تنها بودتد كه چيزي از هويّت خود بيادشان نمانده. قرار شد بعداً به سراغم بيايد تا جزوه اي را كه درباره تاريخ قوم قزاق از من به چاپ رسيده و منتشر شده در اختيارش بگذارم. اضافه كردم در دانشنامه گلستان هم يك مدخل در باره قزاقهاي ايران از من درج شده كه از سايت دانشنامه گلستان قابل مشاهده است.

Әзіреті Омардың ( р.ә. )

әңгімесі

Әзіреті Омар (р.ә. ) – бүгін барша мұсылмандар оның қасйетті атына мақтанардай бір бұлға.Ол – иман қайраты қайнағанда , 14 ғасыр өтсе де , әлі де кәпірлердің жүрегін тітіретер кісі.Ол мұсылман болмастан бүрын мұсылманға қарсы оларды азар беруде орны бөлек болғаны сонша , тіпті Алланың елшісін ( с.ғ.с. ) өлтірмек те болды. Бір күні , кәпірлер кеңесе отырып : - , Мұқамбетті ( с.ғ.с. ) өлтіретін жан барма ? ,- деседі. Әзіреті Омар ( р.ә. ) : -, Мен өлтіремін ,- дейді. Кәпірлер : -, Сен әрине өлтіре аласың ,-десті. Әзіреті Омар ( р.ә. ) сол бойда жолға шығады. Жолда " Зәхир " руынан болған Оқасұлы Сәғдке кездеседі. Бәз –біреулер басқа біреуді айтады.Кім де болса , одан : О , Омар , қайда барасың ? деп сұрайды. Ол Мұқамбетті ( с.ғ.с. ) өлтірмек екенін айтады ( Құдай сақтасын ! ).Сәғд ( р.ә.): - , Бәни Һәшім мен Бәни Ғәбді Мәннафтан қалай арқайын болғансың ? Олар оның қысасына сені өлтірер , - деді. Омар ( р.ә. ) Сәғдтің сөздерінен ашуланып : - , бәсе , сен де діннен безген екенсің , Онда алдымен сені өлтіремін дейді. Қылышын суырғанда : - , Әзреті Сәғд ( р.ә. ) : иа , Мен де мұсылман болғам , - дей , ол да қылышын суырады. Ұрыса жаздап тұрғанда , кенет , әзіреті Сәғд ( р.ә. ) :-, Алдымен , өз үйіңнен хабар ал. Неге десең , Қарындасың мен күйеубалаң мұсылман болған , - деді. Әзіреті Омар ( р.ә. ) бұл жаңалықты естіп ашумен тура қарындасының үйіне қарай жөнеледі кеп. Олар болса , қақпаны бекітіп , әңмесі бұрынырақ айтылған , әзіреті Хабаб ( р.ә. ) ерлі – зайыпқа Құран үйретіп отыр еді. Әзіреті Омар ( р.ә. ) : - , Есікті ашыңдар ! , - деп айқайлайды . Оның айқайын естігенде , әзіреті Хабаб ( р.ә. ) бір бұрышқа тығыларда асыққаны сонша , бетіне Құран аяттары жазулы бір жапырақ қағазды сол жерде қалып қояды. Қарындасы барып қақпаны ашады. Әзіреті Омар болса қолындағы нәрсемен қарындасының қақбасына айдап жібереді де : - , О , жанқас , сен де діннен шыққансың ба ? зіркеді. Сөйте үйге кіреді де не ғып жатқандарын сұрайды ол. Құран оқып тұрған сесті естіген ол сол кідікі еді деп сұрайды. Күйеубала ештеме емес , сөйлесіп отыр едік дейді. Әзіреті Омар ( р.ә. ) : - , Сендер , өз дініңізді тастап , өзге дінге кірдіңдер ме деп сұрағанда , күйеубала : ал , егер басқа дін хақ болса ше дегенде Әзіреті Омар ( р.ә. ) оның сақалынан ұстап жерге соғып аямастан сабай береді. Қарындасы жұбайын құтқару үшін араша болып бақты. Омекң ( р.ә. ) оны шапалақпен айдап жібергенде бетінен қан сорғалайды. Бұл аяусыз қылықты көрген Омардың қарындасы : -, О , Омар ! , Біздер мұсылман болғандықтан таяқ жеп тұрмыз.Бұл дінге кіргеніміз күмәнсіз ақ. Қолыңнан келгенді істей бер. Сонда барып , Омекең ( р.ә. ) көзі жерде қалған қағазға түседі. Ашуы тарқаған ол, қарындасының қанды жүзінен ұялған ол : -, Ал , көрсетіңші , мынау қағаз не ? ,- дейді. Қарындасы : -, сен пәк емессің. Пәк еместер бұған қол тигізе алмайды ,- деп ескертеді. Қанша қолқаласа да дәретсіз ұстатпайды. Әзіреті Омар ( р.ә. ) шарасыз дәрет алып , әлгі қағазды қолға алып оқи бастайды.Онда " таха " сурасынан , " Және күмәнсіз мен – алла мын. Менен басқа құдай жоқ. Сонымен маған табын. Және мені ескеру үшін намаз оқы ,- деген жеріне шейін оқыды. Кенет басқа күйге түскен ол : " Мені Мұқамбеттің ( с.ғ.с. ) құзырына апарыңдар " деді. Әзіреті Хаббаб ( р.ә. ) тасадан шығып : Сүйіші , ей , Омар ! Мен кеше бейсенбі күні Пайғамбар (с.ғ.с. )дұғасын естіген едім : йа , Алла ! Омар не Әбужәхіл екеуінің - өзің қалаған – біреуі арқылы Исламды қолдай көр деп. Бұл екеуі де атышулы әйбет батырлар еді. Сірә , Алла елшісінің батасы саған дарыған екен. Сонсоң , әзіреті Омар ( р.ә. ) Ол әзіреттің ( с.ғ.с. ) қызметіне барып , жұма күні ертемен мұсылман болған. Ол мұсылман болғанда кәпірлердің күш – қуаты құрыды. Бірақ әлі де мұсылмандар азшылық еді де оларға қарсы Меккенің барлық тұрғындары мен тіпті жаппай арабтар бірігеді. Демек , болар осы оқиғадан бетер қозып , үздіксіз құрылтай құрып мұсылмандарды құрту үшін тырыса талай әдістерге сплып бақты. Не десе де , Әзіреті Омар ( р.ә.) мұсылман болған соң мұсылмандар Құрметті Мешітінде намаз оқи алды. Әзіреті Масғұдұл ғабдұлла ( р.ә. ) : Әзіреті Омар ( р.ә. ) мұсылман болғаны мұсылмандар үшін бір жеңіс болды ; сондай ақ оның һижрат етіп көшіуі бір демеу , қылаяғы хилафаты бір рәхмет еді. " Әсәдүлғаба"

343- بوُكئردی كور توُزه ته دی.

344- جوُيه لی قارعس جوُيه سن ، جوُيه سئز قارعس يه سئن تابادی.

345- باسی آوًرماعاننكً قوُدايمه ن شاروًاسی جوق.

346- ؤزی شعاين ده پ توُرعان كوز ه دی ، تئوُرتئپ قالعان سوكً نه سورم.

347- كه شه كه لگه ن توقتالدار ،شومئش آلپ قوقاكًدار.

348- آقيدا بئلمه گه ن شايتانعا ه ل ،

ه گه ر مكً جل آمال ده پ ئسته سه – جه ل.

349- قورققان توعايعا بارماس ( شه گئرتكه ده ن قورققان ه گئن ه كپه س ).

350- قوي قورققان جاعنا به تته مه يدی.

351- ه لوً جل آشتق جوق ،

ه لوً جل توقتق جوق.

352- آدام ئوُش كوُننه ن كه يئن كورگه ده وُيره نه دی.

353- كه مپئر جار – جار ده سه آياعی زار – زارعا وُلاساذی.

354- وُيئری باسقانی نوقتا قوسادی ،

آتاسی باسقانی نه كه قوسادی.

355- جه ر آيرلسا شم بئته يدی ،

ه ل آيرلسا قز بئته يدی .

356- قونبايتن قوناق توُسته كه له دی ،

قوناتن قوناق كه شته كه له دی .

357- قوُداي ده سكه ن ، قوُيرق- باوًر جه سكه ن.

358- وسپه يتن هلدكً بالاسی ونبه يتن داوًدی قوًادی.

359- قارا قتاي قاپتاسا ، ساری ورس اكه گًده ي كورئنه ر.

360- جلقدا ؤت بولماس ،

جيه ن ده ه ل بولماس.

361- ه سی ولسه ه سه گئن قاسقر جه يدی.

362- كوردئم ده گه ن كوپ سؤز ،

كورمه دئم ده گه ن بئر سؤز.

363- تيسه ته ر ه ككه ،

تيمه سه بوُتاققا.

364- جوُيه لی سؤز جوُيه سئن تابادی ،

جوُيه سئز سؤز يه سئن تابادی. = 344

365 – قزعا قرق وُيده ن طيم ، مكً سان وُيده ن سن.

366- مولدا جوقتا سوپی سوُره ر جوراعا ،

يت جوقتا شوشقا وُره ر قوراعا.

367- سوُلوً أيه ل – ومئردكً كوركی ،

آقلدی أيه ل – وُيدئكً كوركی.

368- آتالدان بي قويساكً ، آداسپاس جول مه ن جوبادان ؛

آتاسزدان بي قويساكً ، بوساماس آوًزی پارادان.

369- أدئل بي حالق وُشئن ،

زالم بي قولقن وُشئن.

370- كونقاتسا قالبنا بارادی.

371- أر نارسه نه گئزئنه تارتادی.

372- بوُقا قارتايسا دا تاناوًی قارتايمايدی.

373- پاتشاسندا قاتاعات جوق ه ل سورلی ،

يه سئنه ن آجراتلعان جه ر سورلی.

* * *

Әзіреті сұхайб (р.ә.) және оның

нәубеттері

Бұл әзірет те (р.ә.) әзіреті Ғәммармен (р.ә.) бірге мұсылман болды. Ол кезде алланың елшісі(с.ғ.с.)Әртәм(р.ә.)деген бір сахабаның үйінде болған екен. Бұл екі жарықтық , бөлек- бөлек келіп , сол үйдің қақпасында бір – біріне кездейсоқ тап болып , мүдделерін сұрасады. Сонда екеуінің де бір – мұсылман болып Ол әзіреттің (с.ғ.с.) алдынан пайдалану екені мәлім болады.Екеуі де мұсылман мұсылман болып сол аз да қор топтың тағдыр – талайына ортақтасады.

Әзіреті Сұхайбға (р.ә.) әрқилы мүмкін болған жолдарша азар - әзиет беріледі. Ақыры ығыр болып һижрет етуге бекінеді.Ал кәпірлер болса бұндай жандардың басқа жерге көшіп бір тыныш өмір сүргенін көре алмайтын еді. Сондықтан біреудің көшу туралы хабары құлақтарына тиісімен , азаптан құтылмасын деп , оны ұстап алуға тырысып бақты. Оны да қуып ұстауға бір топ аттанады. Әзіреті Сұхайб (р.ә.) садақ және оққа толы қорамсасын қолға алып , оларға қарай : - , сендердің бәріңнен мерген екенімді білесіңдер. Менде бір жебе барынша маған жуи алмайсыңдар. Оғым түгесілсе қылышыммен қарсыласамын. Қылыш та қалмағанда не істейміз десеңдер – мейліңіз. Ал енді мені қоя берсеңдер , есесіне Меккеде бар мал – мүлкімнің мекен – жайын сізге айтамын. Екі кәнизакім де бар. Бәрін сендерге беремін. Кәпірлермен бұған келісіп , малдарынан баз кешіп жан сауғалайды. " Елде Алланың ризалығы үшін жанын сатып сатып алар біреу бар және Алла өз құлдарына мейрімді ғой " деген құтты аят ол туралы түскен болады. Құдайдың елшісі ( с.ғ.с.) , әзіреті Сұхайб (р.ә.) көшіп Меккеге кірген уақта Құбада тұр еді. Оны көргенде : , - о , Сұхайб ! жақсы сауда қылдың ау - , дейді. Сұхайб айтады : - сонда ол әзірет (с.ғ.с.) құрма жеп отыр еді. Менің көзім ауырып тұрса да , мен де құсылып құрмадан жей бердім. Ол әзірет (с.ғ.с.) әзілдеп : - көзің ауырып тұрса да құрма жей бересің бе ? – дейді. Мен айттым : - ей Алланың елшісі , сол сау көзіммен жеймін - , деп. Ол әзірет (с.ғ.с.) бұл жауапты естіп жымиды.

Әзіреті Сұхайб ( р.ә.) жомарттығы сонша еді , әзіреті Омар (р.ә.) оған : - сен ысырап қыласың - , депті.Ол да : бекер орынсыз жұмсамаймын - , деп жауап беріпті. Әзіреті Омар (р.ә.) әл үстінде жатқанда жиназа намазы әзіреті Сұхайб (р.ә.) арқылы оқылсын деп осиет етеді.

نویسنده:

سرویس دین و دعوت پایگاه‌ اطلاع‌رسانی اصلاح

]" href="http://www.islahweb.org/sites/default/files/imagecache/700x700/islahweb1314615094.png"> ایمان به پیامبران- بخش نخست

ضرورت ایمان به پیامبران:

رحمت خدای متعال اقتضا نموده كه تمام اسبابی را كه برای رشد انسان ضروری است، فرآهم آورد. از همان آغاز ولادت و حتی قبل از آن، هنگامی كه در رحم مادر جنینی بیش نیست، امكاناتی را برای رشد وی فرآهم می‌آورد، گویی آن‌چه در آسمان‌ها و زمین است فقط جهت نشو و نمای او آفریده‌ شده‌اند.

ابر و باد و مه و خورشید و فلك در كارند تا تو نانی به كف آری و به غفلت نخوری

نیز رحمت بی‌پایان اوست كه اقتضا نموده تا برای انسانی كه خود، او را آفریده و بهتر از هر كسی او را می‌شناسد، برنامه‌ای را بر مبنای رشد و تعالی روحی و خداگونه شدن وخوشبخت و سعادتمند زیستن وی از طریق افرادی امین، صادق و مختار و برگزیده‌ی خویش بفرستد و ایمان به آن‌ها را از اركان عقیده‌ی اسلامی و هم‌چون ایمان به ذات اقدس خودش واجب گرداند. و آن‌جا كه در توصیف ایمان مؤمنان می‌فرماید:

آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنزِلَ إِلَیهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لا نُفَرِّقُ بَینَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَقَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَیكَ الْمَصِیرُ[1]یعنی: فرستاده‌ی (خدا، محمد-صلّی الله علیه وسلّم-) معتقد است بدان‌چه از سوی پروردگارش بر او نازل شده‌ است (و شكی در رسالت آسمانی خود ندارد) و مؤمنان (نیز) بدان باور دارند. همگی به خدا و فرشتگان او و پیغمبرانش ایمان داشته (و می‌گویند:) میان هیچ‌یك از پیغمبران او تفاوت نمی‌گذاریم (و سرچشمه‌ی رسالت ایشان را یكی می‌دانیم) و می‌گویند (اوامر و نواهی ربانی را توسط محمد-صلّی الله علیه وسلّم-) شنیدیم و اطاعت كردیم. پروردگارا! آمرزش تو را خواهانیم، و بازگشت به سوی توست.

پیامبر-صلّی الله علیه وسلّم- مؤمنان را فرمان می‌دهد كه بگویند:

قُلْ آمَنَّا بِاللَّهِ وَمَا أُنْزِلَ عَلَینَا وَمَا أُنْزِلَ عَلَى إِبْرَاهِیمَ وَإِسْمَاعِیلَ وَإِسْحَقَ وَیعْقُوبَ وَالأَسْبَاطِ وَمَا أُوتِی مُوسَى وَعِیسَى وَالنَّبِیونَ مِنْ رَبِّهِمْ لا نُفَرِّقُ بَینَ أَحَدٍ مِنْهُمْ وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ[2]یعنی: بگو: ایمان داریم به خدا و بدان‌چه بر ما و بر ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب و اسباط (یعنی فرزندان و نوادگان دوازده‌گانه‌ی یعقوب) نازل شده است، و بدان‌چه به موسی و عیسی و سایر پیغمبران از سوی پروردگارشان داده شده است. میان هیچ‌یك از پیغمبرانش (در ایمان بدیشان) تفاوت نمی‌گذاریم و ما (بدین‌وسیله) خالصانه و خاشعانه تسلیم او هستیم.

ایمان به پیامبران برای شكل‌گیری شخصیت مؤمن ضرورتی انكارناپذیر است. مهم‌ترین تأثیر مباحث فوق انتقال این حقیقت است كه مؤمن به یقین بداند كه خداوند قادر – همان‌گونه كه به بزرگ‌ترین نیاز انسان با فرستادن كاروان پیامبران به میان انسان‌ها، پاسخ داده تا انسان در روز واپسین خوار و ذلیل نشده و به عذاب گرفتار نیاید و از نعمت ابدی بهشت برخوردار شود، آماده است كه به تمامی نیازهای انسان جامه‌ی عمل بپوشاند و ضرر و زیان را از بندگانش دور سازد و مهربانانه سود و سعادت را برای وی بخواهد. پس چه زیباست كه انسان مؤمن با درك این حقیقت دست نیاز به سوی پروردگار بی‌نیاز بلند كند و نیازهایش را تنها از او طلب كند و او را مهربان‌تر از هر مهربانی بداند.

نیاز انسان به پیامبران:

از آن‌جایی كه خدای بزرگ بر اساس حكمت عالیه‌اش انسان را در بخشی از وجود خود مخلوقی دارای قدرت اراده و انتخاب آفریده است، سپس اراده و مشیت وی بر این امر قرار گرفته كه اراده و اختیار او را بیازماید و سرانجامی منطبق با اختیار و انتخابش برای وی مقرر فرماید؛ این امر نیز میسر نخواهد شد مگر این‌كه ابتدا راه خیر و شر و حلال و حرام را به او نمایانده و سپس به انتخاب راه خیر با توجیهات و ترغیب و تشویق به بهشت، راهنمایی و از برگزیدن راه شرّ با ترهیب و ترساندن از جهنم، بر حذر داشته شود. دانستن حلال و حرام و مطلوب و نامطلوب و قراردادن قوانینی برای زندگی نیز، جز با كمك پروردگار میسر نخواهد شد و تنها باید خداوند قانون‌گذار باشد چرا كه هر كسی شرایط قانون‌گذاری را ندارد.

شرایط قانون‌گذار برای انسان:

1. انسان‌شناس باشد و از تمام اسرار جسم و روح انسان‌هاو عواطف و غرایز آن‌ها و شایستگی‌ها و وابستگی‌های او كاملاً مطلع باشد تا قوانینی متناسب با انسان برای رشد و تعالی او بنا نهد.

2. از روابط میان فرد و اجتماع آگاه بوده و تأثیر این دو را بر هم‌دیگر بشناسد. چون از اجتماع انسان‌ها، روابط تازه‌ای درست می‌شود كه چگونگی این روابط و حدود و مرزهای وظایف و اختیارات احتیاج به قانون دارد.

3. از خطا و لغزش به‌دور بوده و منافعی هم در جامعه نداشته باشد تا تحت تأثیر منافع خود قرار گیرد.

4. فلسفه‌ی آفرینش انسان را بداند و قوانینی جهت رسیدن به هدف غایی خلقت وضع كند.

5. تمام حوادثی را كه ممكن است در آینده برای انسان و اجتماع انسانی پیش بیاید، بداند و با توجه به این حوادث و پیش‌آمدها و تأثیرآن‌ها در روابط اجتماعی، برنامه و قوانین وضع نماید.

6. در وضع قانون و برنامه نیاز مردم را در نظر بگیرد، نه خواسته‌ها و آرزوهای آن‌ها را. چه بسا كه مردم چیزی را می‌پسندند، اما نفعی برایشان ندارد.

شرایط فوق را بی‌شك جز در خدا در كس دیگری نمی‌توان یافت.

از طرف دیگر اجرای قوانین به این امر نیازمند است كه:

اولاً: قوانین از یك منبع مافوق انسانی باشد و جنبه‌ی قداست و الوهیت به خود گیرد. چرا كه انسان حتی گاهی كه نسبت به ضرر مسأله‌ای نسبت به خود - مثلاً مضرات شراب – آگاهی هم دارد، از هوای نفسانی خود پیروی می‌كند. علم– به مضرات شراب و قانون مربوط به آن- هم‌راه با ایمان به مبدأ قانون (رغبت و رهبت نسبت به خدا) انسان را به عمل وادار می‌كند و الّا پزشكانی كه خود دیگران را به خودداری از مصرف شراب توصیه می‌كنند، چرا خود از آن استفاده می‌نمایند؟

ثانیاً: باید كسی باشد كه به این قوانین عمل كند تا تصوّر غیر قابل اجرا بودن آن‌ها را از دل انسان‌هابیرون آورد.

قوانین الهی، هم قداست دارند و هم برای اولین بار انبیا كه از جنس خود بشرند عامل به آن‌ها بوده‌اند؛ تا هم مردم بهآن‌های نداشته باشند كه این قوانین عملی نیستند و هم الگویی برای سایر مردم باشند.

با توجه به مطالب فوق به دلایل زیر بشر نمی‌تواند قانون‌گذار خوبی برای انتخاب راه و روش زندگی خود باشد:

دلایل ناتوانی بشر در قانون‌گذاری برای خودش:

نارسا بودن دانش بشری:

این نارسایی در دو زمینه‌ی علوم آشكار و غیب وجود دارد. نارسایی دانش بشری در زمینه‌ی علومی كه مرتبط با همین دنیا هستند، نسبی است و به قول «انشتین» اگر علم را به نردبانی تشبیه كنیم كه تا آسمان ارتفاع دارد، فقط چند پله از آن بالا رفته‌ایم. اما جای خوشحالی است كه با گذشت هر روز، اندوخته‌ی دانش بشری افزایش یافته و از نقص آن كاسته می‌شود. به همین دلیل است كه این نقص را «نقص نسبی دانش بشری» می‌گویند؛ چرا كه هر روز نسبت به فردای آن دارای نقص بیشتری هستیم و با گذشت زمان این نقص كاهش می‌یابد. اما دانش بشری در زمینه‌ی مسایل غیب دارای «نقص مطلق» است چرا كه عقل و تخیل ما هیچ‌گونه اطلاعاتی از دنیای غیب (وجود خدا و صفات او، ملائكه، كیفیت زندگی پس از مرگ و . . . ) ندارد تا آن‌ها را مبنای تصمیم‌گیری قرار دهد. انسان تنها زمانی خود و جهان پیرامون خود را به دقت می‌شناسد كه از قالب انسانی خود خارج گشته و در جای خدا بنشیند. بدیهی است كه بدون این شناخت، انسان توانایی وضع قوانینی كه متناسب با حال خود و هماهنگ با كل مخلوقات باشد، را ندارد و برای همگان آشكار است كه انسان نمی‌تواند از محدودیت‌های طبیعی خود كه به صِرف انسان بودن دارای آن‌هاست، رهایی یابد. پس برای انسان غیر ممكن است كه بتواند جهت زندگی خود را ترسیم نماید. [3] البته لازم به ذكر است كه عقل در كشف روش بهتر زیستن و آسایش بیشتر از توانایی كافی برخوردار است و مباحث فوق به معنی كم‌ ارزش جلوه دادن این موهبت خدادای نیست.

وجود امیال و هواهای نفسانی در درون انسان:

وجود انسان مملوّ از امیال و هواهای نفسانی است و حس نفع‌طلبی انسان را وادار می‌كند تا هر قانون و عملی را به نفع خود تنظیم كند. اگر در زمینه‌ای نقص نسبی دانش بشری نیز به مرور زمان مرتفع شد، باز این احتمال می‌رود كه انسان نفع خود را دخیل نماید. حال شاید در جایی مجموعه‌ای به وضع قانونی خاص اقدام كنند كه در آن‌صورت نیز نفع آن‌جمع مد نظر خواهد بود. هر چند میزان تبعیت از هوای نفسانی شاید با حضور جمع زیادتری، بیشتر كاهش یابد، اما باز میزان خطاپذیری آن به صفر نمی‌رسد.

دگرگونی حالات انسانی در موقعیت‌های گوناگون:

عقاید انسان‌هادایماً در حال تغییر و دگرگونی است زیرا حوادث و پیش‌آمدها افكار و عقاید انسان‌هارا تحت تأثیر خود قرار می‌دهند. بدیهی است فردی كه در لحظه‌ای مصیبتی همانند مریضی، مرگ اطرافیان و . . . برایش پیش آمده است، همان‌گونه كه قبلاً فكر می‌كرد، نمی‌اندیشد. هم‌چنین در مواقع خوشحالی یا عصبانیت یك جور نمی‌اندیشد. به همین دلیل قوانین بشری نیز متأثر از وضعیت خاص روانی است كه قانون‌گذار در آن لحظه در آن قرار دارد.

تأثیر پذیری انسان از محیط:

انسان‌ها از محیط و اجتماعی كه در آن قرار دارند، تأثیر می‌پذیرند و آگاهانه و ناآگاهانه رنگ محیط را به خود خواهند ‌گرفت. در نتیجه افرادی كه در یك محیط قوانین و برنامه‌ای وضع می‌كنند با برنامه‌ها و قوانین محیط‌های دیگر متفاوت خواهد بود و هر كس خودش را برحق دانسته و سرانجام استثمار انسان‌هااز هم‌دیگر شروع می‌‌شود.

به همین دلیل است كه خداوند گروهی از پاك‌ترین و بی‌آلایش‌ترین انسان‌هارا مأمور ابلاغ پیام و توجیهاتش به مردم نمود و اگر این كار را نمی‌كرد، یعنی پیامبران را قبل از روز واپسین و پاداش و یا عقاب، مژده‌دهنده و بیم‌دهنده نمی‌فرستاد، مردم در روز واپسین علیه پروردگار اقامه حجت و دعوی می‌نمودند كه چرا كسانی را نفرستادی تا ما را از خواسته‌ی خویش آگاه سازی تا ما نیز با انتخاب راه تو، از خفّت و خواری و عذاب طاقت‌فرسا رهایی می‌یافتیم.

رُسُلاً مُبَشِّرِینَ وَمُنذِرِینَ لأَلاَّ یكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللَّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ وَكَانَ اللَّهُ عَزِیزاً حَكِیماً[4] یعنی: ما پیغمبران را فرستادیم تا (مؤمنان را به ثواب) مژده‌رسان و (كافران را به عقاب) بیم دهنده باشند و بعد از آمدن پیغمبران حجت و دلیلی علیه خدا برای مردمان باقی نماند (و نگویند كه اگر پیغمبری به سوی ما می‌فرستادی، ایمان می‌آوردیم و راه اطاعت و عبادت در پیش می‌گرفتیم. ) و خدا چیره‌ی حكیم است.

وَلَوْ أَنَّا أَهْلَكْنَاهُمْ بِعَذَابٍ مِنْ قَبْلِهِ لَقَالُوا رَبَّنَا لَوْلا أَرْسَلْتَ إِلَینَا رَسُولاً فَنَتَّبِعَ آیاتِكَ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَذِلَّ وَنَخْزَى[5]یعنی: اگر ما پیش از نزول قرآن و آمدن پیغمبر اسلام ایشان را با عذابی نابود می‌كردیم، (روز قیامت) می‌گفتند: پروردگارا! چرا (در دنیا) پیغمبری برای ما نفرستادی، تا از آیات تو پیروی كنیم، پیش از آن‌كه (در آخرت) خوار و رسوا شویم (و به دوزخ گرفتار آییم).

در این‌جا ممكن است سؤالی ایجاد شود كه چرا خداوند این قوانین و مقررات را همانند سایر موجودات در درون انسان‌هاننهاده تا به آن عمل كند و توانایی سرپیچی كردن از آن را نداشته باشند؟

در پاسخ می‌گوییم كه خداوند انواع موجودات را آفریده است و هر كدام خصوصیت و ویژگی مخصوص به‌خود را دارد كه آن را از سایرین جدا می‌كند. انسان هم یكی از موجودات است و خصوصیات و ویژگی‌های مخصوص به خود را دارد و انسانیت او در گرو همین خصوصیات است. این سؤال مثل این است كه یك نفر بگوید چه خوب بود اگر این سنگ‌ها هم همانند میوه‌‌ها خورده می‌شدند. در این صورت سنگ و میوه معنی نداشت. پس انسان هم با صفات اراده و اختیار و علم از سایر حیوانات و موجودات متمایز می‌شود. اگر انسان مجبور به اجرای قوانین خدا بود، هم انسان بودن او و هم جزا و پاداش نسبت به او معنی و مفهومی نداشت.

از بیان مطالب فوق به این نتیجه می‌رسیم كه انسان برای داشتن یك زندگی پر از آرامش در دنیا و سعادتمندانه زیستن در جهان پس از مرگ، نیازمند پیامبران است؛ تا راه و روش درست زیستن (قانون خدا) را برایش ترسیم نمایند[6] و از آن پس انسان طریقه‌ی آسایش خود را به كمك عقل خویش برگزیند. حیات بشری هم در طول تاریخ ثابت كرده است كه هرگاه پای انبیاء در میان نبوده است، چه جاهلیتی در اجتماع انسان‌هاحكم‌فرما بوده است؛ نگاهی به تاریخ بشری در گذشته و حال، ما را از بحث اضافی در این زمینه بی‌نیاز خواهد كرد.

پس از فهم ضرورت وجود انبیا به عنوان پل ارتباطی در امر تشریع بین خدا و انسان به بیان كیفیت ارتباط آنان با خداوند یعنی وحی خواهیم پرداخت.

ارجاعات

------------------------

[1] - قرآن كریم، سوره‌ی البقره، آیه‌ی285.

[2] - قرآن كریم، سوره‌ی آل‌عمران، آیه‌ی84.

[3] - جهت توضیح بیشتر به مبحث نیروهای شناخت در انسان در مقدمه‌ی همین كتاب مراجعه شود.

[4] - قرآن كریم، سوره‌ی النساء، آیه‌ی165.

[5] - قرآن كریم، سوره‌ی طه، آیه‌ی134.

[6] - برای بررسی امكان وحی و ارتباط انسان با خدا به بحث «وحی تنها راه شناخت حقایق عالم غیب» مراجعه شود.

نویسنده:

یاسین احمدی

]" href="http://www.islahweb.org/sites/default/files/imagecache/700x700/islahweb1313051443.jpg"> جایگاه امّت اسلامی کجاست؟

سخن از امّت اسلام، حدیث از عزّت، سربلندی و سرافرازی است، سخن از جانفشانی، جانثاری، ایثار، جهاد و مجاهدین راستین تربیت‌شدگان این مکتب عظیم و راهروان حق وحقیقت است. درختی بس بزرگ و سایه‌گستر و سرسبز و ریشه‌دار، با ریشه‌های قوی و ممتد در اعماق تاریخ، ریشه‌اش در تار و پود تاریخ و بزرگان و سازندگان صرح و بزرگی و پیروزی، دوانیده و با دل و جان آنها تنیده شده است. « ... ملة أَبِیكُمْ إِبْرَاهِیمَ هُوَ سَمَّاكُمُ الْمُسْلِمِینَ مِنْ قَبْلُ ..» (حج: 78) ای مسلمانان، بدانید نام اسلام بهترین، زیباترین و تابناکترین نام است، همان نامی که خلیل الله، آن ابرمرد تاریخ انسانیت، که با همت بلند همتای خورشید و آسمانهای خروشان، بتهای سرکشیده و طاغوت زمانه که در وجود انسانها رخنه و خانه کرده بود را، شکست. از اسلام، صلح، صفا، زیبایی و انساندوستی می‌بارد.

معنای من مسلمانم:

ای مسلمانان ای انسانها، ای کسانی که با من در ارتباط و در تعامل هستید، بدانید که شما پاره‌ی تن من هستید، من مرهم و تریاک زخم‌های شما هستم، عمر گران خویش با من بسر بردن، یعنی در گلشن و گلزار محبت، گذراندن است، خود و ناموس، و حریم خویش از من در امان است. محبت و عشق و مهربانی، چاشنی رفتارم است. نگاه، و حرکت، سعی و تلاش من و قدرتم، خدایی است؛ رسول مهربان -صلی الله علیه وسلم- از قول خداوند متعال می‌فرماید: «... وَمَا یزَالُ عَبْدِی یتَقَرَّبُ إِلَی بِالنَّوَافِلِ حَتَّى أُحِبَّهُ فَإِذَا أَحْبَبْتُهُ كُنْتُ سَمْعَهُ الَّذِی یسْمَعُ بِهِ وَبَصَرَهُ الَّذِی یبْصِرُ بِهِ وَیدَهُ الَّتِی یبْطِشُ بِهَا وَرِجْلَهُ الَّتِی یمْشِی بِهَا..» (صحیح البخاری، حدیث6021 باب تواضع) بعد از تقرب و نزدیک شدن به آن قدرت ازلی، و محبوب خدا گشتن، شرح حال اینچنین خواهد بود، من خالق هستی، و خدای جهان و جهانیان و قدرت مطلقه، برای مؤمن، گوش می‌شوم که با آن می‌شنود وچشم او می‌گردم که با آن می‌بیند و قدرت او هستم که با آن حرکت و تلاش می‌کند. خوشا بحال انسانی که گوش چشم و قدرتش، خدایی می‌شود وآنرا فقط و فقط در راه و رضای او هزینه می‌نماید و به کار می‌گیرد، پس این فرد کسی نیست، جز مسلمان و مؤمن است، خیر و خوبی در این سراچه و بر پهنه‌ی زمین، نامش مسلمان و وجودش سرشار از مهر و محبت و ایمان، تعلق و اعتماد و وابستگی بغیر از خدا را، طاغوت می‌داند، فکر و وجود خویش را با آن آلوده نمی‌کند هر کجا هست، او سفیر و نویدبخش و پیک مشتاقان اسلام است، خوبی و خوشی و سعادت و سر بلندی، از وجودش می‌طراود، سیرت عطرآگینش و بوی خوش نامی او، مشام و دل و جان اطرافیان خویش، را می‌برد و رقص‌کنان آنها را به وجد می‌آورد، و تک‌تک افراد مجذوب و تشنه و مطیع اخلاق و رفتار زیبایش، می‌گردند.

مرحبا ای پیک مشتاقان بگو پیغام دوست تا کنم جان از سَرِ رغبت فدای نام دوست

نگاهها بسوی اوست، نجات و نوید پیروزی همره و در رکاب خود دارد، هر آنچه دارد، توشه‌ای چند از اقیانوس بزرگ و پهناور اسلام است، شمّه‌ای از خیر و خوبی به مشام سالم و مطبوع او رسید، پرده‌های وَهم و خیال و ظلمت را درهم درید. تاریکی و ظلم و ظلمت قرار از جان او می‌گیرد، تا زمانی که چراغ عدل و سعادت را روشن نکند وآن همه ظلمت‌ها را محو نابود نگردند، آرام نمی‌گیرد، در برابر هر حادثه و رخنه‌ای خویش را مسئول می‌داند و بی‌تفاوت گذر نمی‌کند، تا توان و رمق حیات دارد، در تب و تاب است، دست از جهاد و تلاش بر نمی‌دارد. این بود گذشته مسلمانان راستین و زنده‌دل، بسان موج دریایند، که همیشه در جوش و خروش بودند.

وضعیت سده‌ی اخیرما:

نمی‌دانم این همه تاریکی و ظلمت از کجا آمده است، تصور کردنش سخت و طاقت‌فرسا است، که اینچنین قلعه و دژهای محکم و پولادین مسلمانان را شکافت و آنرا تخریب، پاره‌پاره و متزلزل ساخت؛ امّت به امّتها و ملتها مبدل گشت، نام‌های ساختگی جایگزین نام پربار اسلام شد، هر نام برحسب سهم خویش، نام اسلام را درمیان جهانیان کم‌رنگ و بی‌روح و روان ساخت، چه بسا نیرو و توانها جهت تثبیت اسم‌های ساختگی صرف شد، در مقابل، دشمنان دیرینه، مسلمانان و مرز و بوم اسلام را به‌ تاراج بردند و بلافاصله تاوان این همه ضعف را پرداخت کردیم.

جنگ هفتاد و دو ملّت همه را عذر بنه چون حقیقت ندیدند ره افسانه زدند

دگر نامی و محل اعرابی برای این آیه‌ی گوهر بار، در میان نماند«إِنَّ هَذِهِ امّتكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَأَنَا رَبُّكُمْ فَاعْبُدُونِ» (انبیاء:92)‌ هان بدانید که این امّت، امّت مسلمان، امّت واحد و یکپارچه است و من خدای شما پروردگار و خالق یکتای شما هستم، پس مرا عبادت کنید، نامم را ورد زبانها قرار دهید، و بزرگی و الوهیت مرا چنان که در آسمانها هستم، در زمین به اثبات برسانید. «قُمْ فَأَنْذِرْ * وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ» (المدثر:2و3) آری اگر همان نام وحلّه‌ی اسلام برتن ما بود، اوضاع ما چنین نبود، نام اسلام حد و مرز نمی‌شناسد، هرکجای عالم هستی، «لا إله إلا الله» بگوش می‌رسد و یا مظلومی طلب نصرت و یاری می‌کند، خاک و سرزمین او آنجا است. بسیار سخت و اسفبار است؛ قلب صاف وآرام ما، خون گشت، با قناعت کاذب، تفسیر و قرائت ناصواب، قافله‌ی خیر و خوشبختی را به نا کجاها بردند، دزدان، چپاولگران بیدار و در کمین نشسته، محمل خیر و خوبی را به یغما بردند و آنرا چپاول نمودند، جز نام‌های بیجا چیزی دیگر برای ما نگذاشتند؛ همان اسم‌های که به بسب آن، «أنا ربکم، وامّتکم أمة واحدة»، و مسلمان برادر مسلمان است، زیر پاها و چکمه‌های استبداد، لگدمال گشت و از و تابناکی و تجلی افتاد. با درجا زدن و جاماندن از قافله‌ی جهاد، تلاش و حرکت، از قافله علم، معرفت، عزت، سرافرازی و فرزانگی، جا ماندیم. آیا امروزه اینچنین خوب و لایق است، کشوری مانند امریکا، شعار و ندای اسلام و مسلمانان، همان شعار آزادی، برابری و دفاع از مظلومیت را سر دهد و آنرا علم کند و با این بانگ، خون ملتها و کشورهای مظلوم، که مسلمانان از این دایره خارج نیستند را می‌مکد و سرمایه‌های هنگفت آنها را به‌ تاراج می‌برد در حالی که مسلمانان نظاره‌گر اوضاع می‌باشند.

آری این شعار، شعار آزادی، برابری، دفاع از مظلومان و ستمدیدگان و غارت شدگان، شعار مجاهدین اسلام در امّتداد تاریخ بوده، با این پیام، ملتها را از چنگ ظلم، استبداد و وحشت رهانیدند و راه و روش زندگی کردن را به انسانیت آموختند. بلی اگر آواز و ندای مظلوم و به ستم کشیده‌ای در این عرصه‌ی گیتی بپیچد، اما در مقابل جوابی و عکس‌العملی یافت نشود، آن هنگام می‌توان شک کرد که مسلمان زنده‌ای وجود ندارد«وَمَا لَكُمْ لَا تُقَاتِلُونَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَالْمُسْتَضْعَفِینَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاءِ وَالْوِلْدَانِ الَّذِینَ یقُولُونَ رَبَّنَا أَخْرِجْنَا مِنْ هَذِهِ الْقَرْیةِ الظَّالِمِ أَهْلُهَا وَاجْعَلْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ وَلِیا وَاجْعَلْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ نَصِیرًا» (نساء:75) (ترجمه: شما را چه شده چرا در راه خدا و در راه مردان و زنان و كودكانى كه (به دست ستمگران ) تضعیف شده‌اند پیكار نمی‌كنید؟ همان افراد (ستمدیده‌اى) كه می‌گویند خدایا ما را از این شهر كه اهلش ستمگرند بیرون ببر و براى ما از طرف خود یاوری قرار، ده. و از براى ما از طرف خود یار و یاورو ناصری قرار بده.) این سخن (ترک جهاد مساوی با ذلت وسرخوردگی است) «لا یدع قوم الجهاد فی سبیل الله إلا ضربهم الله بالذل» قسمتی از سخنان و خطبه‌ی ابوبکر- رضی الله عنه-، سخنی پر معنا و صادقی است، هشت قرن جهاد بنام اسلام و دفاع از مظلومان را رها نمودیم، و سرانجام کار ما به اینجا رسید. گویا دشمنان با خویش عهد و پیمان بسته‌اند، که هر حرکتی بنام اسلام و شعار اسلام، حرکت و تلاش کند، باید سرکوب گردد.

آینده‌ی ملّت مسلمان:

با نگاه و امعان نظر و تعمق در حرکتها و تغییرات اواخر قرن گذشته، و احوال امروزی ما، امید و نوید خوشبختی و بهار خوش بوی اسلام به مشام می‌رسد و در دل و جان زنده می‌گردد.

از صبا هردم مشام جان ما خوش می‌شود آری آری طیب انفاس هواداران خوشست

اسلام خورشید تابناک است، گاهی پشت تراکم ابرها، کم نور و یا دچار کسوف می‌گردد، اما غروبی ندارد و نمی‌شناسد، سنّت و قانون خداوند در این کون و مکان است، خاموش شدن آن بمثابه‌ی هلاکت این جهان هستی است، وعده‌ی حق از جانب حق است، رسول خدا -صلی الله علیه‌ وسلّم- می‌فرماید: « لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ امّتی ظَاهِرِینَ عَلَى الْحَقِّ لَا یضُرُّهُمْ مَنْ خَذَلَهُمْ حَتَّى یأْتِی أَمْرُ اللَّهِ وَهُمْ كَذَلِكَ» (حدیث 3544صحیح البخاری) پرتو و تجلی نور اسلام، تا قیام قیامّت، تابان و متجلی خواهد بود، با وجود ضربه‌های مهلک و سهمگین راه‌یافته بر پیکر اسلام، بیداری اسلامی به اوج و بر فراز قله‌ها رسیده است. محفلی و نشستی نیست، جز اینکه نام اسلام ومسلمانان در آن میان حاضر و شاهد است و این امر مایه‌ی خوشحالی و خوش‌وقتی ماست.

خوشتر آن باشد که سر دلبران گفته آید در حدیث دیگران

امروزه اسلام حدیث دوست و دشمن گشته است، کشتی جامعه بشری خداجویانه در تلاطم امواج، سرگشته و به بیراهه رفته، همواره تمام کشتیبانان، در طول تاریخ خویش را تجربه کردند، متأسفانه کس نتوانست این کشتی سرگشته و از مسیر خارج‌شده و سرگردان را به ساحل امن امان، برگرداند. کسی که مسیر خدا را بپیماید و خواهان سعادت و خوشبختی ابدی است، یقیناً خداوند او را همراهی خواهد کرد، و شک و گمان او را به یقین مبدل می‌کند به‌قول مولوی خداوندگار عشق:

زر قلب و زر نیکو در عیار بی محک هرگز ندانی زاعتبار

هر که را در جان، خدا بنهد، محک مر یقین را بازداند او زشک

غرب و شرق، پاره‌ای مکتبهای فکری را گزیدند و آنرا در طول زندگی خویش محک زدند، پوچی و ناخالصی آنرا یافتند، سپس از خواب سنگین و طولانی خود بیدار گشتند، و سرانجام پی بردند که آنها در در تمام این مدت در سعادت کاذب بسر می‌بردند. زمانی که به حرکت موزون و منسجم برادران عاشق و زنده دل خود در جهان و بالاخص در غرب نگاه می‌کنیم؛ مقوله‌ی آینده از آن اسلام است برای ما روشن و آشکار می‌شود، حرکت منسجم و با برنامه، امّت واحد در حرکت آنها نمایانگر است، بجز زیبایی و جمال و عشق و محبت به انسانیت، چیزی دیگر نمایش نمی‌دهند، محبت و انساندوستی از رخ نورانی و پر یُمن و برکت آنها می‌بارد. اما هنوز راه طولانی و دشوار است، و هیچگاه از سختی و مشکلات راه نباید در هراس باشیم، و بدانیم این مشکلات و سختیها هستند که ما را خواهند ساخت آن هنگام پرچم و بیرق هدایت و سعادت جهانیان را به اهتزاز می‌آوریم و سرانجام ما نیکنامی خواهد بود.

حافظ از باد خزان در چمن دهر مرنج فکر معقول بفرما گل بی‌خار کجاست

بنابراین جای خوشحالی و خوش‌وقتی است که روز به روز مسلمانان بیدار در جهان، جای و مقام خویش را می‌یابند و سعادت انسانیت در گرو آنان است.

خاطراتي به خاطر آباي ( 13 )

22/5/74

8 صبح بيدار شده و به رستوران رفتم براي صرف ناشتايي. قرار بود اوّل وقت ما را در شهر گردانده و مساجد آنرا نشانمان دهند وليكن طبق معمول بهم خورد. تا خودمان را جمع كنيم ساعت 11 شده بود. فلذا به ايستگاه راه آهن آمديم. در همان واگن و كوپه قبلي جاي گرفتيم. ساعت 12 قطار بسوي آلماتی حركت كرد. جواني كه ليسانسيه زبان قزاقي است خود را مسوؤل پذيرايي از مهمانان در سِِمِي معرفي كرد و از بابت نواقص كارشان عذرخواهي نمود. بهر حال تشكر كرده و گفتم ما از لحاظ جا و خوراك كمبودي نديديم ولي نتوانستيم مسابقات اسبدواني ، كشتي ، و مراسم افتتاح يادبود هاي آباي و شاه كرم و سخنراني رئيس جمهور را شاهد باشيم. كنسرت اصلي را هم نديديم. اينها همه ناشي از عدم سازماندهي كار ها و ناهماهنگي ميان آلماتی و سِمِي بايد باشد. اميدواريم با ارزيابي دقيق آنچه گذشته تجربه اي جهت اصلاح حاصل گردد. درباره ايران و قزاقهايش هم توضيح دادم كه چون روسها 70 سال در حال تحميل فرهنگ خود بر اهالي قزاقستان بوده اند ، اينك فرصتي پيش آمده تا بقاياي فرهنگ اصيل قزاق را در بين قزاقهاي ساكن ايران و غيره مشاهده كنند كه اصالت اسلامي آنرا خيلي بيشتر از شما حفظ كرده اند. قبل از هر كاري بايد از آلودگي هاي غربي : عرق ، مواد مخدّر، بي حجابي و امثال آن پاك شد. بدون قلب پاك و بيدار نمي توان حقايق را دريافت. قزاقها زماني شمنيست بودند كه بكار اقوام بدوي مي آمد. در سايه اسلام بود كه شهرهايي همچون اترار و يِسِي ( تركستان فعلي ) برپا و بزرگاني مانند فارابي و خواجه احمد يسوي را به تمدن جهاني معرفي شد. همچنين انديشمندي هنرور مثل آباي محصول فرهنگ پربار اسلام و برخورد خلّاقانه او با فرهنگ غربي است. متأسفانه مي بينيم كه با غفلت از اين سرچشمه فيّاض و تقليد از بيگانه فلاكت آغاز گرديده و اين ملّت از آفرينش باز مانده است.از جوان مزبور آدرس گرفته و نشاني داده خداحافظي كردم. در ايستگاه آياكوزشنونده آواز دختري قزاق شديم كه مارات عمرف ، خواننده معروف ، را همراهي مي كرد. جمعيت دور آن دو جمع شده بودند و براي ا ينكه ديگران هم ببينند روي ميزي قرار گرفتند. با يكي از اهالي استامبول وارد گفتگو شدم. مطالب بي اساسي راجع به انقلاب اسلامي و تشيّع مطرح و خيال مي كرد اهل سنّت دچار مضيقه و زير فشارند. بالأخره دريافتم حرفهايش به نقل از روزنامه صهيونيستي «ترجمان» است. توصيه كردم كه بايستي در مورد صداقت منبع خبر اطمينان يافت.از هر كس و هر ملّت بايد حرف و جواب خودش را شنيد. مطرح نمودن اختلافات مذهبي به قصد ايجاد تفرقه است. وانگهي در تركيه مسلمانان هزار گرفتاري دارند : لائيسيسم ، فساد مالي و اداري و بسي مشكلات اقتصادي و اجتماعي. طرح مباحث انحرافي جهت اينست كه مردم از مسائل اصلي غافل بمانند. مي گفت در ايران هم عرق مي خورند و مسافرين ايراني به محض عبور از مرز تركيه زنانشان ترك حجاب و آقايان شروع به مي گساري مي كنند. مبارزه دولتي اين اعمال بيهوده است. چون اهل فساد راهش را پيدا مي كنند. پرسيدم آيا خودت با اين چيز ها موافق هستي ؟ جواب داد خير. ولي بچه ها به حرفم گوش نمي دهند. سوآل كردم چرا چنين است ؟ پاسخي نداد. گفتم وقتي محيط چنان باشد كه همه را به فساد كشاند حرف افراد تنها بي اثر مي ماند. دوات بايد ، همچون پدر ملّت ، با تمام امكاناتش با اين ناهنجاري ها مبارزه كرده محيط را پاكسازي كند و اگر خلافي پنهاني صورت گيرد البتّه مسوؤليتش متوجه خود فاسدين خواهد بود. امر به معروف و نهي از منكر وظيفه دولت ، خانواده و تك تك افراد جامعه است ( البتّه هر كدام در حدّ خود ). يكي ديگر از اهالي تركيه كه حرفهاي ما دو نفر را مي شنيد ، نظر مرا تأييد كرد. او اضافه نمود كه خيلي از اين خوشحال است كه جمهوري اسلامي ايران از تحريم اقتصادي امريكا جا نزده و توانست با تجاوز عراق مقابله نمايد.

آخر وقت صالح ما را به كوپه فاطمه و رويا برد كه كنار دو زن تركيه اي نشسته بودند. از من خواسته شد كه مطالبي به مناسبت اين سفر بگويم تا آنرا ضبط ويديويي كنند. گفتم : ما از گوشه و كنار دنيا به قزاقستان آمديم تا در مراسم سالگرد تولّد آباي حضور يابيم. خوب است همه تجاربمان را با يكديگر مبادله كنيم و به اين ملّت در بازيابي اصالتش كومك رسانيم. نمي توان انكار كرد كه قزاق هاي پناهنده در ممالك اسلامي از بقيه راحتتر زندگي كرده و توانسته اند فرهنگ و دين و ايمانشان را بهتر حفظ كنند. اين امر نشان مي دهد كه امّت اسلامي قويترين ملجأ هر مسلمان است. در پايان براي همه قزاقها در سرتاسر جهان آرزوي سلامت و عرض سلام كردم. در اين بين يكي از اهالي قزل اوردا كه مدعي بود خواجه ( سيّد ) بوده و جدّ 43 اش به حصرت علي ( كرّم الله وجهه ) مي رسد مطالبي درباره ضعف دين و ايمان قزاق ها بيان داشته واز اينكه مريم - همسر آرازباي – در تمام مدّت سفر نمازش را ترك نكرده و حجابش محفوظ بود ابراز مسرّت نمود. همو خبر داد كه مارات عمرف پدرش اخيراً فوت كرده و قرار است او براي آن مرحوم ختم قرآن كند. جناب خواجه تكيه كلامش ان شاء الله ، ما شاء الله و الحمد لله بود. او اين عبارات را بجا و بيجا ورد زبانش كرده بود. مثلاً مي گفت : ان شاء الله مسلمانم !

شام را در رستوران قطار خورديم كه قيمه گوشت با نخود سبز و قميز بود به قيمت 175 تنگه. دختران جوان در آنجا مشغول عياشي بودند و قهقهه شان سالن غذاخوري را پركرده بود و مردان جوان هم آنها را تشويق مي نمودند. جوانكي تلوتلوزنان مي رقصيد و پولش را با افتخار خرج ودكا مي كرد. مارات پدرمرده هم در همين جمع بود !

* * *

قلمروي قدرت عقل

خواهرزاده ام آلاش كرپه ( آرمند ) لطف كرده از فلاش مموري خود كپي

شماره هاي 1 تا 45 فصلنامه « نداي اسلام » را در رايانه ام دانلود نموده و

سفارش كرد كه در شماره 1 و 2 آن مقاله اي با عنوان « بيمه در اسلام »

را بخوانم واحتمالاً انتظار دارد كه توضيحاتي درباره موارد فني آن بدهم. در

اوّلين فرصت مقاله مورد نظر را مطالعه نمودم كه ردّيه بر قرارداد بيمه بوده و

در اثبات عدم مطابقت آن با اصول معاملات و عقود اسلامي استدلال

مفصلي داشته و قانع كننده است.

افزون بر اين در همان شماره 1 فصلنامه مزبور ( بهار 1379 ) ترجمه

سخنراني علامه محمّد تقي عثماني نيز توجه ام را بخود جلب كرد با

عنوان « قلمرو قدرت عقل » كه در سميناري با موضوع اسلامي كردن

قوانين ومقررّات ايراد گرديده است. نامبرده كه استاد حقوق ، عضو فعّال «

مجلس تحقيقات فقهي جدّه » ، قاضي شرع پاكستان ، سردبير و استاد

بلند پايه حديث در جامعه دارالعلوم كراچي و يكي از مفتيان معتبر كشور

مذكور مي باشد ضمن تأكيد بر عدم خودباختگي در مقابل فلسفه هاي

غير اسلامي ، اسرار مي نمايد كه بدون پروا از لومه لائمين براي جامعه

اسلامي قوانيني منطبق با فرائض الهي و سنّت نبوي تصويب شود.

ايشان در راستاي تخطئه سكولاريسم مبتني بر ماترياليسم ، با يكي از

نمايندگان سازمان حقوق بشر وارد جدل مي شود كه به حضورشان جهت

استفسار نظرشان راجع به آزادي عقيده و بيان آمده بود. مشارٌاليه مدّعي

بود كه جهت اجتناب از خطرات خشونت بايد از دخالت آراي ديني در امور

سياسي جلوگيري شود. مجادله بدينگونه آغاز مي شود كه علّامه از فرد

موصوف مي پرسد آيا براي آزادي هيچ حدّي قائل هست يا نه ؟ جواب

طرف اين است كه حدّ مورد قبولش عدم خشونت نسبت به ديگران است

و بس. وقتي مفتي در ادامه جدل مي پرسد كه با چه معياري نظر مبني بر

لزوم ابراز خشونت در تحقّق آرمانها را مي توان تخطئه كرد از پاسخ

منطقي در مي ماند. مثلاً مي گويد كه با اتّكاء به تجارب حسّي به اين

نتيجه فلسفي مي رسد كه مصلحت انسان چيست. علّامه نيز به نوبه

خود عنوان مي نمايد كه به صرف تجارب عيني نمي توان به اصول عملي

رسيد. ايضاً همانطور كه حواس بشري هر كدام محدويتي داشته و خارج از

ظرفيتشان بكاري نمي آيند عقل نيز بدون استناد به منابع ماورائي قادر به

تشخيص خير و شرّ نمي باشد. از فلسفه هاي غربي فاشيسم و

نازيسم و غيره بيرون آمده كه منشاء جنايات بي شمار بوده اند. با همين

منطق لائيك است كه در برخي كشور ها همچنسگرايي و حتّي ازدواج با

حيوانات قانوناً تجويز گرديده وانگهي بعضي هم منع زناي با محارم را

خلاف عقل سليم دانسته اند! استاد در مقام انتقاد از عقلگرايان دينگريز

توضيح مي دهد كه نبايد منابع استنباط عقلي را منحصر به حواس پنجگانه

بشري پنداشت. عقلاي متديّن علاوه بر منابع فوق الذّكر به وحي نيز باور

دارند كه در كشف حقايق بكار انديشمندان مي آيد. البتّه تكيه بر تجربيات

مادّي موجب قناعت و طمأنينه قلبي نمي تواند شد. جنايات وحشيانه

فاشيست ها و نازيها چه دلها را كه خون نكرده و بمب هاي اتمي امريكا

چه جانها را كه به آتش نكشيده است. از سوي ديگر كمونيستها نيز روي

قلدران سرمايه داري را سفيد كرده اند. دو گروه جنايتكار اوّل اعمالشان به

بهانه پاكسازي نژادي و فجايع دو گروه ديگر با شعار مبارزه با استثمار و

استعمار و نجات رنجبران صورت گرفته و يا با رهايي از ديكتاتوري طبقاتي

توجيه گرديده است. حالا بازگشت به دين با عنوان بنيادگرايي مورد تخطئه

و مخالفت همين تمدّن غربي قرار مي گيرد ! اين دينگريزان كه خود اصل

معتبري جهت توجيه اعمال ناروايشان ندارند مي خواهند به مسلمانان

درس عقلگرايي بدهند.

* * *

چند نكته :

1- سكولاريسم عبارت است از عدم دخالت دادن عقايد ديني در

حكومت كه مغايرتي با اعتقادات ديني ندارد. اسلام صريحاً اعلام مي

دارد : « لا اكراه في الدّين ». امّا ماترياليسم يا مادّيگرايي به ماوراء

طبيعت باور ندارد. لائيك ها باورهاي ديني را امور خصوصي بشمار آورده

مانع از مطابقت امور عمومي با اين معتقدات مي گردند. غايت ماده

پرستي ارتداد است كه به صورت كمونيسم جلوه گر مي گردد.

2- هدايت و ضلالت هر دو بدست خداوند حكيم است كه بر هر كس

به خاطر اعتقادات و اعمالش عاقبتي را مقدّر مي سازد. به عبارت ديگر

نبايد براي هر پتدار و كرداري سرانجام مطلوبي انتظار داشت. آنكه بر

خلاف مشيّت الهي عمل كند كارش به گمراهي منجر مي شود.

نيكفرجامي پاداش كساني خواهد بود كه به خداوند روي آورده و

خواهان هدايت از آن پروردگار منّان باشند كه همه امكانات كمال و رشد

را در اختيارش گذارده است.

3- از جمله اين نعمات چشم و گوش و زبان است كه بوسيله آنها مي

توان علامات عالم را حس و براي خود و ديگران بيان داشت. مغز ابزاري

براي پردازش داده هاي عيني و حلاجيشان در ذهن بوده و مسبّب

تصميمات لازمه مي گردد. مضافاً به اينكه انسان با ديدگان خود علاوه بر

ديدن ، مشاهده و نظر هم بعمل مي آورد. همچنين مي تواند با گوش ،

اضافه بر شنيدن ، استماع ( شنود )هم بكند كه جنبه ارادي داشته و

خاص آدميان به نظر مي آيد. با مراقبت بر زبان مي توان از زيان هاي آن

در امان ماند. وانگهي در كار عقل نيز كه تفكّر ، تدبّر و كنكاش و رايزني

با سايرين است بايد نهايت اهتمام به عمل آيد. يعني نبايد به معلومات

خويشتن اكتفاء كرد تا از منابع فراوان اجتماعي و الهي غفلت نشود.

الغرض انسان مدني الطّيع نمي تواند و نبايد خود محوري نموده ديگران

را نفي نمايد. النهايه عالم هستي محدود به پديده هاي عيني نيست

پس ضروري است كه به آنچه در پرده عيب نهان است نيز عنايت

داشت.

4- بالأخره به قول الهي افزون بر جوارح عيني عوامل ذهني وجود دارد

كه به آن انديشه گفته مي شود. در قرآن بحث از لبّ ، قلب ، فوآد ،

نُهي و صدر مي شود كه اوّلي همان مخ است كه هسته ذهن يا نفس

مي باشد. قلب را بايد از دل كه تلمبه خون است فرق گذاشت. اين

دستگاه مدام در حال انقلاب بوده بسته به داده هاي حسي تحوّل مي

پذيرد و به ذهن آدم قالب مي بخشد. فوآد هم وسيله اي براي فايده

بردن از اطلاعات حاصله از محيط زندگي مي باشد. همين است كه

صاحب خود را از ضرر وخطر نهي مي كند تا « عاقل نكند كاري كه باز

آرد پشيماني ». مي بينيم كه عقل بر صدر نشسته و حيات را اداره مي

نمايد.

5- لبّ مطلب اين است كه آدمي زاد از همه نعمات ربّاني كمال

استفاده را بعمل آورد تا شاكر واقعي پروردگار منّان باشد. به عبارت

روشنتر بايستي هم همه حواس خويشتن را كاملاً مورد بهره برداري

قرار داد و هم با سايرين جنان برخورد نمود كه مقتضاي خردمندي باشد

نه اينكه خود را از بقيه آدمها و عوالم وجود بي نياز پنداريم و دچار

طغيان شويم.

حكمت ( 41 ) يسوي

آنکه رقصید بخورده از ساغر عاشقی

بدست آورد مقام دیوانگان ، ای دوستان

آنکه بدید برابر سود و زیان یا سیری و گشنگی

سرمست شده برقصید سماع کنان ، ای دوستان

رقصنده در سماع را دنیا بباشد حرام

از عیال و خانمان بگذشته او خود تمام

وقت سحر بگرید در التجایش مدام

بعد آنها برقصید سماع کنان ، ای دوستان

از عشق رقصان در سماع از خود خبر ندارد

رفتار کند او بیهوش مال دنیا نخواهد

از صد هزار خوشامد او بر خودش نبالد

کرده تقوی برقصید سماع کنان ، ای دوستان

جاهل رقصد در سماع دنیا نکرده رها

غافلانه می رود یاد نکرده هیچ خدا

درویش منم بگوید دنیا بوده میل ورا

بهر دنیا برقصید سماع کنان ، ای دوستان

از خود نگشته جدا رقص سماعست خطا

ربّ سبحان ننماید اورا ایمان خود عطا

طاعت اگر بنماید دلش بود بی صفا

کرده ریا برقصید سماع کنان ، ای دوستان

از آنچنان جاهلان امید خود بردارید

ببوی فیض فتوح بیهوده هم مشتابید

گنده نفس فاسد را نام ولی مگذارید

شیطان بود سوارش بی عنان ، ای دوستان

از سماع نا بیخود الله بود خود بیزار

از سماعش مشمئز زمین کشد بس آزار

دعا کنید ننماید جلوه بر او از دیدار

دین بهشته برقصید سماع کنان ، ای دوستان

دیوانگیش نا چیره ، سماع کند بیهوده

از مصطفی با چار یار گرچه بیزار می بوده

از سر تا پا می باشد به هر گناه آلوده

پی گناه برقصید سماع کنان ، ای دوستان

عاشق شبلی همانا سماع بکرد ز جلوه

حاضر دیده مصطفی از او سؤال بکرده

ترک دارین بگفته چشمان خود ببسته

چنان بنده برقصید سماع کنان ، ای دوستان

عاشق شبلی با گریه باری بگفت ای رسول

بی طاقتم من گرچه سماع کنم هم ملول

گفتا رسول ان شاء الله از تو بباشد قبول

رخصت خواسته برقصید سماع کنان ، ای دوستان

بنده خدا ، خواجه احمد ، نبود سماع هر کس را

جایش بود در دوزخ تقلید کند گر کس را

پنهان بوده این خبر گر بکنم من افشا

بیافته حقّ برقصید سماع کنان ، ای دوستان

نویسنده:

لوییس هاپ واکر

مترجم:

اعظم پویا

]" href="http://www.islahweb.org/sites/default/files/imagecache/700x700/islahweb1314997000.jpg"> دین به زندگى معنا می‌بخشد

لوییس هاپ واکر نام مستعار نویسنده‌ای است که خوش دارد گمنام بماند. در این مقاله، واکر می‌گوید: دین، به خصوص دین خداباورانه، معناى خاصى به زندگى می‌بخشد که در جهان‌بینى‌هاى غیر دینى وجود ندارد. وانگهى، استقلالى که سکولاریست‌ها برایش ارزش قائلند (و گاهى آن را بیش از ارزش واقعى‌اش ارج می‌نهند) با ایمان دینى کاهش معتنابهى نمی‌یابد.

چند سال پیش، به هنگام زنگ تفریح، با تعدادى از دانشجویان در راهروى دانشکده درباره اهمیت دین در جامعه خودمان بحث می‌کردم. من، که در آن زمان لاادرى مذهب بودم، داشتم پیش یک مسیحى متدیّن و متعبّد اعتراف می‌کردم که چقدر خوب می‌شد اگر دعاوى خداباورانه صادق بودند، زیرا در آن صورت، جهان فقط امرى مربوط به تصادف و ضرورت نبود، داستانى غم انگیز با پایانى غم انگیزتر نبود، بلکه به جاى آن، (جهان متشخص و انسان‌وار می‌بود؛ موهبتى از جانب پدر آسمانى ما، که مبنایى براى معنا و هدف فراهم می‌آوَرَد).

در آن حال، زن پخته‌ای که دانشجوى کلاس دیگرى بود، و من می‌دانستم که ملحد است، سخنان مرا اتفاقى شنید و ناگاه از میان گروهى که مشغول نوشیدن قهوه بودند به سمت من هجوم آورد و با عصبانیّت و پرخاشگرى گفت: (این نفرت انگیزترین سخنى است که تاکنون شنیده‌ام.) از او پرسیدم چرا این طور فکر می‌کنى؟ پاسخ داد: (دین مانع رشد و بلوغ بشر است. ما به یک پدر بزرگِ آسمانى نیازى نداریم. ما حاجت مند رشد و بلوغیم و نیازمندیم که خود والدین خود گردیم).

سخنان این خانم مرا به یاد این جمله مشهور نیچه انداخت که حال که (خدا مرده است) و ما آن یگانه قدسى را کشته‌ایم، باید خودمان خدا شویم تا شایسته کارى که کرده‌ایم به نظر آییم. [در واقع] آن زن ملحد، استقلال و خود مدبّر خویشتن بودن[1] را بر معنادارى ترجیح می‌داد و مدعى بود که دین درست نقطه مقابل این کار را می‌کند.

به عبارت دیگر، آن زن دو مدعا داشت:

1. آزاد بودن یا خود مدبّر خویشتن بودن مهم‌تر است از این که آدمى معنا یا هدفى باشکوه و عظیم براى زندگى داشته باشد.

2. [آرى] دین، معنا یا هدفى بزرگ براى زندگى فراهم مى آورد، اما نمی‌گذارد آدمیان آزاد باشند یا خود تدبیر امور خویش را برعهده گیرند.

من در طى این سال‌ها به پاسخ این زن بسیار اندیشیده و به این نتیجه رسیدم که او در هر دو مورد برخطاست. در این مقاله، از دین در برابر دو مدعاى این خانم دفاع می‌کنم و می‌کوشم تا نشان دهم که معنادارى و خود تدبیرى، هر دو عناصر ضرورى یا مهم براى یک زندگى ایده‌آل‌اند و در یک نظام دینى، آن دو با یکدیگر سازگارند.

اجازه دهید از مدعاى اول آغاز کنم و آن این که آزاد بودن مهم‌تر از معنادار بودن زندگى است. ابتدا بگذارید الفاظى را که به کار می‌بریم تعریف کنم. مقصود من از (خود تدبیرى)، حکومت بر خویشتن است؛ یعنى این که آدمى بتواند براساس ادلّه‌ای قوى دست به گزینش بزند، نه آن که تهدیدها یا نیروهاى بیرونى او را وادار به کارى کنند.

مقصود من از (معنا)ى زندگى آن است که زندگى داراى هدف، منطق یا طرحى ذاتى است. حال این هدف می‌تواند خوب، بد یا خنثى باشد. براى چیزى که هدف بدى دارد می‌توان این مثال را آورد: فعالیت مسموم کردن مخزن آبى که جماعتى براى گذران زندگى خود به آن وابسته اند. براى کارى که هدف خنثایى در پشت آن است می‌توان این مثال را آورد: پرسه زدن براى وقت‌گذرانى، (البته سخن قابل دفاعى است که این کار، بسته به شقوق و اوضاع و احوال موجود، بد یا خوب است، و اگر شما چنین فکرى دارید، در این صورت، یا خودتان مثالى بیاورید و یا مقوله هدف خنثى را کنار بگذارید). براى هدف خوب هم می‌توان این مثال را آورد: حفر یک چاه براى تهیه آب مورد نیاز یک جماعت.

حال به نظر می‌رسد که خودفرمانروایى، به مثابه یک ارزش، از هدف‌هاى خنثى و بد، ارجمندتر است، زیرا خودفرمانروایى ارزشى مثبت دارد، حال آن که این دو مقوله دیگر واجد این ارزش نیستند. خودفرمانروایى شاید براى ما ارجمندتر از پاره‌ای از هدف‌هاى خوب باشد، اما به نظر نمی‌رسد که برتر از همه اهداف خوب باشد. در عین حال که آزاد بودن [2] می‌تواند از داشتن این یا آن هدف اتفاقى در زندگى ارجمندتر باشد، آزادى را به واقع، نمی‌توان جداى از مفهوم هدفدارى فهم کرد. آزاد بودن به این معناست که وقتى آدمی ‌می‌خواهد براى رسیدن به هدف G فعل A را انجام دهد، قادر به انجام آن باشد. بنابراین، دو مفهوم هدف و آزادى به هم مرتبطند. اما آن زن ملحد، منظورى بیش از این داشت. در واقع، مقصود او این بود که اگر او ناگزیر باشد میان آزادى اراده و زندگى در جهانى که یک قدرت الهى بر آن حاکم است یکى را برگزیند، اولى را برخواهد گزید. اما ظاهراً این سخن از دو جهت غلط است: 1. این سخن از خودفرمانروایى یک مطلق ناموجّه می‌سازد. 2. این سخن یک دوشقّیِ کاذب ایجاد می‌کند.

1. دو موقعیت را در نظر بگیرید: در موقعیت A شما به اندازه الآن آزادید (یعنى شما 100واحد خودفرمانروایى دارید ـ این واحدها را اصطلاحاً (اتم‌هاى خودفرمانروایى) می‌گوییم)، اما عمیقاً بدبخت و بیچاره‌اید، زیرا در یک اتاق بزرگ و جالب هستید که دربِ آن قفل است و به تدریج پر از گاز سمى می‌شود. شما تا پنج دقیقه دیگر هر کارى بخواهید می‌توانید انجام دهید، ولى پس از آن خواهید مرد. اما در موقعیت B، شما فقط 95 اتم خودفرمانروایى [=آزادى] دارید (یعنى کارهاى کمى وجود دارد که شما قادر به انجام آن در این جهان نیستید ـ مثلاً ارتکاب زنا یا کشتن همسایه خودتان)، اما نور خورشید و هواى تازه به تدریج اتاق را پر می‌کند. حال کدام جهان را شما انتخاب می‌کنید؟ من موقعیت B را برمی‌گزینم، زیرا به نظر من، خودفرمانروایى تنها ارزش در جهان نیست و چنین نیست که همواره ارزش درجه اول باشد. من فکر می‌کنم کثیرى از ما مایلند چند اتم خودمانروایى و خود تدبیرى را از دست بدهند، و در مقابل، به مقدار زیادى بر سعادت خود بیفزایند. به گمان من، جهانى با یک هدف خوب، جهانى خواهد بود که در آن ما حاضر باشیم چند واحد آزادى را از دست بدهیم. اگر به ما گفته می‌شد که ما می‌توانیم فقر، جنایت و رنج‌هاى بزرگى را که در جهان وجود دارد از این راه که هریک یک اتم خودفرمانروایى را قربانى کنیم از بین ببریم، آیا ما این کار را نمی‌کردیم؟ اگر حاضر می‌بودیم این کار را انجام دهیم، پس خودفرمانروایى یک ارزش مطلق نیست که همواره بر هر ارزش دیگرى تقدّم داشته باشد، بلکه ارزشى مهم در میان ارزش‌هاى دیگر است.

من به مدعاى دوم آن خانم ملحد می‌پردازم که دین همواره هدف را بر خود مدبّر خویشتن بودن برتر می‌نشاند. من فکر می‌کنم سخن این خانم سوء برداشت یا سوء فهمى است از آن چه برگزیده‌ترین ادیان براى تحقّق آن تلاش می‌کنند. چنان که عیسى در انجیل یوحنا (32/8) می‌گوید: (شما حقیقت را خواهید شناخت و حقیقت شما را آزاد خواهد کرد). خداباورى، به جاى این که آزادى و معنادارى را در مقابل هم ببیند، آن دو را چنان به یکدیگر گره خورده می‌بیند که نمی‌توان آن‌ها را از یکدیگر بازگشود. از آن جا که خداباورى مدعى است حقیقت را درباره جهان در اختیار ما می‌نهد، و از آن جا که داشتن باورهاى صادق در رسیدن به اهداف آدمى واجد اهمیت است، پس نتیجه می‌گیریم که خودفرمانروایى ما عملاً به هنگام دراختیار داشتن حقیقت هدف زندگى افزایش می‌یابد. اگر ما بدانیم که چرا در دار دنیا هستیم و واقعاً چه حق انتخاب‌هایى در سرنوشت ما وجود دارند، در مورد کورى که عصاکش کورى دیگر است، هوش مندانه‌تر قادر به انتخاب خواهیم بود.

در حقیقت، دینِ مبتنى بر خداباورى (منظورم یهودیت، مسیحیت و اسلام است، که البته این تعبیر می‌تواند در بسیارى از اشکال دین هندو و ادیان افریقایى هم مصداق داشته باشد) مدعى آن است که در برابر ما شقوقى قرار می‌دهد که واجد بیش‌ترین اهمیت اند، به طورى که اگر این دین برحق باشد، جهان خیلى بهتر (بى نهایت بهتر؟) است از زمانى که برحق نباشد.

بگذارید این نکته را شرح و بسط دهیم. اگر خداباورى صحت داشته باشد و موجودى متعالى، خیرخواه و حاکم بر جهان وجود داشته باشد، هشت مدعاى زیر صادق خواهند بود:

1. ما تبیین قانع کننده‌ای از منشأ و قوام جهان داریم. ما فرآورده تصادف و ضرورت یا نتیجه یک انفجار عظیم [3] فاقد هویّت انسان‌وار نیستیم، بلکه نتیجه کار یک موجود آسمانى هستیم که مراقب ماست. همان طورى که ویلیام جیمز می‌گوید که اگر دین صحت داشته باشد (عالم براى ما دیگر صرفاً یک آن (it) نخواهد بود، بلکه یک تو (Thou) خواهد بود… و هرگونه ارتباط ممکن میان دو شخص، میان انسان و عالَم هم ممکن خواهد بود…). ما با آگاهى از این امر که جهان محسوس بخشى از یک جهان روحانى‌تر است که معناى خود را از آن می‌گیرد، على رغم وجود شرّ در عالم، ارتباط سازگارانه ذاتى اى میان جهان ما و واقعیت متعالى وجود دارد، می‌توانیم آرامش یابیم.

2. خیر بر شرّ غلبه خواهد کرد ـ ما در مبارزه با بدى‌ها تنها نیستیم، بلکه خدا در این نبردگاه جانب ما را گرفته است. پس من و تو نبرد بیهوده نمی‌کنیم ـ ما سرانجام پیروز خواهیم شد. این اندیشه پیروزیِ نهاییِ خوبى بر بدى به ما قوّت قلب خواهد داد تا به جنگ بر ضد هرگونه بى عدالتى و ظلم و جور ادامه دهیم و این در حالى است که غیر متدیّنان محاسبه می‌کنند که نیروهاى شرّ در برابر خیر، آن قدر زیادند که جنگ با آن‌ها بیهوده است.

3. خدا ما را دوست دارد و دل‌نگران ماست ـ عشق او ما را به پیش می‌راند (2قرنتیان 7/5) و لذا ما براى انجام کارهاى نیک اخلاقى، از جمله ایثارهاى[4] بزرگ، انگیزه قوى‌ترى داریم. ما زندگى عمیقاً اخلاقى خواهیم داشت تا سپاس عمیق خود را به موجودى که ما را دوست دارد و ما نیز او را دوست داریم، عرضه کرده باشیم. سکولاریسم فاقد این احساس عشق جهانى است و بنابراین، تصادفى نیست که نتوانسته است قدّیسانى اخلاقى چون عیسى، قدّیس فرانسیس، گاندى، مارتین لوتر کینگ و مادر ترزا بپرورد. شما حاجتمند عشق ویژه‌ای هستید تا بتوانید دست از جهانى پر از اسباب فراغت بردارید و به یک جزیره دور افتاده بروید و به جذامیان خدمت کنید؛ کارى که پدر دامین کرد.

4. ما پاسخى داریم به این سؤال که چرا اخلاقى باشیم ـ پیداست که اخلاقى بودن به سود شماست. اخلاق سکولار در پاسخ به این سؤال که چرا وقتى که اخلاقى بودن به سود تو نیست، و می‌توانى با عملى خودخواهانه زندگى را به نحو سودآورى به پیش برى، باید اخلاقى باشى، با مشکلى جدّى روبه رو است؟ اما چنین مشکلى در اخلاق دینى پدید نمی‌آید، زیرا شرّ واقعاً براى شما بد است و خیر واقعاً براى شما خوب است.

5. عدالت عالم گیر بر جهان حاکم است. ترازو دقیق کار می‌کند و بنابراین، به هرکس چیزى داده می‌شود که مطابق شایستگى اخلاقى اش، استحقاق آن را دارد.

خوش شانسى اخلاقى وجود ندارد (مگر آن که لطف الهى را که سرانجام غلبه خواهد کرد نوعى (خوش شانسى) تعبیر کنیم)، بلکه در مورد هرکس بر این اساس داورى می‌شود که چگونه از توانایى‌هایش استفاده کرده است (انجیل متّى، باب25).

6. همه انسان‌ها ارزشى برابر دارند. از آن جا که همه ما به صورت خدا آفریده شده‌ایم و فرزندان اوییم، پس همه با هم خواهر و برادریم. ما یک خانواده هستیم و باید از روى خیرخواهى با یکدیگر رفتار کنیم، گویى که اعضاى یک خانواده داراى ارزشى برابریم. البته نظام‌هاى اخلاقى و سیاسى سکولار جدید غالباً این ارزش برابر افراد را می‌پذیرند، اما توجیهى براى آن ندارند. آرى، اگر خدا پدر ما نباشد، چه معنایى دارد که بگوییم همه اشخاص ذاتاً ارزشى برابر دارند. حق با ارسطو و نیچه است که از دیدگاه مصلحت اندیشانه و فایده جویانه، نابرابرى‌هاى بى شمارى در عالم وجود دارد، و چرا نباید اشخاص برتر از طبقات فروتر به سود خود استفاده نکنند؟ از این حیث، به نظر می‌رسد که سکولاریسم در ردّ مشرب عدم تساوى طلبى از سود یک سرمایه دینى تغذیه می‌کند که دست از آن کشیده است.

7. لطف و غفران الهى ـ پایانى خوش براى همه. شاهنامه آخرش خوش است (کمدى الهى). گناه اخلاقى اى که احساس می‌کنیم، حتى به دلیل شنیع‌ترین اعمال ما می‌تواند پاک شود و خدا می‌تواند ما را نجات دهد و مجال جدیدى در زندگى ما پدید آورد. این آزادى حقیقى اخلاقى است.

8. زندگى پس از مرگ وجود دارد. مرگ پایان همه چیز نیست، بلکه ما به زندگى ادامه خواهیم داد و در جهانى بهتر یکدیگر را بازخواهیم شناخت. ارواح ما جاودانه خواهند بود و مقدّر است که زندگى والاترى از زندگى این دنیا داشته باشیم (البته جهنم در این جا معضلى است که تا اندازه‌ای کل این فکر را از اعتبار ساقط می‌کند، اما بسیارى از انواع خداباورى [مثلاً انواعى از مذاهب دین هندو که مبتنى بر خداباورى اند و الهیون مسیحى اى مثل اُریگن [5] (در قرن دوم)، اف. موریس [6] و کارل بارث[7] معتقدند که در پایان، همه رستگار خواهند شد. جهنم تنها مدرسه موقتى است براى آموزش اخلاقى ـ من معتقدم که این دیدگاه، دیدگاه موجّهى است.) بنابراین، اگر دیدگاه خداباورى عبرى ـ مسیحى درست باشد، جهان خانه‌ای سرشار از محبت و صمیمیت است که در آنْ همه ما همچون خواهر و برادر در یک خانواده به هم مرتبطیم و مقدّر شده است که براى همیشه در سعادتى همه گیر در واقعیتى که در آن خیر، شرّ را شکست می‌دهد، زندگى کنیم.

اگر خداباورى کاذب باشد و سکولاریسم صادق، هیچ مبناى واضحى براى تساوى انسان‌ها وجود ندارد، هیچ دلیلى وجود ندارد که با همه مردم با احترام مساوى رفتار کنیم، هیچ پاسخ واضح و بى پیرایه‌ای به این پرسش داده نمی‌شود که چرا باید اخلاقى باشیم، حتى وقتى که اخلاقى بودن به سود ما نیست؟ یا هیچ هماهنگى و هدفى در جهان احساس نمی‌شود. (چرخ گردون بر جاى زئوس نشسته و اینک اوست که شاه است). (سوفکلس)

این نکته را هم بیفزایم که خداباورى ما را از هرگونه خودفرمانروایى اى که در نظام‌هاى غیر خداباورانه هست، محروم نمی‌کند. خدا وجود داشته باشد یا نه، ما همچنان در انتخاب خیر و شرّ آزادیم (با فرض این که مفاهیم خیر و شرّ در یک جهان غیر الهى معنا داشته باشد) ـ پس ظاهراً این امر واضحى است که دنیاى شخص خداباور براى ما بسیار بهتر و رضایت بخش‌تر از دنیایى است که در آن خدا وجود نداشته باشد. البته این مشکل وجود دارد که ما احتمالاً نمی‌دانیم که آیا خداباورى، چه رسد به تقریر دینى خاص ما از آن، صادق است یا نه؟ در این جا من باید از چیزى شبیه به شرطیه پاسکال استفاده کنم تا بر نکته سومم تأکید کنم، و آن این که ما ممکن است تکلیفى داشته باشیم یا دست کم ممکن است این کار خوبى باشد که چنان زندگى کنیم که گویى مدعیات خداباورى صادق است؛ یعنى اگر شما چنین نیندیشید که خداباورى آن قدر بعید است که ما حتى نباید آن را یکى از نامزدهاى حقیقت تلقّى کنیم، پس ما باید چنان زندگى کنیم که اجازه دهیم فضایل خداباورى، الهام بخش زندگى و فرهنگ ما باشد. برترى جهان‌بینى الهى بر جهان‌بینى سکولار تا آن جاست که ـ حتى اگر لاادرى یا ملحد ضعیف باشیم ـ به سود ماست که چنان زندگى کنیم که گویى جهان‌بینى الهى صادق است و هر شخصى را فرزند خدا بدانیم و داراى ارزشى والا؛ و چنان کار کنیم که گویى خدا با ما در پیکار خیر علیه شرّ در همکار است و جامعه‌ای بسازیم مبتنى بر این ایده‌ها. پس خوب است روى خدا شرط بندى کنیم. دین هدفى براى زندگى به ما می‌بخشد و مبنایى براى اخلاق به دست ما می‌دهد که آن قدر ارزش مند است که نباید آن را با بى اعتنایى از دست بدهیم. این میراثى است که ما می‌توانیم از آن براى برپایى تمدنى بهتر استفاده کنیم و میراثى است که اگر از آن غفلت ورزیم، ضررش متوجه خود ما می‌شود.

پى‌نوشت‌ها:

* مشخصات کتاب شناختى مقاله به شرح زیر است:

Walker Lois Hope; Religion Gives Meaning to Life in Pojman Louis P. Philosophy the Quest for Truth (United States of America، Wadsworth Publishing Company، and an International Thomson Publishing Company، 1999) pp.537-541.

با سپاس از مدیریت محترم مؤسسه پژوهشى نگاه معاصر که متن این مقاله را در اختیار مجله نهادند. (این مقاله توسط استاد مصطفى ملکیان با متن انگلیسى آن مقابله شده است).

1. Autonomy

2. Freedom

3. Big Bang

4. Altruism

5. Origen6. F. Maurice

7. Karl Barth

منبع:

نقد و نظر 1382 شماره 29 و 30

نی نوا

خواندن كتابي قزاقي را به پايان رسانده ام كه بيوه اسماديار كِدِي ، بيباتپا ، از قزاقستان آورده به عاريت داده است تا از آن اشعار سروده شده توسط پدر شوهرش ( مرحوم زاير ) را نيز بخوانم. اين را اضافه نمايم كه سروده هايي از ساير شاعران ايراني قزاق هم – مثل حاج نورمشات كِدِي و ارسباي قرق ملتق و غيره - در كتاب موصوف آمده است. عنوان كتاب از مثنوي معنوي گرفته شده است :

« بشنو از ني چون حكايت مي كند

از جدايي ها شكايت مي كند »

نام قزاقي آن « سبزغی سنگسپ جلايدي » ( ني بنالد با زاری ) است كه نويسنده اش با اشاره به آن بيت معروف مولوي به حال و روز قزاق هاي آواره مي پردازد. اوتنشی كوشباي اولی ، نويسنده اين اثر ، معاون موزه شهر آقتائو ، در رأس هيأتي - با راهنمايي نياز توبش - به جمهوري اسلامي ايران سفر كرده پاي صحبت عدّه اي از اهالي گرگان و بندرتركمن نشسته و خاطراتش را به اين صورت منتشر كرده است. مؤلف در مقدمه كارش به بيان تعجب از كثرت جمعيت تهران پرداخته و از مناظر زيباي جاده هراز مي گويد. او در بندرتركمن به ميزباني حاج ابجد ايسكلدي پاي صحبت ريش سفيداني مثل جالغاس ، جانگر كرپه و شرغي نشسته از خاطراتشان يادداشت بر مي دارد. حافظه نامبردگان مملو از مشقات ترك وطن و مشكلات مطابقت با شرايط يك محيط غربت است. حاج شرغي ، فرزند آخوند اراز موَقامبه ت ( شهيد راه علم و دين بدست دژخيمان كمونيسم ) كه مايه خصومت مزمن دو تيره عمده طايفه آداي ( جِمِنِي و مونگال ) شده بود ، تأكيد مي كند كه عليرغم ميل به سرزمين آباء و اجداديش ديگر نمي تواند اقامتگاه فعليش را ترك نمايد.

بخشي از كتاب مبيّن آن است كه ميهن ستون زرين خيمه هويت هر كس بوده پس زندگي در غربت با همه مزايايش نمي تواند درد دلتنگي ها را درمان نمايد. گويا قرار بوده مهاجرين قزاق بار امانتي بر دوش داشته باشند كه همانا حسرت وطن بوده است. مسأله اين است كه ديگر خاطره قزاقستان از ذهن پناهندگان سابق ( شهروندان فعلي ايران ) دارد پاك مي شود. في الواقع جمعيت ايران زمين تركيبي از اقوام بي شماري است كه از هر سوي به آن وارد شده اند گاهي به كوچ و گاهي بزور. انگار اجداد ما نيز از جمله همان مهاجمين يا مهاجرين بوده اند. آريا ها نيز از همين گونه بوده اند.

بخشي ديگر از كتاب راوي داستان آق بوبك به نقل از آقاي تويجان بابق است كه بنوبه خود از مادرش كه شاهد آخرين روز هاي زندگي آن اسطوره دلدادگي بود روايت مي كند. او گفته است كه گرچه هيچوقت به همسر رسمي خويش خيانت ننموده وليكن تا دم مرگ دلش به عشق قايب محبوبش مي ثپيده است. مگر نمي توان گفت كه قزاقها نيز بدون كمترين ناسپاسي نسبت به ايران ، طبعاً آرزوي زندگي در جامعه اي دارند كه عاري از احساس غربت باشد. مي توان اميد داشت كه با احياي امّت محمّدي ، شامل ملل گوناگون مؤمن به اديان توحيدي ، رفع حرمان شود. بهر حال اغلب قريب به اتّفاق قزاقهاي اينجا – همانند مرحوم شرغي – نمي توانند به دعوت رئيس جمهور قزاقستان ، نور سلطان نظربايف ، لبيك بگويند كه بعد از بيست و اندي سال اعلام استقلال نتوانسته فاميلي خود را از پسوند روسي معاف سازد. وانگهي هنوز زبان رسمي مملكت قزاقستان روسي است. انواع شركت هاي فراملّيتي منابع طبيعي ملت را دارند به يغما مي برند و مردم در مقابل اين چپاول ها بي پناه مانده گرفتار گراني و تورّمند. برخي از دينداران به بنيادگرايي متوسّل شده ودست به تروريسم مي زنند. كمترين التفاتي به اين گروه ها همانست و ورود اتهام بنيادگرايي همان. البته تاكنون چندين كوچ به قزاقستان رفته است كه غالباً از اقشار محروم بوده اند. اين هم قابل ذكر است كه تعداد معتنابهي از كوچندگان مزبور دوباره به ايران بازگشته تقاصاي تابعيت مجدد كرده اند كه انصافاً با مروّت قبول شده است.

بخش ديگر كتاب شامل گزارشي از مراجعيت به سرزمين آباء و اجدادي است كه چگونه اسكان يافته و از قابليت هايشان استفاده به عمل مي آيد. از قرار معلوم اينان نيز دلشان براي اقوام ، دوستان و آشنايان ايرانيشان خيلي تنگ مي شود.

بالأخره پس از ارائه نمونه هايي از سروده هاي شاعران قزاق ايراني ، به معرفي قزاقهاي سرشناس ايراني مبادرت شده است منجمله بنده و محمّد ايسكلدي ، ابوبكر پاويز ، تويجان بابق ، ابجد آرمند و صفورا جمني كه به ترتيب وكيل ، قاضي ، ورزشكار ، فرهنگي ، روحاني و ژيمناست بودند.

النّهايه اين كتاب در 248 صفحه با قطع وزيري از سوي انتشارات « ه ل شه جه ره » آلماتي قزاقستان نشر گرديده است كه از لحاظ دريافت منظور و اهداف حكومت مفيد مي باشد.

عبدالرحمن ابراهیمی

کد مطلب: 170060

زمان انتشار: شنبه 5 شهریور 1390 - 17:08:45

نسخه چاپی

حقایقی درباره لیبی که رسانه ها به ما نگفتند

وبلاگ > نوروزپور، محمدرضا - سرهنگ قذافی، بد یا خوب، دیگر تمام شد و آنچه در لیبی می گذرد پس لرزه های زلزله ای است که تا لحظه کنونی همراه با کاخ ظلم او، ویرانی های عظیم دیگری نیز به بار آورده است که پایان آن برای کسی معلوم نیست.

محمدرضا نوروزپور

سرهنگ قذافی، بد یا خوب، دیگر تمام شد و آنچه در لیبی می گذرد پس لرزه های زلزله ای است که تا لحظه کنونی همراه با کاخ ظلم او، ویرانی های عظیم دیگری نیز به بار آورده است که پایان آن برای کسی معلوم نیست.

بدون تردید قذافی رهبری نالایق بود، دیکتاتور بود ، نابخردانه گمان می کرد برای ملتش کفایت می کند، در عملیات های تروریستی بین المللی دست داشت و در یک کلام به ملت خود ظلم کرد. که اگر این نبود آینده آنها را با طراحی مکانیزم های مدنی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی درست، استوار و مستحکم می کرد و اکنون آنها را به این اجبار وا نمی داشت که به قیمت نبود او همه بودهایشان را نابود کنند.

در این میان نمی توان نگران آینده این کشور نبود. لیبی کشور ثروتمندی است که بهترین نفت جهان را در اختیار دارد و از مردمی برخوردار است که در مسلمانی و حفظ قرآن شاید جزء بهترین کشورهای اسلامی باشند. اگر قذافی در همه این سال ها به رشد فکری و اجتماعی مردم کشور فکر کرده بود الان یک کشور مترقی عربی در افریقای شمالی وجود داشت که می توانست درباره آینده خود به خوی تصمیم بگیرد. اما قذافی هیچگاه در این40 سال این کار را نکرد. این کشور هیچ ساختار اجتماعی، نظامی، سیاسی، علمی و فرهنگی مدونی ندارد و زمینه برای هرگونه هرج و مرج، گرو کشی، غارت منابع و چنگ اندازی های بیگانگان مهیاست.

آینده نامعلومی که چه بسا می تواند یک جنگ داخلی تمام عیار برای مردم لیبی باشد از یک سو و سکوت نخبگان جهانی درقبال مسائلی که در این کشور می گذرد از سوی دیگر سبب می شود تا دورنمای هول انگیزی در برابر ما قد علم کند.

براساس نظریه معروف مارپیچ سکوت نوئل نیومن نخبگان جامعه تحت تاثیر فضای سنگینی که رسانه ها می سازند حاضر نیستند اظهار نظر کنند. براساس نظریه مار پیچ سکوت نخبگان و حتی افراد عادی جامعه وقتی دریابند عقاید و افکار آنها در سطح جامعه در اقلیت قرار دارد جرئت اظهار نظر خود را از دست می دهند و حاضر نیستند نظری مخالف آنچه رسانه ها در افواه عمومی ایجاد کرده اند ارائه دهند چرا که مورد استهزاء، انتقاد، تنفر و بی محلی دیگران قرار می گیرند.

رسانه ها در ماجرای لیبی چنین جو و فضایی برای جهانیان پدید آوردند. بدون تردید قذافی رهبر خوبی نبود و البته دیکتاتور بود اما این همه ماجرا نیست. یعنی همه آنچه که رسانه ها لازم دیدند برای ما توصیف و ترسیم کنند دیکتاتور بودن قذافی نبود. آنها خیلی چیزها درباره لیبی را به ما نگفتند تا ما باور کنیم حمله به این کشور درست بود و حرکت مسلحانه داخلی مردم لیبی که خیلی سخت می توان نام انقلاب را روی آن گذاشت کاملا درست و منطقی بوده است.

چند روز پیش ای میلی به دستم رسید که نشان می دهد مارپیچ سکوت درباره لیبی حقیقت داشت. حقیقت داشتن مارپیچ سکوت درباره اوضاع لیبی در روزهای آینده و زمانی که به مرور گرد و غبار ناشی از هیجان سازی های رسانه ای فروکش کند بیش از پیش نمایان می شود. در این ای میل به میزان کمی از آنچه که رسانه ها صلاح ندیدند درباره لیبی دوران قذافی به ما بگویند اشاره شده است:

- در دوران قذافی بدون بهره به مردم لیبی وام داده می شد.
- دانشجویانی که در رشته های تخصصی آموزش می دیدند از دریافت یک دستمزد معمولی بهره می بردند تا آموزش آنها تمام شود .
- اگر کسی قادر نبود کار پیدا کند دولت تمام حقوق اورا تا زمانی که کار دیگری پیدا کند می پرداخت (حقوق دوران بیکاری)
- آن هنگام که کسی ازدواج می کردد زوج بطور مجانی صاحب یک آپارتمان مجانی از سوی دولت می شد.
- هرکسی می توانست در هرجای دنیا به تحصیل اشتغال پیدا کند در آنصورت دولت 2500 یورو به اضافه هزینه اتومبیل را به او می داد.-
- اتومبیل ها به قیمت تمام شده کارخانه فروخته می شدند
- لیبی به هیچ کشوری در دنیا یا دستگاهی بدهکار نبود حتی یک سنت. هیچ کس در دنیا طلبی از لیبی ندارد.
- آموزش رایگان برای همه شهروندان مهیا بود
- 25% از جمعیت لیبی دارای تحصیلات دانشگاهی هستند.
- گدا در شهر های این کشور نبود، بی خانمان و کارتن خواب نداشته است تا زمانی که بمباران های اخیر آغاز شد.
- نان در لیبی پانزده سنت (کمتر از یک چهارم دلار) است

در ادامه این ای میل تحلیل جالبی نیز دیده می شود که می گوید: چرا آمریکا و دیگر کشور های سرمایه داری لیبی را دوست نمی دارند. قذافی تمایلی برای دریافت وام از بنیاد پولی جهانی یا بانک جهانی که از بهره بالا برخوردار است ندارد. در زبان ساده تر لیبی یک کشور مستقل بود! این یکی از دلایلی است که جنگ با لیبی آغاز شده است. لیبی تنها کشوری است که تولیدنفت می کند ولی پول آنرا نه به دلار آمریکا ونه به یورو دریافت می کند بلکه طلا را جایگزین آن کرده است. این می تواند دیگر کشور های جهان را به ورشکستگی بکشاند زیرا کشور های غربی اغلب ذخیره طلا به اندازه کافی ندارند تا در مقابل پول های بی رویه ای که چاپ می کنند پشتوانه ای باشد.

مردم لیبی می توانند الان خوشحال باشند. جشن بگیرند و ادعا کنند که دیکتاتور بزرگ را با کمک بیگانگان یا بدون کمک آنها از سر راه خود برداشته اند اما هرگز نمی توانند تضمین بدهند که دست کم همین آینده را برای خود و نسل های آینده شان فراهم آورند. آیا کسی هست که همین وضع موجود را برای آنها تضمین کند؟ ایا واقعا مردم لیبی پیروز شده اند؟ آیا در آینده کسی به ما خواهد گفت که مردم لیبی آلت دست اروپایی ها شدند تا با دست خودشان ثروتشان را به بیگانگان واگذارند؟

وقتی مارپیچ سکوت شکست و نخبگان و تحلیلگران و اندیشمندان و صاحبان درک درست ، فارغ از جو هیجان زده جهانی ناشی از فعالیت جهت داررسانه ها مجددا به اظهار نظر پرداختند آنگاه مشخص خواهد شد که ماجرای لیبی فریب یک ملت بود یا پیروزی یک ملت.
4949

کلید واژه: محمدرضا نوروزپور - معمر قذافی - لیبی - حمله نظامی به لیبی

کد مطلب: 170060

زمان انتشار: شنبه 5 شهریور 1390 - 17:08:45

نسخه چاپی

مطالب مرتبط

نظرات [53 ]

امید دوشنبه 7 شهریور 1390 - 15:46:54

بر فرض صحت این اظهارات(هر چند در تصاویری که میبینیم وضعیت رفاهی مناسبی دیده نمی شود)دیکتاتورها در صورت دسترسی به منابع مالی مقداری را در میان مردم توزیع میکنند تا با وابسته کردن مردم آنها را به نحوی مزدور خود کنند.در کشور زیر سلطه دیکتاتورها به دلیل نبود آزادی و برابری همه نمی توانند رشد کنند.از شما میپرسم لیبی در دنیا در چه رده ای در زمینه های اقتصادی،فرهنگی و علمی قرار داشت؟ آیا تولیدکننده بود یا مصرف کننده؟

افسوس دوشنبه 7 شهریور 1390 - 12:50:36

بجاي اين خبرهاي دروغ بهتره يكم واقعيت بگين فكر كنم اينترنت وسايت ويكيپديا اطلاعات كاملي در مورد ليبي داره كه كاربران مي تونن برن ببينن اين اطلاعاتي كه شما دارين به مردم مي دين در مورد كاناداست تا ليبي ،كشوري كه بافت جمعيتي قبيله اي داره و از 120 قبيله تشكيل شده چند درصد مردمش خواهان دانشگاه هستند كه حالا ميخواد مجاني باشه يا نباشه بهتر هر اراجيفيرو به عنوان خبر به خورد مردم ندين لطفا.

حم. شادكام دوشنبه 7 شهریور 1390 - 09:39:01

انسان - به قول خدا- ظلوم و جهول است. دليلش در قرآن نزديك شدن به شجره ممنوعه مي باشد. خدا از اين ماجرا خبردار بود ولي جز هشدار كاري نكرد بلكه آدم و حوّا را آزاد نهاد تا با قبول عواقب هر خطايي آنرا تجربه كنند. امثال قذافي مي خواهند خلق خدا فقط ديكته آنهارا بنويسند.

بايرام از بندر تركمن تا آقتائو

همين چند روز پيش ، ماه رمضان بود كه بازار خانم ، همشيره بايرام بلي – همسر پسر عمويم بولات كدي- شتابان روانه قزاقستان شد تا هم درگدشت زن برادرش را تسليت بگويد و هم در جشن دامادي دو برادرزاده اش در آقتائو حضور يابد. عجب معجون غريبي از غم و شادي خواهد بود براي بازار كه بايد هم بگريد وهم لبخند بزند. گرچه صد روزي ازفوت زوجه بايرام گذشته لابد داغ آن هنوز تازه است ؛ مخصوصاً براي كسي كه در مراسم تشييع جنازه حضور نداشته و لابد بايد قبل از هر كار يك دل سير در رثاي مرحومه گريه نمايد. جشن دامادي هم جاي مويه كردن نيست و بايد در آن با دل خونين لب خندان داشت. بهر حال بايام بلي دارد ، همزمان صاحب دو عروس از آقتائو وآلماتي مي شود. پسرانش كارمند شركت هاي نفتي مالزيايي و امريكايي نفت در قزاقستانند. خودش گويا دبير زبان انگليسي بوده و همسرش مستخدم شهرداري بود كه درواحد فضاي سبز كار مي كرد.

دوست من از بچه هاي چپي بود كه بلحاظ انبوه اطلاعات سياسي و زيركي و انظباط اخلاقيش نمونه يك فرد تراز سوسياليسم بشمار مي رفت. اوائل انقلاب كه به علّت عدم امكان وكالت دبير حق التدريسي دبيرستان هاي بندر تركمن شده بودم اين شاگرد توجه ام را بخود جلب كرده بود. بعداٌ كه در ساري به عنوان مشاور حقوقي كار گرفتم او را ديم كه در اوائل استخدام به مثابه دبير زبان در يكي روستاهاي اطراف شهر مذكور مجبور به اياب و ذهاب بين بندر تركمن و آن دهات پرت افتاده بود. با اينهمه به نظر نمي آمد از تك و تا افتاده باشد . سر پر شورش براي همچنين كار ها درد مي كرد. سپس در همين همّت آباد قزاق هم محلي شدم. گاهگاهي به خانه اش به مهماني مي رفتم. جالب اين بود كه هيچگاه مباحث كمونيستي در گفتگوهايمان مطرح نمي شد. گويي وي زمينه را براي چنين حرفها مهّيا نمي ديد. البته او هوشيارتر از آن بود كه با جر وبحث هاي كذايي ميانه اش را با من و ديگران بهم بزند. شايد هم جو اداري آن زمان گوشي را دستش داده بود كه زياد انگشت نما نشود. بهر حال دوستان چپي وي را الگوي مرام اشتراكي معرفي مي كردند.

بالأخره نظام شوروي از هم پاشيد و در اين حيص و بيص قزاقستان مستقل شد ؛ ولو از سر اتفاق. تا آنجا كه اطلاع حاصل است اين كشور آخر از همه اعضاي اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي – انگار بناچار - اعلام استقلال نمود. نور سلطان نظربايف شده رئيس جمهور چنين مملكاي كه الحاقش به روسيه و عضويتش در اتحاد موصوف امري اضطراري بود. سپس خبر رسيد كه رئيس جمهور يادشده از دياسپوراي قزاق در سرتاسر جهان دعوت كرده كه به وطن آباو و اجدادي خود بازگردند. يكي از آنان كه به اين فراخوان لبيك گفت همين بايرام بلي بود كه با اولين كوچ قزاقستان به همراه آورگان افغاني و بي تابان ايراني عازم شد. يادم مي آيد او به من هم پيشنهاد كرد به آنجا بروم تا دستكم مردم بي خبر از دين و مذهب را با اين لرزش ها آشنا سازم. بنده كه قبلاٌ سر راهم به مونيخ بروسيه رفته مسكو را ديده و همچنين به مدّت 45 روز مانگستائو ، آلماتی و سمِي را سير و سياحت كرده و ذهنم از انواع اطلاعات ناخوشاينداقتصادي ، اجتماعي و سياسي گشور هاي آسياي ميانه و قزاقستان ، از طريق فصلنامه مطالعات آسياي مركزي انباشته بود ، قبول نمايم . وانگهي همسرم كه همسفرم در مسافرت مزبور شده بود اصلاٌ حاضر به چنين كاري نبود . پس لزومي نديدم كه سر بيدرد را دستمال ببندم. چرا عاقل كند كاري كه باز آرد پشيماني ؟ !

حالا من ايجايم و بايرام در آنجا . بتده بازنشسته كانون وكلاي دادگستريم. بماند كه چقدر از نابساماني هاي قضايي مملكت امام زمان خون دل خوردم. از سه پسرم فقط يكي در يك مرغداري واقع در كردكوي كار دائم دارد و اغلب شبكار است. دو تاي ديگر هنوز سر وسامان نگرفته اندبلكه سربارند. گو اينكه ازدواج كرده و داراي فرزند هم شده اند وليكن تحت تكفل پدر ومادرند. باز خدا بيامرزد رفتگان طالچين خانم را كه از من خيلي پر جنب و جوش است و از راه تجارت چمداني ( تركيه و استامبول ) كمك خرج اين عائله كثير را فراهم مي كند. دختران همگي شوهر كرده اند و وضعشان از پسر ها رضايت بخشتر است. درباره علّت عمده كوچ بايرام اطلاع قابل اطميناني ندارم . بعيد نيست مشكلات عديده استخدامي و حقوق ناقابل معلمي او را هم وادار به چنان اقدامي كرده باشد. بهر حال محاسبات منطقي و زيركي خاص او سبب شده تا در قزاقستان زندگي بدي تداشته باشد. بجه هايش را خوب بار آورده تا با استخدام در يك شركت هاي بزرگ نفتي امرار معاش مطلوبي داشته باشند. مي ماند اين مسأله كه چرا تاكنون يكبار هم به نزد برادرش نيامده و اين هم دعوت برادر كوچكش را رد كرده است ؟ دوديگر اينكه چگونه يك كمونيست سابق اولادش را در خدمت شركتهاي چند مليتي ( امپرياليست ) گذاشته است . آيا با از هم پاشيدن اتحاد جماهير شوروي سوسياليساي گفتمانها تغيير محتوا يافته اند و ما چندان خبر نداريم ؟! وانگهي برداشت ها از آرمانهاي اسلامي نيز با درك ما از آنها توفير بسيار دارد.

نمي توان گفت كه خشنودي كامل از دنيا امكان دارد. چاره اي نيست غير از قناعت به آنچه هست. ممكن است زنت ازدست برود. ولي دل به ازدواج بچه هايت خوش باشد. در ممالك متفاوت از خواهر و برادرت جدا ماني ودرعين حال

آنان را شريك غم و شادي خود بيني. زندگي همين است . نبايد انتظار اوضاع مساعد داشت. هنر اين است كه در بدترين شرايط خلاقيت نشان داد. حكمت خلقت غير از خلافت آدم بر روي زمين نيست.

در وصف بايرام بلي شعر مانندي سروده بودم كه ناتمام مانده وليكن درج آنرا در زير اين مطلب بي مناسبت نديدم :

بايرام بلي دوست من

چه زود مرده او را زن

او كه نمونه ببود

زود سي وطن پر گشود

چنان برفت پر شتاب

كاينجا ماندند خويش وباب

والدينند در عقبا

داش و خواهر در دنيا

گرچه عزا شد برپا

هم اينجا و هم آنجا

بهر عروس در اينجا

بهر همسر در آنجا

داماد شدند بچه ها

خندند پي گريه ها

خندان باشيم همچون جام

هر چنددلخون از ايّام...

کد مطلب: 169351

زمان انتشار: چهارشنبه 2 شهریور 1390 - 09:15:00

نسخه چاپی

سقوط طرابلس شادی ندارد

بین الملل > آفریقا - چه کسی می داند که جانشین های قذافی مردانی بهتر و عادل تر از او باشند ؟

مارگارت ونت
دل هیچ کس برای معمر قذافی تنگ نمی شود. از 40 سال پیش تاکنون چه در ماجرای لاکربی و چه محاصره بنغازی وی جایتکاری علیه بشریت بوده است. اکنون نیز می توان وی را به هر نامی صدا کرد جز فردی که دیگران به سلامتی اش بنوشند. شاید حتی وی را در میدان اصلی طرابلس اعدام هم کنند. البته اگر پای فعالان حقوق بشر غربی به میان آید وی باید وسایل خود را جمع و جور کند و به دیوان عالی لاهه تحویل داده شود. در آنجا هم در بازه ای زمانی یک دهه یا کمتر به اتهام جنایت علیه بشریت محاکمه خواهد شد.

اگر بازی را اعضای شورای انتقالی لیبی ادامه دهند که اکنون از سوی نیمی از جهان به عنوان دولت مشروع مورد پذیرش هستند شاید عفو عمومی اعلام شود. در این فضا با کمک واشنگتن و کشورهای غربی و البته اصرار سناتورهایی مانند جان مک کین و لیندسی گراهام می توان به گذار از روزهای سخت و رسیدن به پروسه سیاسی جامع امیدوار بود. به تشکیل کشوری که در آن رسانه های آزاد و مستقل مطرح باشند ، سیستم قضایی عادلانه و حکومت قانون حرف نخست را بزند. نیروهای امنیتی حرفه ای روی کار باشند و به مطالبه های مردمی پاسخ دهند. لیبی که در آن دموکراسی به معنای تمام کلمه برقرار باشد.

یک احتمال دیگر هم وجود دارد و آن این است که انقلابیونی که یکی از نویسندگان گلوب اند میل از آنها با عنوان مشتی جوانان بی انظباط و درس نیاموخته یاد می کند به خونخواهی و انتقام گیری در طرابلس روی آورند. فریب خورده اید اگر گمان کنید که رهبران آنها منتظر زمان بهتر برای این حرکت ایستاده اند. ماه گذشته بود که یکی از اعضای شورای ملی انتقالی یکی از رهبران نظامی این شورا را کشت و البته که هیچ کس نمی داند قاتل که بود و به چه جرمی کشته شد. چه ماجرایی در انتظار لیبی است اگر شبه نظامیان به جان هم بیفتند؟ ناتو به حمایت از کدام طرف مشغول خواهد شد آن هم در شرایطی که این نهاد بود که همین انقلابیون را مجهز کرد؟آیا سازمان ملل نیروهای حافظ صلح خود را به لیبی می فرستد؟ آیا کشوری مانند کانادا سربازان زمینی را جایگزین خلبان های جنگنده های خود می کند؟

اگر به این فکر می کنید که هیچ کدام از دولتمردان غربی به این پرسش های بالا فکر نکرده اند، دقیقا درست حدس زده اید. ظاهرا همگی می خواهند به گونه ای با این مشکلات روبه رو شوند و سپس در مسیر حل و فصل آن برآیند. برای کانادایی ها تنها یک مساله منطقی وجود دارد و آن هم این است که ناتو ما را فرا می خواند و ما اجابت می کنیم. رسانه های غربی هم تصرف طرابلس را پیروزی مردان خوب می دانند. اما چه کسی می داند شاید پیروزی برای شورشیان و غوغاسالارها باشد.

سردبیر امریکن اینترست در این خصوص می نویسد: احتمال اینکه طرابلس به حمامی از خون تبدیل شود بسیار بالاست. ناتو در حال حاضر از منظر نیروهای زمینی در موقعیتی نیست که بتواند از عهده این ماموریت برآید. مشکلی که لیبی امروز دارد بیش از همه چیز فقر فرهنگی است. در اروپا جنگ ها نیز قاعده خاص خود را دارند و در بسیاری از موارد به دشمن این فرصت داده می شود که داوطلبانه صحنه نبرد را ترک کند. رهبران در کشورهایی که ساختار طایفه ای و قبیله ای دارند با مرام و مسلک متفاوت تری روبه رو هستند. یک قانون وجود دارد و آن هم این است قبیله یا طرف مغلوب باید از همه نظر سیاسی ، اجتماعی و حتی اقتصادی به اندازه ای خوار و خفیف شود که توان انتقام گیری را نداشته باشد. در لیبی هم باوجود تجربه عراق و افغانستان غربی ها به همان قوانین قبیله ای تن داده اند. در لیبی هم گمان می کنیم که می توانیم با یک دست به انقلابیون کمک کنیم و آنها با همین اندازه کمک آنگونه برخورد کنند که ما می خواهیم.

آیا از تمام این جنگ ها هیچ نیاموخته ایم؟ ظاهرا خیر. الگوی افغانستان در حال پیاده شدن است. عملیاتی که قرار بود در ابتدای امر تنها برای حمایت از جان شهروندان در بنغازی باشد به تلاش برای ساقط کردن قذافی از قدرت تعبیر شد . اکنون هم سخن از ماموریت غربی ها و امریکایی ها برای ساخت لیبی است. همه فکر می کنند که ما مسیری را آغاز کرده ایم که به راحتی می توانیم از جاده خارج شویم . اما این تمام ماجرا نیست. همانگونه که در افغانستان نبود.
منبع: گلوب اند میل 23 آگوست / ترجمه : سارا معصومی
5151

کلید واژه: معمر قذافی - لیبی - حمله نظامی به لیبی

کد مطلب: 169351

زمان انتشار: چهارشنبه 2 شهریور 1390 - 09:15:00

نسخه چاپی

نظرات [14 ]

بدون نام جمعه 4 شهریور 1390 - 23:59:48

اقای حرف حق. واقعا آنچه در لیبی اتفاق افتاده آزادی نیست. یک هرج و مرج است. در مصر و تونس هم همینطور است. فکر میکنید مثلا در تونس چه شد؟ در مصر الان مثلا چه تغییری ایجاد شد؟ من مدافع این دیکتاتورها نیستم اما رفتن آنها لزوما به معنی بهتر شدن اوضاع مردم نیست. ممکن است رفتن آنها تنها فریبی برای سرکیسه کردن مردم به روشی جدید باشد

حرف حق جمعه 4 شهریور 1390 - 23:16:49

آزادی لذذذذذذذذذذذذتی دارد بس نگفتنی و بهایش را باید پرداخت . هرجا قیمتی دارد در تونس یک خودسوزی در مصر چند ماه اعتصاب دسته جمعی در لیبی 20000 کشته در سوریه هنوز قیمتش معلوم نیست .

حم. شادكام جمعه 4 شهریور 1390 - 09:44:21

وقتی خداوند اعلام مي فرمايد كه آدم را به جانشيني خود در زمين مقرر مي سازد فرشتگان گفتند در حالي كه ما ترا تسبيح به ستايش تقديست مي كنيم چرا يك مفسد سفاك را برگزيده اي ؟ گفت او قابليت يادگرفتن اسماء را دارد. انقلابيون ليبی هم حق دارند بر طاغوت بشورند و سمت با مسماي خود را برگزيند. فساد و سفاكي قذافي مسلم است. پس بايد توكل كرد.

... پنجشنبه 3 شهریور 1390 - 19:19:43

شاه ظالم خودمون هم جمله اي شبيه اين گفته بود كه درست از آب دراومد.

علي پنجشنبه 3 شهریور 1390 - 11:05:30

پس با اين منطق بهتره تمام جنايتكارها و ديكتاتورها سرجاشون بمونند تا مبادا وضع بدتر بشه!ملتها مثل جنين ميمانند و روزي بايد متولد شوند.هميشه كه نميتوان در رحم گرم و نرم و امن مادر ماند!ملتها بايد خود را تغيير دهند تا سرنوشتشان تغيير كند.اين قانون خداوندي است.

سالار چهارشنبه 2 شهریور 1390 - 15:04:18

به احتمال فراوان وضع بدتر میشه و تازه میشن مثل افغانستان.

بدون نام چهارشنبه 2 شهریور 1390 - 12:02:52

برای خود قذافی شادی ندارد. او کسی است که 42 سال به مردمش و مردم دیگر کشورها ظلم کرد.

بدون نام چهارشنبه 2 شهریور 1390 - 11:36:06

انشاالله به سمت حکومتی مردمسالار پیش برود. جریانات درون لیبی بسیار پیچیده است.

شریفی چهارشنبه 2 شهریور 1390 - 11:19:50

هر چه بشود از وضعیت فعلی بهتر است .

بدون نام چهارشنبه 2 شهریور 1390 - 11:19:47

هر چه بشود از وضعیت فعلی بهتر است .

بچه مشد چهارشنبه 2 شهریور 1390 - 11:06:32

"در اروپا جنگ ها نیز قاعده خاص خود را دارند و در بسیاری از موارد به دشمن این فرصت داده می شود که داوطلبانه صحنه نبرد را ترک کند." هنوز كشتار وحشيانه مسلمانان و نسل كشيهاي صربها در قلب اروپاي مدرن از يادمان نرفته،تراژدي غم باري كه هر از چند گاهي با پديدار شدن گورهاي دسته جمعي دوباره روسياهي چهره دموكراسي غرب را به ما نشان ميدهد تا يادمان نرود از پس اين چهره با محبت سرشتي وحشي و ددمنش پنهان شده.

بدون نام چهارشنبه 2 شهریور 1390 - 11:04:48

اضباط درست است نه انظباط(پاراگراف 3)

بدون نام چهارشنبه 2 شهریور 1390 - 11:03:01

چرا؟

آراد چهارشنبه 2 شهریور 1390 - 10:45:09

به سلامتی اش بنوشند.؟؟؟؟؟؟!!!!!مگه... آزاد شده كه بنوشند؟

ادامه نوشته

شب قدر و روز قدس

امروز كه به احتمال قريب به يقين اهل سنّت و جماعت شب قدر و مطابق

تشخيص جمهوري اسلامي ايران روز قدس است كم مانده بود به اذان

نماز جمعه نرسم. وقتي وارد مسجد جامع خواجه احمد يسوي در همّت

آباد مي شدم امام جمعه و جماعت داشت به اواخر وعظ قبل از خطبه مي

رسيد. سخن از ليلة القدر ، نزول قرآن و لزوم درك خكمت اين زمان بود.

ايشان خاطر نشان مي داشت كه هيچكدام از عبادات براي عاق والدين و

دائم الخمر ها ثوابي ندارد. مشارٌاليه راجع به بيت المقدّس ( قبله اول

مسلمين ) يادآورشد كه خاتم النّبيّين آرزوي قبله اي خاص داشت تا

بالأخره در حين اقامه نماز در مسجدي كه اينك به ذوقبلتين معروف است

وحيي مشعر بر تعيين قبله فعلي ما - بسوي كعبه - نازل گرديد.

به ذهن نگارنده چنين متبادر گرديد كه اين تغيير قبله را نمي توان ايجاد

تفرقه بين اهل ايمان وعملي ناروا تلقّي نمود. البتّه اسلام كه مكمّل

نهايي اديان توحيدي است به فطرت انسان ها توجّه كامل دارد. پس اجازه

مي دهد كه آدميان داراي مناسك ، مراسم و آئينهاي مخصوص باشند. در

گفتمان الهي نيكي آن نيست كه به مغرب يا مشرق روي آورده شود. بلكه

بايد به خدا ، روز واپسين ، فرشتگان و انبياء ايمان آورد. براي كمك به

خويشاوندان ، يتيمان ، از پاي افتادگان ، درراه ماندگان ، ياري جويان و

گرفتاران صرف مال كرده و زكوة داد. همچنين لازم است به عهود وفا نمود و

در هنگام وقوع بلايا و شدائد پايداري ورزيد. در قاموس اسلام اين اعمال

نشانه صداقت و موجب رستگاري است و بس. پس همانطور كه احسان

بوالدين لازمه ايمان به خداوند بشمار مي رود و مي خوارگي رابطه مي

نوشان را با عقل قطع كرده و فرصت توبه و انابت نمي دهد نمي توان به

صرف تظاهرات روز جهاني قدس دلخوش داشت.گرچه هنوز اين مراسم

مورد استقبال اغلب مسلمين مي باشد گويا رفته رفته در حال تبديل

شدن به تشريفاتي عادي بلااثر است. مي گويند اينك كشور تركيه جلودار

نهضت جهاني اسلام و الگوي بسياري از مصلحين مسلمان شده است.

البتّه اين ادّعا خالي از مبالغه به نظر نمي آيد. بهر حال چنين مي نمايد كه

اولياء امور « امّ القراي اسلام » كمي از تحوّلات زمانه غافل مانده باشند.

سياست داخلي و بين المللي جمهوري اسلامي ايران چندان مطابق

تمايلات فعلي عالم اسلام و غيره نيست. چنانچه سياست ما عين ديانت

ما باشد بايد اذعان نمود كه اكراهي در دين وجود نخواهد داشت. همانطور

كه زماني قدس شريف قبله همه اديان منجمله اسلام بود و سپس به اذن

الهي مسلمانان داراي قبله خاص خود شدند كه البته مستلزم ابطال قبله

اختصاصي سايرين نبوده است. حضرات بايد التفات فرمايند كه آزادي قدس

از اسارت بني اسرائيل ( صهيونيسم ) انحصارطلب با انحصارطلبي متقابل

ممكن نخواهد بود. بايد همه ملل اسلامي را آكاه سازيم كه واجد شرايط

آزادي و حريتند و لازم نيست امور خود را به ديگران ، ولو رهبري جمهوري

اسلامي بسپارند. نام عبري بيت المقدس ، اورشليم ، به معناي شهر

سلم و صلح بوده كه محل همزيستي كليه اديان ابراهيمي بود. باري با

روي آوردن به خدايي كه كليه اديان آسماني را همانا اسلام خوانده است

براي تحقّق آرمان هاي عالمگير بايد از راه درست پيش رفت. هيچ امري

بدون رعايت مقدّرات عالم ميسّر نخواهد شد كه ملائك الهي در ليالي قدر

باذن پروردگارشان با آنها فرود مي آيند. در آن صورت همه كار با مسالمت

انجام خواهد گرفت. مدينه النّبي نيز مرحله ديگري از شهر آشتي و

مسالمت پيروان اديان الهي بود كه حق همه در امور عموميش محفوظ

بود. النهايه بايد رابطه آلي بين شب قدر و روز قدس دقيقاً رعايت گردد.

پير شديم و غم انديش ، حرمان گرفته شدّت ،

از اين جوانها بسي دلم افتد بوحشت .

بي عرقي از جبين ، چشم بدست ديگران ،

همه شده يكسره دست بگير اين ملّت .

غني گيرد بگفته كه بس دهم بوقتش ،

هر جا كه كم بيايد پس مي دهم بدستش .

حاكم گيرد با والي ، مايه آمده از زورش ،

كه بستانم دادت را از هر قزاق كه هستش .

فقير گويد ، گرفته ، من خدمتت بگزارم ،

«يلوباسي[1]»كه در رأي هوايت را من دارم ،

خصم انگل بگيرد در كمال كج خلقي

كه ندهي گر مرا گويم از تو بيزارم .

دوست بگيرد به تهديد كه از تو من برگردم ،

يعني به تو پشت كرده به دشمنت پيوندم .

بهم خورد چو پيمان آسان بدست نيايم ،

حالا چرا چنين سهل با تو عهدي بربندم !؟

دغلكار بدسگال گيرد باري به نيرنگ ،

چنان كند تظاهر گوئي ياري است او يكرنگ .

مال و حشم يكصد و خواستارشان دويستند ،

رتق و فتق اين امور سر را كند گيج و منگ .

جماعتي بساخته مالي بكش تا گوشت دهي تو از آن ،

چون بدهم من مالت از من بري تو فرمان .

توده كند هاي و هوي همانند كلاغها ؛

هر كه دهد او بيشتر با وي شوم هم پيمان .

شرم نكند از روئي چون ببرد او پيوند ،

كس نداند اين را درد كه بخورد بس سوگند .

همچون سگي گزنده در بيايد پارس كنان ؛

گر من گزم به دندان يك جايت را خواهم كند .

اُرُس بگفت : خود مختارت شناسم ،

هر كه را خود گزيني منهم بيكش بدانم .

از اين نشد گر بدتر ، ملّت نگشت نيكوتر ،

بزرگ گويد همچنان اين عداوت شمارم .

توده هنوز ظرافت خيانت را پندارد ،

نهي كننده از اين را خود بيگانه بشمارد .

آيا كس هست در ميان سر براه با قناعت ،

ز آنچه خدا خود داده او اعاشه بنمايد ؟

پسر پايد پدر را ، اكبر را هم اصغرش ،

اين چگونه زندگي است از روز سگ بدترش ؟

اين ملعون عار فروش به قيمت يكي مال ،

بادا خاموش صدايش تبّت سخن گفتنش .

دور و نزديك ، قزاقها همه شده سرگشته ،

بيرحمانه همگي در كمينند بنشسته .

اين آفت مال و بخت ، بهم زند لانه را

از بهر چه آفريد آن خالق خجسته !

جانش بادا بر فنا ، قسم خورده بس به آن ،

رود به باد آن مالش طلب كرده او به جان .

قانون وي نابود باد كه با زبان بازيش

كرده روز كوتاهي چهل انبار وي نهان .

اين سيه رو كه زده به هر اسبي صد نيرنگ

نابود بادا غرورش ، در خانه اش پر از آن .

[1] نماينده پنجاه خانوار در انتخابات .

گرانجانی و عروج

هشدار عمده گفتمان الهی زمينگيری ناشی از گرانجانی است كه آدميزاد ، اين خليفه خدا بر

زمين ، را از تعالی و نيل به درجات شايسته اش باز می دارد. بدينسان عروج بماند ،

ركود و تنزّل روز افزون انسان بر وی تحميل خواهد شد. البتّه بلندپروازی اجباری نيست.

امّا فلسفه وجودی اين موجود اقتضا می كند كه تن به دنائت ندهد.

اينك در اواخر بهار قرآن – ماه رمضان – بسر می بريم كه می توان به يمن ضيافت

بيمانند آن از خطر ثقل جان و تن در امان ماند. پروردگار مهربان جهانها چنين ارشاد مي

فرمايد كه بنا به رويه ای ديرينه ، روزهايي چند روزه بگيريم .

قول مولوی ياد آيد :

« اندرون از طعام خالی دار

تا درو نور معرفت بينی »

اين عبادت فرصتی بدست می دهد كه به خود بپردازيم. خورد ونوش و رفث بی حساب و

كتاب انسان را از خود بيگانه می سازد تا آنجا كه فراموشش می شود چرا می خورد ، می

نوشد و ارضاء شهوت جنسی مي كند . چنين فردی به يك معتاد می ماند كه موادی مخدر

را مصرف می كند تا بی تابی خود را تسكين دهد. رمان سنت اگزوپری ( شاهزاده

كوچولو ) وصف حال كودكی است كه در بين سيارات بدنبال گل زيبايش گردش می نمايد.

او درهريك از منازل سلوك خود با افرادی مواچه می گردد كه هر كدام درد های خاص

دارند. يكجا با دائم الخمری روبرو می شود كه دمادم باده نوشی می كند وبس. از چنين

مست لايعقلی علّت كارش را می پرسد. جواب می شنود كه برای فراموش نمودن آلامش

شروع به خوردن عرق كرده بود. وقتی شاهزاده نازنين از درد های آن فرد می پرسد

پاسخ می دهد كه دردهايش را فراموش كرده ولی به شراب اعتياد يافته است!

مبادا ما نيز مثل همان عرقخورچنان به آب و خوراك و جماع معتاد گشته ايم كه فكر

وذكری غير از مصرف هر چه بيشتر آنها نداريم. اگر به نهايت غفلت نرسيده باشيم در می

يابيم اين ماييم كه همه وجودمان صرف تدارك خوراك و پوشاك و جماع شده است. باری

لازم است قبل از دفن شدن روح در زير آوار كذايي بكوشيم تا خود را از قيد اين بندگی

ناهنجار رهايی بخشيم.

شاهراه نجات همانا شركت در مهماني شهر رمضان است. در اغلب مجالس سور

سفره ها لبريز انواع اغذيه و مشروب و گاهي سكس است و مهمانها به قدري به عيش و

نوش مي پردازند كه همه چيز از يادشان می رود. اهل عيش و نوش از عاقبت كارشان

غافل مانده ولی بعد از مواجهه با عواقب تن پروری پشيمانی سودی نخواهد داشت.

وامّا كلمه ضيافت معمولاً محفل خورد و نوش را بذهن متبادر می نمايد. حال آنكه معادل

لاتين و تركی اين واژه ، سمپوزيوم و طوِی ، اشاره به محلی برای رايزنی و تبادل فكری

دارد دررمضان كه فرصتي براي سوزاندن مواد زائد می باشد می توانيم با حضور

در مهمانی بيمانند ربّانی از هدايت برخوردار شده و بين حق و باطل فرق بگذاريم.

مرحوم دكتر شريعتي كه گويا برخي از ناصحان او راسرلج آورده بود مي گفت وقتي

شكم گرسنه باشد از آن جز قار وقور چيزي نتوان شنيد. وليكن ملاحظه می شود كه

بسياري از كسان براي لقمه ای نان و جرعه ای آب تن به بردگي ارباب بی مروّت دنيا مي

دهند و در بينشان كمتر با آن فرد عزّتمند برخورد مي كنيم كه به قول سعدی در مقابل

پيشنهاد حضور در مهمانی مفصّل حاتم طايي گفت :

« هركه نان از عمل خويش خورد

منّت از حاتم طايي نبرد »

آری مشيّت باری تعالی اينست كه خليفه اش بر زمين چنان از جيفه دنيا سبكبار شود كه

بتواند از فرش خاكی تا عرش خدائی عروج نمايد.

همچنانكه در ادامه مطلب - به نقل از ويكيپديای قزاقی - آمده است ، هنگام انجام اين

عبادت : رمضان ، در زبان عربی به معنای سوزاندن و پاك كردن است. به عبارت

ديگر ، با خودداری از خوردن و نوشيدن و ارتباط جنسی در زمان روزه امكان تبديل

مواد زايد غذايی به « سوخت » ضروری فراهم آمده و می توان از وبال شهوترانی هم در

امان ماند. باری به قول رباّنی نبايد ، عليرغم هرگونه اسرافی از رحمت الهی قطع اميد

كرد ؛ زيرا پروردگار به لحاظ آمرزندگی و مهربانيش هر گناهی را می بخشد.روزه و ماه

مبارك رمضان فرصتی است برای پاك سازی وجود از راه تبديل مواد زائد به سوخت لازم

در راستای پرواز به سوی خدای تعالی. پس نهايت دون همّتی است كه از چنين نعمتی

روی گردان شده و روزبروز در درجات هبوط فروتر رويم.

ادامه نوشته

مقالات و اطلاعات كتابهاي تاليفي حاجي محمد شادكام

Президент Нұрсұлтан Назарбаев – енді ертегінің бас кейіпкері

Пікір жарияланған бет , жиыны 2

سایت در قبال نظرات پاسخگو نمی باشد.

ایمان به پیامبران- بخش نخست

سایت در قبال نظرات پاسخگو نمی باشد.

جایگاه امّت اسلامی کجاست؟

سایت در قبال نظرات پاسخگو نمی باشد.

دین به زندگى معنا می‌بخشد

سایت در قبال نظرات پاسخگو نمی باشد.

مدیریت زمان و عُمر در نگاهی نو به سوره‌ی عصر

سایت در قبال نظرات پاسخگو نمی باشد.

پیوندهای روزانه

نوشته‌های پیشین

آرشیو موضوعی

برچسب‌ها

پیوندها