حاجي محمد شادكام

زیرساختهای توسعهٔ سیاسی

اگر در جامعه‌ای توسعهٔ اقتصادی به وجود بیاید خواه نا‌خواه توسعهٔ اجتماعی نیز برقرار می‌شود و آن هنگام می‌توان از توسعهٔ سیاسی صحبت نمود.

پویش-سرویس سیاسی: توسعهٔ سیاسی، کلمه‌ای که در جریان انتخابات دوم خرداد وارد ادبیات سیاسی کشور شد، زیرا شعار کاندیدای پیروز آن رقابت‌ها بود. اما آیا دولت اصلاحات موفق شد توسعهٔ سیاسی مد نظر را اجرا کند و آن را به صورت پاینده نگاه دارد به نحوی که پس از خود نیز آن اقدامات پابرجا بماند؟

پس از این رو می‌توان گفت که توسعهٔ سیاسی دولت اصلاحات به نتایج مطلوب دست نیافت. هدف نگارنده در این نوشتار بررسی زیر ساخت‌های لازم برای توسعهٔ سیاسی ست.

برای رسیدن به هر هدفی نیازمند یکسری زیر ساخت‌های لازم هستیم که اگر آن زیر ساخت‌ها محیا نباشد و یا به هر شکلی نتوانیم آنان را آماده کنیم به هدف اصلی خود نمی‌رسیم.

توسعهٔ سیاسی از نظر نگارنده زمانی در یک جامعه محیا می‌شود که:
۱- توسعهٔ اقتصادی در آنجامعه پدید آمده باشد.
۲- آنجامعه از توسعهٔ اجتماعی برخوردار باشد، به گونه‌ای که تودهٔ مردم نیز خواستار توسعهٔ سیاسی و برقراری دموکراسی باشند و به آن پایبند.

توسعهٔ اجتماعی زمانی رخ می‌دهد که توسعهٔ اقتصادی برقرار باشد و تودهٔ مردم دغدغهٔ نان شب نداشته باشند. اگر در جامعه‌ای توسعهٔ اقتصادی به وجود بیاید خواه نا‌خواه توسعهٔ اجتماعی نیز برقرار می‌شود و آن هنگام می‌توان از توسعهٔ سیاسی صحبت نمود.

منظور از توسعهٔ اقتصادی برقراری شرایط مطلوب کار و بازار، کاهش تورم، کاهش نرخ فلاکت و کاهش فاصلهٔ بین دهک‌ها یا‌‌ همان کاهش فاصلهٔ طبقاتی می‌باشد. یعنی عدالت اجتماعی در توسعه اقتصادی امری بسیار مهم است تا بتواند فاصلهٔ بین طبقات را کاهش دهد و هر روز غنی، غنی‌تر و فقیر، فقیر‌تر نشود. از امیرالمومنین (ع) نقل است که شکم گرسنه دین وایمان نمی‌شناسد. پس امر توسعه اقتصادی بسیار، بسیار مهم است زیرا اگر مردم یک جامعه دغدغهٔ حداقل مخارج ازقبیل خوراک، پوشاک، مسکن و بهداشت را نداشته باشند آن‌گاه به امور دیگر نظیر افزایش سطح آگاهی از راههای مختلف خواهند پرداخت که همین افزایش سطح آگاهی نقش بسیار اساسی در توسعه اجتماعی دارد.

افزایش سطح آگاهی از راههای مختلف نظیر مطالعهٔ کتب و نشریات، شرکت درجلسات و همایش‌های مختلف اجتماعی و مسائلی از این دست پدید می‌آید. ارتباط نخبگان و روشنفکران با تودهٔ مردم مهم‌ترین رکن شکل گیری توسعهٔ اجتماعی ست. از نظر صاحب نظران مثلث قدرت از سه ضلع حکومت، روشنفکران و مردم ایجاد می‌شود.

از این رو ارتباط نخبگان و روشنفکران با مردم و آگاهی بخشی آنان می‌تواند نقش بسزایی در موفقیت جنبش‌های اجتماعی داشته باشد. به طور مثال اگر نخبگان جامعه یک طرح و ایدهٔ بسیار مترقی را برای جامعه‌ای که آمادگی آن ایده را ندارد، به اجرا بگذارد مطمئنا آن ایده هر چقدر هم که خوب و در بر گیرندهٔ حقوق توده باشد، به شکست خواهد انجامید. که شوربختانه از این دست اقدامات در تاریخ کشورمان و کشورهای منطقه کم نداریم که مجال رسیدگی به آنان در این نوشتار می‌سر نیست. مسلما اگر حالت بالعکس نیز پدید آید و مردم از نخبگان جلو‌تر حرکت کنند نیز با مشکلات بسیاری همراه است.

حال می‌خواهیم این موضوعات را در کنار هم قرار داده تا بتوانیم به مسائل جامعه و کشور خود بپردازیم. توسعهٔ سیاسی مسلما در این روز‌ها خواست بیشتر مردم سرزمینمان است اما نباید توجه به زیر ساخت‌های آن را فراموش نمود.

در اینجا از نظر نگارنده، دولت که برآمده از رای ائتلاف جریان اصلاحی کشور است باید توسعهٔ اقتصادی را در اولویت کاری خود قرار دهد و به توسعهٔ اقتصادی بپردازد و زمینه را برای فعالیت نخبگان فراهم کند تا روشنفکران جامعه بتوانند توسعهٔ اجتماعی را برقرار کنند.

از این رو نقش جنبش‌های دانشجویی در کشور ما که این روز‌ها تقریبا فاقد حزب فعال می‌باشد بیش از پیش پررنگ‌تر است. زیرا جنبش دانشجویی به واسطهٔ تکثر گرایی که در خود دارد، تقریبا تمام جامعه را شامل می‌شود می‌تواند در این زمینه پیش رو باشد. پس، از نخبگان انتظار می‌رود تا ارتباط خود را در حال حاضر که حزب و رسانهٔ قدرتمندی برای احزاب اصلاح طلب وجود ندارد تا آنان بتوانند از آن طریق با جامعه ارتباط برقرار کند بهترین جا می‌تواند دانشگاه باشد و دانشجویان.

البته این بدان معنی نیست که دانشگاه خانهٔ احزاب شود بلکه منظور آن است که نخبگان از طریق دانشگاه با جامعه در ارتباط باشند. زیرا دانشجو با بدنهٔ جامعه در ارتباط است و امروزه روز تقریبا در هر خانواده‌ای می‌توان دانشجو یافت. این بدان معنی ست که نخبگان با سخنرانی و برگزاری کلاسهای آموزشی برای دانشجویان آگاهی آنان را بالا برده تا دانشجویان نیز سطح آگاهی و دانش خود را به خانواده و سپس به سطح جامعه منتقل کنند. یعنی دانشجو پلی ارتباطی میان نخبگان و مردم قرار گیرد.

انتظار از دولت این است که در این ۴ یا ۸ سال به طور جد به فکر حل مشکلات اقتصادی مردم باشد و زیر ساخت‌های لازم را برای کار نخبگان فراهم کند. اگر نخبگان بتوانند در دانشگاه فعالیت کنند و در این راه موانعی پیش روی خود نبینند در صورت بهبود اوضاع و گسترش احزاب و رسانه‌ها نه تنها چیزی را از دست نداده‌اند بلکه می‌توانند از این روی به یک موفقیت بزرگ دست یابند و تفکرات خود را در جامعه بسط و گسترش دهند و یک پایگاه اجتماعی بسیار قوی برای خود ایجاد کنند.

آن وقت پس از ۸ سال که توسعهٔ اقتصادی صورت گرفته باشد و مردم دغدغهٔ معیشت خود را نداشته باشند و پایگاههای اجتماعی قدرتمندی نیز شکل گرفته باشد آنگاه می‌توان از توسعهٔ سیاسی صحبت نمود. درست است که در ۲ خرداد ۷۶ مردم به توسعهٔ سیاسی رای دادند اما به دلیل محکم نبودن پایگاههای اجتماعی و آنکه جامعه می‌خواست یک شبه ره صد ساله برود و نداشتن رسانه و تریبون برای اصلاح طلبان و روشنفکران و عدم همامنگی نخبگان با بدنهٔ جامعه دیدیم که توسعهٔ سیاسی پایداری پدید نیامد.

از این رو انتظار می‌رود دولتی که با حمایت بزرگان اصلاحات و ائتلاف با آنان بر سر کار آمده است زیر ساخت‌های مد نظر آنان را فراهم کند. فراموش نکنیم که اگر الان صحبت از توسعهٔ سیاسی کنیم به دلیل آماده نبودن شرایط آن، حتی اگر به موفقیتی هم برسیم آن موفقیت، گذرا و زود گذر خواهد بود زیرا نقش جنبش‌های اجتماعی و مدنی بسیار، بسیار مهم و اساسی است. در این بین نخبگان کشور باید بتوانند با ارتباط با جنبش‌های اجتماعی نظیر دانشجویان، بانوان و کارگران به آگاهی بخشی و همراه کردن این بخش از سطوح جامعه بپردازند که در این میان جنبش دانشجویی همانگونه که گفته شد نقش بسزایی دارد.

نتیجه‌ای که در پایان می‌گیریم این است که لازمهٔ توسعهٔ سیاسی، توسعهٔ اجتماعی ست و لازمهٔ توسعهٔ اجتماعی، توسعهٔ اقتصادیست. برخی بر این باورند که توسعهٔ سیاسی در اولویت قرار دارد و بدون توسعهٔ اقتصادی نیز می‌توان به توسعهٔ سیاسی رسید اما از نظر نگارنده توسعهٔ سیاسی که در آن توسعهٔ اقتصادی و توسعهٔ اجتماعی برقرار نشده باشد پایدار نیست و زود گذر است.

کوروش یعقوبی/عضو سازمان دانشجویی

Facebook Twitter Cloob

نظرات بینندگان

غیر قابل انتشار: ۰

انتشار یافته: ۱

حم شادکام

|

|

۰۷:۴۹ - ۱۳۹۲/۱۰/۱۶

0

پاسخ

خدا خودش در قرآن
خطاب کرده بر انسان
جمله اندر نیازید
بی نیاز است الرّحمان
غنای اوست ستوده
خلق را دهد خوش امکان
فقر آورد با خود کفر
زاید چنانچه از پستان
تنها نیاز بر خدا
مصون دارد از کفران
خاصّه خرجی اندازد
جملگی را در بحران

برچسب‌ها: زیرساخت, توسعه, سیاسی

Алаш №103-104 (15873-74) 26 желтоқсан, бейсенбі 2013

Руханият

26 желтоқсан 2013

«Абылай ханның арманы» қойылымын көргеннен кейiн түйген ой

Хан Абылайдың 300 жылдық мерейтойының бiр келiстi көрiнiсi ретiнде Астанадағы Қ.Қуанышбаев атындағы Қазақ мемлекеттiк академиялық музыкалық драма театрында белгiлi жазушы Думан Рамазанның “Абылай ханның арманы” атты тарихи драмасының премьерасы өттi. Бұған дейiн де елорда тұрғындары мен қонақтарына ұсынылған Қазақ хандығының ең соңғы ханы Кенесарының өмiрiн, жастық шағын, елiне деген ұлы махаббатын бейнелейтiн “Кенесары–Күнiмжан” атты пъесасы өте табысты өткенiн көзi қарақты оқырман бiлер. Ақ патшаның қайыс ноқтасы басына түскен қазақ халқының сол замандағы шынайы көрiнiсiн суреттейтiн туынды тек елiмiзде ғана емес, сонымен қатар қаны бiр туысқан ел – Түркияда да қойылып өнерсүйер жұртшылықтан өз бағасын алды.

Ұлт тарихында өшпес iз қалдырған ұлы тұлғалар жайында тағы бiр шығарма дүниеге келдi. Қайсар қаламгер Думан Рамазан жазған жаңа пьеса “Абылай ханның арманы” деп аталса, оны сахналаған – жазушымен үндес, рухтас, танымал режиссер Болат Ұзақов. Осы бiр екi талантты өнер қайраткерiнiң шығармашылық үйлесiмi, жан дүниелерiнiң ортақтығы бүгiнгi алаш баласының ой-санасына рухани сәуле түсiрiп, нұрын шашары анық.

Драма екi актiден тұрады. Алғашқы бөлiгi аң аулаумен қапияда жау қолына түскен жас Абылайдың жоңғар хонтайшысы Қалдан Сереннiң ордасынан бiр-ақ шығатын тұсынан басталады. Қаракүңгiрт дала, қамысты өлкенi елестететiн бұл көрiнiсте жоңғардың батыры Жалбының тау жаңғыртқан дарақы даусы құлаққа түрпiдей тиедi. Жауының тiрiдей, жау болғанда да аса iрi жауының, Шарыштың басын кескен Абылай сұлтанды қонтайшыға тапсырып, қалауын алмаққа масаттанатын Жалбының бейнесiмен оқиға желiсi шиыршық атып ширыға түседi. Тау тағысы жолбарыстың терiсiнен жасалып, бас сүйегi орнатылған тақтағы Қалдан Сереннiң алдында бас имеген Абылай бейнесi о басында-ақ асқақтығымен, ешкiмге еңкеймеген тектiлiгiмен көрiнедi. Жас та болса ақыл-парасатымен жау патшасын мойындатқан жас сұлтан Абылайға қонтайшының қызы – Топыш сұлудың көңiлi құлайды. Абылай – Топыш – Жалбы – Әмiрсана төрттiгiндегi ширығулар мен шарпысулар ұтымды шыққан, бұлай болатын себебi көркемдiк шындықтан бұрынғы, түп негiзгi тарихи шынайылықтан туындайтын жайттар болатын. Абылай мен Әмiрсананың анда дос болғаны, кейiнгi өмiрде бiр-бiрiне сеп, демеу болғаны ел бiлетiн тарихи шындық.

Шартты түрде “Жоңғар ордасында” деуге болатындай бiрiншi бөлiм атақты Қаз дауысты Қазыбектiң Абылайды босатып алып, қазақ даласына бет алуымен аяқталады. Қос алып империяның ортасында отырып қырқысқан көшкiншi елдердiң саяси бағыттары, сол кезеңдегi азуын айға бiлеген Жоңғарияның Руссия мен Қытайдың айдап салуымен қазақ жерiне дүркiн-дүркiн шабуыл жасауының астары мейлiнше шынайы сипатталады.

Ал екiншi актiнi “Қазақ даласында” деуге келетiндей. Топышын қолына қондырған Абылай өзiнiң туған топырағында. Жыл жылжыған сайын мерейi тасып, даңқы аспандауда. Жауларын жасытып, алып елдермен тең дәрежеде сөйлесiп, еркiндiгiн танытып отыр. Асқан мәмiлегерлiгiнiң арқасында Қытайға да жем болмай, Руссияға да бағынбай, тiзгiндi нық ұстаған Абылай бейнесi бастапқыдай емес, iрiленiп, байсалданып, парасаттанып барады. Солай болуы заңды да. Себебi, баяғы өзiнiң жас күнiндегi досы Әмiрсанаға қарағанда туған халқының, төрт тарабының ұлық тұтып құрметтер тұлғасына айналып барады. Ал Әмiрсана ше? Ол өзi ескi тарихтағы Шыңғыс қағанның қасындағы Жамұқа сияқты. Көздiң құрты, мансапқұмарлықтың кесiрiнен таққа таласып, туысқандарын түгелдей қырғынға ұшыратқан ол “күн нұрынан жаралған ұлы мәртебелi қағаны” болған туған елiнiң тағдырын басы бүтiн Қытай елiне тапсыра салды. “Бiз неткен бақытты ұрпақпыз!” деп кеудемiздi мақтаныш кернейтiнi осы сәт. Егер Абылайдай дана басшы болмағанда, есесiне халқымыздың маңдайына Әмiрсанадай шалағай бұйырғанда қайтер едiк?! Әрине, кезiнде ат үстiнде дүрiлдеп өткен Жоңғария мемлекетiндей жер бетiнен бiржола жоғалып кетер едiк. Мiне, көрдiңiз бе, бiздiң тағылым алар тұсымыз қайда жатыр?!

Спектакльдiң соңына таман Қасымның маңдайынан сүйген Абылай төрге беттейдi. Осы жерде айта кетер жайт, ханның атақты немере, шөберелерi –осы Топыш сұлудан туған ұрпақтар. Қасымнан туған Кенесары, Наурызбай, одан кейiнгi ұрпақ Сыздық төрелер, аһ ұрып азаттық сұраған алыптардың барлығы да Абылайдың қалмақ әйелiнен тараған. Алты алаштың басын қосып төрге озған Абылай тек туған халқының ғана емес, түбi бiр Түрiк жұртының жұмыла бiрiккен, тасқамалға айналған күнiн көрудi армандайтын тұсы пьесаның финалдық шешiмiнде көрiнiс табады.

Пьесада ұсақ детальдар жоқтың қасы. Iрi сөйлеп, кесек турайды. Кейiпкерлерiнiң бәрi аузын толтырып сөйлеп, күлсе бар даусымен күледi, жыласа шын еңкiлдеп жылайды. Замана бедерiндегi тарихи жандар өз ортамызда, яғни тура бiздiң көз алдымызға аяқ астынан пайда болып, сөйлей жөнелгендей сезiледi.

Қазақ ордасының iшкi безендiрiлуiне көңiл шiркiннiң қоңылтақсып қалғанын несiне жасырайық. Алғашқы көрiнiсте, яғни Қалдан Сереннiң ордасында кәдiмгiдей сұс бар, мысы басып-ақ тұрады. Қонтайшы тағының арқалығы жолбарыс терiсiнен жасалып, жыртқыштың басы орнатылған болса, бiздiң Абылай ханның тағы тым қарабайыр. Жай бiр орындық секiлдi.

Тағы бiр көзге қораш көрiнген нәрсе – жоңғар қонтайшысының қолынан тостаған түспейдi. Ел iшiндегi жанжалдарды басуда да, мемлекетаралық деңгейдегi мәселенi шешуде де кесе көтерген қонтайшы. Актер Жанқалдыбек Төлендиевтiң шеберлiгiне шүбә жоқ, тек мемлекет басқарған үлкен тұлғаның не шай iшкен, не қымыз ұрттаған сәтiн көрсете беруi керемет едi дей алмаймыз.

Актер демекшi, басты рөлдi сомдаған Қуандық Қыстықбаевтың ойыны тәнтi еттi. Рөлдi сомдаған деймiз-ау, шын мәнiнде ол бiр сәт өзiн Абылай болып елестетiп көрген болар деп ойлаймыз. Шығарманы жан-тәнiмен түсiнiп, дәуiр сипатын, тұлға келбетiн шынайы көрсетуде көп еңбектенiп, терең iзденгенi аңғарылды. Ержан Нұрымбетовтi бәсi биiк актер ретiнде бiлетiн едiк, сол деңгейден төмендемептi. Бiздi шын шеберлiгiмен баурай бiлген Жанқалдыбек Төлендиевтiң Қалдан Серенi – тарих көшiнде қалған шоң тұлғаға соғылған ескерткiштiң нақ өзi. Топышты келiстiрген Айман Кәрiпсейiтова қалмақтан қалайша қазаққа айналып кеткенiн өзi де аңғармаса керек.

Абылай туралы шығарма жазу – жазушы бiткеннiң биiк мұраты. Ал соны сахна төрiне алып шығу – одан да зор арман. Мұндай асқаралы шыңның, мұзарт таудың басына жету кез келгенге бұйыра бермес бақыт. Сондықтан аса күрделi, ауыр тақырыпқа қалам тарту үшiн алдымен батылдық керек екенi даусыз. Нар тәуекел етiп, Әбiш Кекiлбай, Қабдеш Жұмадiлов сияқты iрiлер қаузаған Абылай хан бейнесiне жаңашыл көзқараспен, өзгеше өрнекпен келген әдебиеттегi Думан Рамазан мен театрдағы Болат Ұзақовты ұлттық мәдениеттегi орындарын айқындай бiлген бақытты тұлғалар деп ашық түрде қуанышпен айта аламыз.

Топыш сұлу (А.Кәрiпсейiтова) мен Қалдан Серен (Ж.Төлендиев).

Заңғар КӘРIМХАН,

Астана.

ПІКІРІН БІЛДІРГЕНДЕР (2)

Айшолпан | 26 желтоқсан 2013 23:05

Иә, “Абылай ханның арманы” өте сәтті туынды, тамаша қойылым.

Уәж айту

ҚАЖЫ МҰҚАМБЕТ ҚАРАКЕДЕЙ | 6 қаңтар 2014 13:08

Әбілай ханның азан айтып қойған аты Әбілмәнсүр еді деген шын десек бұны Әбулмәнсүр атты ханафилер идеялогиясын қабылдаған кісі екенін білсек , атына заты сай болған Әбілайдің саясатына таң қалмас едік. Себебі әлгі ғалым жәбір де емес бибастақтық та емес тепе теңдікті Алда мен адамзат арасында бар деп шешкені бар. Осы ақиқатты түсінген қаздауысты қазыбек те ұғынып өз шәкіртіне үйреткен болар. Сонымен Қытай мен Орыстай алпауыттарға берілмей нар тәуекелге мінгені заңды болар. Қазіргі НӘНдер ше ?

برچسب‌ها: ابلایخان, آرمان

жас алаш №103-104 (15873-74) 26 желтоқсан, бейсенбі 2013

"Оқырман хаттары"

Оқырман хаттарын екшейтін Салима ЫСҚАҚОВА

26 желтоқсан 2013

“Аталы сөз – баталы сөз”

Бүгiнгi таңда, туған тiлiнiң мүшкiл тағдырына алаңдамайтын қазақ жоқ шығар деп жүрсем, оңбай қателесiппiн. Таяуда бiр қандас профессордың: “Мне западло разговоривать по-казахский”, дегенi бар. Содан көшеде кетiп бара жатсам, алдымнан әжесi немересiне ұрсып жатыр, сондағысы “Машинаны соропиться етпе, папа ругаться етедi” дедi. Автобуста елуден асқан кiсiнiң ұялы телефон арқылы сөйлескенiн естiп қалдым. “Привет, қалайсыңдар?.. Ничего нормально... Новый годта қайда боласыңдар? Мен тебя love” деп отыр. Орысша қазақша араластырып сөйлейтiндердi құдайдың құтты күнi көрiп жүрмiз, ендi ағылшыншаға ауыз сала бастағанын естiп тұрып қалдым. “Үш тұғырлы тiл” саясатының жемiсiн бере бастағанының айғағы. Бәрi дұрыс. Тiптi заңды. Бiр емес, бiрнеше тiл бiлген жақсы. Заман талабы солай XXI ғасыр, бiрақ ескертпе бар. Ол — өз ана тiлiңдi ұмытпау. Тарих сахнасынан сан ғасырлық мәдениетi, салт-санасы, өзiндiк ойлау, түйсiну, қабылдау жүйесi бар бiр ұлттың жойылып кетуi әлемдiк деңгейдегi қасiрет.

Алла тағала он сегiз мың ғаламның iшiнен ең сүйiктi құлы адамды жаратып, оған ғана тiл берген. “Тiл адамның адамдық белгiсiнiң зоры, жұмсайтын қаруының бiрi” (Ахмет Байтұрсынұлы) ұлт намысының биiк шыңы, елдi тұтастырудың, танытудың кiлтi. Адам күллi тiршiлiк иесiнен ойлау санасы мен сөйлесу арқылы дараланады. Дүниежүзiнде қалыптасқан қағида бойынша, әрбiр өркениеттi дамыған елдерде саналы азамат қай елде тұрса да, сол елдiң тiлiн жақсы айта бiлуден тыс, жаза бiлуге мiндеттi. “Екi қолға бiр күрек” дегендей, қатардан қалмай, айдың-күннiң аманында егемен елде тұрып ана тiлiнен айырылу – барып тұрған сорақылық. Тiлiн құрмет тұтқан елдiң рухы биiк, ал рухани байлығынан айырылған ел бәрiнен де айырылады. Мәңгүрттiкке тап болады.

Осы күннiң кемшiлiк тұстарын 1894 жылы Шәкәрiм Құдайбердiұлы “Тағы сорлы қазақ” деген өлеңiнде былай дептi:

Салынған қала жоқ,

Оқытқан бала жоқ,

Қолында өнер жоқ,

Ғылымда дана жоқ.

Қалалық жерi жоқ,

Еңбектiң терi жоқ,

Пайдасыз шығыншыл,

Қазақтан серi жоқ,

Қазынасы тағы жоқ.

Басында бағы жоқ,

Партия, барымта....

Iсiнiң ағы жоқ.

Қуаты, күшi жоқ,

Сырты бар, iшi жоқ.

Артына қам қылып,

Ұмтылған кiсi жоқ.

Көретiн көзi жоқ,

Ұғатын сөзi жоқ.

Қазақтың бұл күнде

Аты бар, өзi жоқ.

Түзелер кезi жоқ,

Түзетер тезi жоқ.

Жер жүзi халқының

Қазақтан езi жоқ.

1922 жылы большевиктер Шәкәрiм қажыны Семейге шақыртып “Жаңа үкiметтiң кеңесшiсi болыңыз” дейдi. Ол келiсiмiн бередi, бiрақ iле-шала қателескенiн мойындайды. Шәкәрiм қажыны көңiлiне қонбайтын өрескел заңдар жиiркендiрдi. Қызметiнен бас тартты.

1. Құдайды жоққа шығару адамзат тарихын жоққа шығару болып табылады. Сан ғасырлар бойы жинақталған адамның ақыл-ойы мен парасатын қорлау, аяққа басу, жаншу болып саналады. Егер осылай бара берсе, Кеңес одағы әлемдегi ең қатыгез нағыз қарақшы елге айналады, болашағы ұзаққа бармайды, шаңырағы быт-шыт болып қақ ортасына түседi. Айтқаным айдай келiп, бүкiл әлем Кеңес одағынан ат-тонын ала қашатын болады.

2. Бай-кулактарды жаппай құртамыз деуi адамның ақылына еш қонымсыз. Өйткенi қазақтың дүние танымында қайырымды және қайырымсыз байлар болды. Қайырымсыз баймен ешкiм араласпайтұғын, ал қайырымдысы халқына қамқор болып көмектесетiн. Бiр бай бiр ауылды асырайтұғын. Осындай адамдардың барлығын атты, асты, Сiбiрге айдады, ойына не келдi соны iстедi, олардың орнына тексiз, жағымпаз оқымаған надандарды болыс қылып, ел билеттi. Олар “шаш ал десе, бас алып” әпербақан ұр да жыққа салынды.

3. Танитын, танымайтын, бiлетiн, бiлмейтiн адамдар бiрiн-бiрi “жолдас” деуi адамның күлкiсiн шақырады. Себебi адамдардың қарым-қатынасында танымайтын адамды “жолдас” демейдi. Ал Коммунистер болса жасы үлкенi де, кiшiсi де бiрiн-бiрi “жолдас” дей бередi. Жүре бара бұл сөздiң қадыры кетедi, бiрiн-бiрi алдайды. Көзiнше мақтап, сырт айлана даттап, жаппай өтiрiк айтумен бiрге жоғары жаққа өтiрiк ақпарат беру, көзбояушылықпен айналыса бастайды, ақыры жамандыққа апарып соқтырады.

Осы сөздерден кейiн Шәкәрiм қажының көрiпкел данышпан екенiне сөз жоқ. Нострадамус пен Ванга әжей жолда қалады екен. Арадан 120 жыл өтсе-дағы өзгерейiн деген бiр қазақ көрiп тұрғаным жоқ. “Сол баяғы жартас – сол жартас” күйiнде еш мызғымастай қатып тұр, оған шекара не екенiн бiлмейтұғын ғаламтордағы атам қазақ бұрын-соңды естiмеген қулық-сұмдықты қосыңыз.

Тоқсан ауыз сөздiң тобықтай түйiнi – адамды қадiрлеу дұрыс сөйлеуден басталады. Жүйесiн тауып айтылған сөз жүрекке жылы жетiп, жүйкесiн босатады. Түсiне бiлгенге, сөйлей бiлу де – үлкен өнер. Тiлiн бiлмеген түбiн бiлмейдi. Ондай адам күлдiрем деп күйдiредi, сүйсiндiрем деп сүрiндiредi, бiлдiрем деп бүлдiредi, қуантам деп қуартады, келтiрем деп кетiредi, жұбатам деп жылатады. Шәкәрiм қажы “Аталы сөз – баталы сөз” дегенде, дұрыс сөйлей бiлудi айтса керек.

Жұмамұрат ШӘМШI,

тарих ғылымдарының кандидаты,

Астана.

ПІКІРІН БІЛДІРГЕНДЕР (2)

шаншар | 3 қаңтар 2014 15:19

казактын дауыда жауыда ози!!!

Уәж айту

ҚАЖЫ МҰҚАМБЕТ ҚАРАКЕДЕЙ | 6 қаңтар 2014 22:45

Аталы сөз - баталы сөз дегенде ауыздан шыққан сөз сөйлерменнің негізіне сәйкес болсынға меңзеп тұрса керек. Қазақ атты ұлтта талай түріктің тайпасы бар деп болады. Олар Өзбек ағасына өкпелеп енші алған - мыс. Ал сол қашақылар не үшін елден шыққанын ескермей әйтеуір асаулана бере қытай , орысқа тап болып енді АҚШқа қор болып бара жатыр ау. Құдай бетерінен сақтасын десек Ол да сақтансаң сақтаймын дейді.

برچسب‌ها: آتلی سؤز, باتلی سؤز

تاریخ انتشار: ۱۴ دی ۱۳۹۲ - ۱۶:۴۷

» سیاست

غفلت دولت از پایگاه اجتماعی اصلاح و اعتدال :

روحانی اشتباه خاتمی را نکند

سیاست در ایران بالا و پائین بسیار دارد و حال که مسئولیت عظیم پیشبرد برنامه‌های کشور در راستای منافع واقعی ملی بر دوش حسن روحانی قرار داده شده، وی باید در نظر داشته باشد که فرصت چهار یا هشت‌ساله فرصت محدودی است و از هر روز آن باید به نحو احسن استفاده کند.

در کشورمان عادت کرده‌ایم که رسانه‌ها هرکدام به یک گروه و جریان خاص وابسته باشند و از آن گروه تمام قد دفاع کنند و هیچ انتقادی را هم به جریان نزدیک به خودشان برنتابند. این امر شاید ناشی از این باشد که بسیاری از رسانه‌های کشورمان به دلیل شرایط موجود امکان تامین منابع مالی بصورت مستقل و از راه تبلیغات را ندارند و ناگزیر می‌شوند که برای تامین هزینه‌های خود به گروه‌های مختلف سیاسی وابسته شوند.

اصلاحات را از خودمان آغاز کنیم

طی ماه‌های اخیر برخی انتقاداتی که «سلام نو» نسبت به جریان اصلاح‌طلبی و دولت اعتدال طرح کرده، بعضا با واکنش‌هایی مواجه شده‌اند. برخی اعتقاد دارند که این انتقادات دستمایه مخالفین برای حملات بیشتر می‌شود. اما باید در نظر داشته باشیم که اگر بخواهیم بهروزی ایران را شاهد باشیم، چاره‌ای نداریم جز آنکه در نقد خودمان پیشگام شویم و از این جهت است که می‌توانیم با جریانات افراطی متفاوت باشیم.

در این زمینه ضمن حفظ اصول اصلاح‌طلبی، هیچ عملی و فردی نباید از نقد و بررسی مصون باشد. بزرگانی چون سیدمحمد خاتمی و آیت‌الله هاشمی رفسنجانی نیز خود همواره بر لزوم نقد و بررسی گذشته و حال تاکید داشته‌اند که البته در زمینه انتشار نقد‌ها موقعیت زمانی نیز باید لحاظ شود. اگر حرکت اصلاح‌طلبی قصد اصلاح روندهای گوناگون سیاسی، اجتماعی و اقتصادی در کشور را داشته باشد باید اصلاح دائمی خود را هم مدنظر داشته باشد.

غفلت دولت از پایگاه اجتماعی اصلاح و اعتدال

به عنوان یک نقد خیرخواهانه می‌توان به این نکته اشاره کرد که رئیس‌جمهور به اندازه کافی به لایه‌های اجتماعی حامی خود در ۲۴ خرداد توجه نمی‌کند. در حال حاضر شاید یکی از مهم‌ترین اشکالاتی که در روند حرکتی دولت اعتدال و سیاست‌گذاری‌های دکتر حسن روحانی بر این دولت وجود دارد،‌‌ همان باشد که در زمان اصلاحات هم وجود داشت و به نحوی ترمز اصلاحات را کشید و کشور را احمدی‌نژاد سپرد. طبیعتا دولت اصلاحات و عملکرد اصلاح‌طلبان در سال‌های ۷۶ تا ۸۴ هرچند که یکی از بهترین دوران‌ها را برای کشورمان رقم زد، اما خالی از اشکال هم نبود. همین اشکالات و اشتباهات هستند که بایستی چراغ راه آینده باشند تا بتوانیم عقب‌گردی که در ۸ سال گذشته داشته‌ایم را جبران کنیم.

حیات واقعی یک جریان سیاسی مستقیما وابسته به کمیت و کیفیت اثرگذاری پایگاه اجتماعی آن است. در ۲۴ خرداد ۹۲ هجده میلیون نفر به پای صندوق رای رفته و به اعتبار حمایت هاشمی و خاتمی، انصراف عارف و کلام خود حسن روحانی به وی رای دادند. این پایگاه اجتماعی شاید بزرگ‌ترین سرمایهٔ دولت باشد که غفلت از آن منجر به تضعیف دولت می‌شود. در دوران اصلاحات هم پایگاه اجتماعی و لایه‌های مختلف و مستقل اجتماعی حامی خاتمی حمایت کافی را از سوی دولت ندیدند که در این میان می‌توان به اقشار مغفولی چون کارگران و جریانات دانشجویی اشاره کرد.

کار مردم فقط رای دادن نیست

بدنه اجتماعی دولت اگر قرار بر این باشد که صرفا در ایام انتخابات و هر چند سال یک‌بار با برگ رای خود به پای صندوق بیاید، به مرور دچار فرسایش خواهد شد و لازم است که سازوکاری در راستای درگیر کردن دائمی جامعه با برنامه‌ها و حتی مشکلات دولت در نظر گرفته شود.

در این زمینه نمونه‌های موفقی هم در تاریخ معاصر کشورمان وجود دارد که از آن جمله می‌توان به عملکرد موفق دکتر مصدق اشاره کرد. مصدق پس از روی کار آمدن، چند هدف مشخص را برای دولت خود تعریف کرد و در کلامی ساده آن را برای مردم بازگو کرد. وی در پیشبرد اهداف اصلاح‌گرانه‌اش همواره نیروی عظیم ملت را در حال هشیاری و آمادگی و حاضر در صحنه نگاه می‌داشت. مصدق احزاب سیاسی را ترغیب به فعالیت، ساماندهی نیروهای اجتماعی و کادرسازی می‌کرد و به یاری همین پشتوانه اجتماعی سرزنده بود که می‌توانست در مقابل فشارهای مختلف به کار خود ادامه دهد و حتی برخی از نمایندگان مجلس را هم با خود همراه کند.

سیاست در ایران بالا و پائین بسیار دارد و حال که مسئولیت عظیم پیشبرد برنامه‌های کشور در راستای منافع واقعی ملی بر دوش حسن روحانی قرار داده شده، وی باید در نظر داشته باشد که فرصت چهار یا هشت‌ساله فرصت محدودی است و از هر روز آن باید به نحو احسن استفاده کند و در این مسیر از نگاه رو به پائین و تقویت دائمی بدنه اجتماعی جریان اصلاح و اعتدال غفلت نکند.

برچسب ها: روحانی ، خاتمی ، دانشجویان

Facebook Twitter Cloob
نظرات بینندگان

غیر قابل انتشار: ۰

انتشار یافته: ۲

حم شادکام

|

۰۷:۴۶ - ۱۳۹۲/۱۰/۱۵

0

پاسخ

1- انّ الله لایغیّر ما بقومٍ حنّی یغیّروا ما بأنفسهم.
2- نفس -به احتمال قریب بیقین - معادل mind انگلیسی است که برابر ذهن بکار می رود.
3- لذا باید جکومت منتخب مردم که جانشین خدا در زمین بشمار می رود ، ذهنیّت ملّت را از قدرتمداران به قابلیّت خویش منعطف ساخته و امکانات خلّاقیت آنان را در اختیارشان بگذارد ؛ وگرنه نگاه ها همچنان بدست دولت مانده و کار ها روی دستش می ماند.

سعید

|

۱۳:۳۱ - ۱۳۹۲/۱۰/۱۵

1

2

پاسخ

دوستان گرامی خاتمی اشتباهی نکرد که بخواهیم زنگ خطر را برای دولت دکتر روحانی به صدا در بیاوریم. به اعتقاد من دولت خاتمی هیچگاه پایگاه اجتماعی خویش را از دست نداد و این واقعیت را می توان در تاثیر حمایتهای ایشان از کاندیداتوری دکتر روحانی و یا عارف مشاهده کرد ولی این واقعیت را نیز قبول دارم که دولت اصلاحات بر خلاف شرایط حاکم در بدنه اجتماع بیشترین تلاش خود را در جهت توسعه سیاسی انجام داد و این امر باعث ایجاد جریانی با شعارهای اقتصادی شد که در نهایت با استفاده از فضای بوجود آمده از اهمال اصلاح طلبان به قدرت رسید. در ادامه باید افزود چه دولت خاتمی و چه دولت روحانی اختیارات و امکانات کافی را برای اتخاذ سیاستهای مورد نظر خود را نداشته و ندارند و اگر امروز دولت می خواهد پایگاه اجتماعی مورد بحث را برای خود حفظ کند در چندین جبهه باید تلاش مضاعف را بکار ببندد در مقابل زیاده خواهی اقتدارگرایان که به دنبال حفظ منافع خویش هستند مقاومت کند، برنامه اقتصادی را برای توسعه و رفع مشکلات معیشتی تدوین کند، مطالبات دانشجویی و جامعه روشنفکری را دنبال کند، در جهت گشایش فضای سیاسی اهتمام داشته باشد، تعامل سازنده با کشورهای تاثیر گذار داشته باشد و حقایق را آنگونه که هست به مردم گزارش دهد. ولی آیا تمام این مشکلات توسط اختیارات دولت قابل حل است. پایگاه اجتماعی که شامل 18 میلیون رای مستقیم و 13 میلیون رای خاموش است دارای چه مطالباتی است. آیا مطالبات اقتصادی هستند یا سیاسی و یا فرهنگی و ...

برچسب‌ها: روحانی, خاتمی, دانشجویان

» سیاست

یونسی:

دروغ گویی به اسم سیاست از اخلاق های معاویه است

وزیر اسبق اطلاعات با بیان اینکه مهم‌ترین کاری که پیامبر (ص) در روزهای نخستین حکومت دینی انجام دادند تشکیل جامعه برادری بود گفت: پیامبر(ص) بزرگترین کار امنیتی را انجام داده و اسلام را برای همیشه پایدار کردند.

وزیر اسبق اطلاعات با بیان اینکه مهم‌ترین کاری که پیامبر (ص) در روزهای نخستین حکومت دینی انجام دادند تشکیل جامعه برادری بود گفت: پیامبر(ص) بزرگترین کار امنیتی را انجام داده و اسلام را برای همیشه پایدار کردند.

حجت‌الاسلام علی یونسی دستیار ویژه رئیس جمهور در امور اقلیت‌های قومی و مذهبی در مراسم دهه آخر صفر در خصوص سیره سیاسی پیامبر اکرم (ص) اظهار داشت: طبق قرآن سیره و رفتار پیامبر بهترین الگو برای مسلمانان است و حیات سیاسی مسلمین ریشه در قرآن دارد که اهل بیت نیز تجسم قرآنند.

وزیر اسبق اطلاعات رحلت پیامبر (ص) و انقطاع وحی را برای بشریت فاجعه و مصیبت بزرگ عنوان کرد و گفت: البته همه تدابیر لازم در قرآن برای بشریت منظور شده است.

به نوشته ی فارس،‌ وی یکی از مسائل اساسی قرآن را روش سیاسی پیامبر (ص) عنوان کرد و در تشریح روش سیاسی آن حضرت به طرح سوالی مبنی بر اینکه آیا پیامبر(ص) برای حکومت و قدرت برنامه داشت یا خیر، پرداخت و یادآور شد: برخی افراد معتقدند شأن پیامبری نیست که برای بشر دولت بیاورد و شأن پیامبر تنها بیان امور وحیانی است.

یونسی در عین حال با بیان اینکه بنده قبول دارم که بیشتر امور سیاسی از امور عرفی است، خاطرنشان کرد: دقایق امور سیاسی با همه دنیایی بودنش به جز رجال آسمانی امکان‌پذیر نیست.

وزیر اسبق اطلاعات با بیان اینکه پیامبر(ص) در مدینه دولت اسلامی تأسیس کردند و انکار این واقعیت انکار بدیهیات است، خاطرنشان کرد: قدرت برای دفاع، نظم، امنیت، عدالت و تنظیم امور جاری مردم است.

وی بر همین اساس اظهار داشت: اگر برخی روشنفکران می‌خواهند حکومت جمهوری اسلامی و اصل حکومت دینی را انکار کنند باید بدانند که این انکار واقعیات تاریخی بوده و امری غیرممکن است از این رو این حرف از خطاهای سیاسی محسوب می‌شود.

یونسی با اشاره به استراتژی‌های سیاسی و اجتماعی پیامبر تأکید کرد: قرآن کریم پیامبر (ص) را الگوی حسنه مسلمانان معرفی می‌کند لذا آنقدر که شرایط مدینه برای ما مورد نیاز است شرایط مکه مورد نیاز نیست چرا که پیامبر در مکه با مشرکین درگیر بود و رفتار آن حضرت در مکه شبیه رفتار انقلابیون پیش از رسیدن به پیروزی بود.

دستیار ویژه رئیس‌جمهور مهم‌ترین نیاز امروز مسلمین را توجه به رفتار پیامبر در مدینه عنوان کرد و ضمن اشاره به نزول آیات سیاسی، اجتماعی در مدینه تصریح کرد: رفتار پیامبر با مخالفان خارج از حکومت دینی، ابرقدرت‌ها و مخالفان در مدینه روشن است.

وی مهم‌ترین کاری که پیامبر (ص) در روزهای نخستین حکومت دینی خود انجام دادند را تشکیل جامعه برادری برشمرد و افزود: در چنین جامعه‌ای روابط اسلامی جایگزین همه انتصابات است چرا که حکومت با قدرت و زور نمی‌تواند ادامه یابد.

یونسی با بیان اینکه اگر در جامعه‌ای روابط بر اساس ارتباطات قومی قبیله‌ای و رعب و وحشت باشد در کمترین فرصت آن جامعه ممکن است از هم می‌پاشد، تأکید کرد: بنابراین کاری که پیامبر (ص) در برقراری روابط برادرانه انجام دادند بزرگترین کار امنیتی بود که اسلام را برای همیشه پایدار کرد.

دستیار ویژه رئیس‌جمهور با اشاره به حضور مؤمنان، منافقان، جاسوسان و ستون پنجم دشمن در جامعه مسلمین در زمان پیامبر (ص) ادامه داد: پیامبر این افراد و مراتب اخلاص و ایمانشان را به صورت عادی و نه به صورت نبوت می‌شناخت.

وی خاطرنشان کرد: نوع حکومت دینی قابل تقسیم، معامله و چانه‌زنی نیست از این رو کسانی که به دنبال سهمی از حکومت دینی بودند به تحریکات زیرزمینی روی آورده و منافقین شکل گرفتند.

وی با بیان اینکه کار این منافقین تضعیف حکومت اسلامی بود، در عین حال گفت: پیامبر با آنها مماشات کرده و آنها را بازداشت نکردند، حتی هیچ محدودیتی نیز برای آنها به وجود نیاوردند تا اینکه پیامبر دستور تخریب مسجد ضرار را دادند.

یونسی با اشاره به سعه صدر حضرت رسول (ص) اظهار داشت‌: چنین تحملی در جامعه در گذشته که هیچ حتی امروز و در دنیای مدرن توسعه یافته نیز جایی وجود ندارد و کوچکترین انتقاد علیه امنیت کشور را تحمل نمی‌کنند.

دستیار ویژه رئیس‌جمهور با اشاره به التزام قلبی و التزام عملی به طرح سوالی پرداخت و گفت: شما که مردم را ردصلاحیت می‌کنید آیا به دل مردم راه دارید؟ خداوند به شما چنین اجازه‌ای نداده است.

وی افزود: امروز در دنیا فاجعه رخ داده که بشریت را تهدید می‌کنند و به اسم اسلام هر کس که برخلاف عقاید او باشد فتوای کافر بودن و واجب‌القتل بودنش را صادر می‌کنند.

وی ادامه داد: زمانی که برج‌های دوقلوی آمریکا فرو ریخت بنده در کسوت وزارت اطلاعات بودم؛ عده‌ای به من گفتند که این اتفاق علامت ظهور امام زمان است در حالی که من به آنها گفتم اینطور نیست و این علامت ظهور القاعده است.

یونسی با بیان اینکه کشتاری که امروز در سوریه، عراق و پاکستان و دنیای اسلام دیده می‌شود به نام اسلام اتفاق می‌افتد تصریح کرد: حکم این کشتار را برخی از آخوندهای جاهل صادر کرده و جاهلان نیز آن را اجرا می‌کنند از این‌رو این فاجعه مربوط به بدفهمی اسلام و خروج از روش اخلاقی اسلام است اما خوشبختانه چنین روشی در ایران اسلامی تاکنون موفق نشده است.

وی هوشیاری مردم، علمای شیعه و سازمان‌های اطلاعاتی را دلیل اصلی این ناکامی دشمن عنوان کرد و گفت: گفته شد که در شهر بوشهر جوان اهل سنت را آموزش داده‌اند تا در عسلویه عملیات انتحاری انجام دهد اما آن جواد مومن سنی گفته بود که ما چنین کاری را در ایران انجام نمی‌دهیم لذا این تنها یک نمونه از صدها نمونه است که مسلمین تحت تاثیر توطئه و تبلیغ دشمنان قرار نگرفته‌اند.

یونسی امنیت جمهوری اسلامی را بالاترین امنیتی دانست که می‌توان در منطقه مثال زد و افزود: صداقت و امانتداری برای سیاستمداران از ویژگی‌های اصلی رفتار پیامبر است از این رو سیاستمدار نباید بگوید که من با اخلاق کاری ندارم.

دستیار ویژه رئیس‌جمهور با بیان اینکه برخی به اسم سیاست به مردم دروغ می‌گویند و این از اخلاق‌های معاویه است نه اسلام، یادآور شد: کسانی که با اهانت به مقدسات اقلیت‌های مذهبی فکر می‌کنند به شیعه خدمت کرده‌اند باید بدانند که در ریختن خون شیعیان پاکستان و عراق شریک‌اند.

وی در پایان یادآور شد: اجازه دهید ایران همچنان امن بماند و همه ایرانیان را از آن خود بدانیم چرا که بین شهروندان هیچ فرقی از لحاظ عدالت و امنیت وجود ندارد.

Facebook Twitter Cloob

نظرات بینندگان

غیر قابل انتشار: ۱

انتشار یافته: ۴

امیرحسین

|

۱۳:۳۵ - ۱۳۹۲/۱۰/۱۲

0

2

پاسخ

درود بر این مرد بزرگ

ناشناس

|

|

۲۲:۲۴ - ۱۳۹۲/۱۰/۱۲

0

1

پاسخ

حرف های یونسی آرامش می آورد
اما از سخنان بعضی
تنها
تنش می زاید !

ناشناس

|

۱۳:۰۴ - ۱۳۹۲/۱۰/۱۴

0

پاسخ

این روز ها همه اکروبات باز شده اند

حم شادکام

|

۰۸:۰۷ - ۱۳۹۲/۱۰/۱۵

0

پاسخ

1- انقطاع وحی نه فاجعه بلکه نشانه بلوغ بشریت بوده است.
2- اظهارات نمایتده ویژه رئیس جمهور در امور اقلّیت های قومی و مدهبی ( بدون دینی ! ) راجع به معاویه ( رض ) برخلاف شأن وی است. علمای اهل سنّت نامبرده را خاطی در اجتهاد می دانند نه کذّاب ظالم.

برچسب‌ها: یونسی, دروغگویی, سیاست, معاویه

حکمت ( 64 ) یسوی

هان ، مقام تجلّی هست مقام شگفتی

بندگان دلباخته در آن نمایند جولان

در هر دلی چون پرتو بیفکند تجلّی

بیخود شده در نسیان باری برآرد افغان

طرایق آن مقام باشد پر از رهزنان

سالک بی قلاووز گمره شود بی گمان

فاسد کرده دینش را با وسوسه شرّ شیطان

براه خود فکنده او را نماید حیران

تعریف آن مقام را یکی رهبر بباید

در بیشه طریقت یکی صفدر بباید

بهر ضبط این طریق یکی سرور بباید

چنان مرشد در بهشت تاند نماید طیران

نائل شده بان مقام ، عاشق باری می خورد

بر باد داده خانمان ، از جان خود بگذرد

بالهای شوق افشانده سوی حضرت پر کشد

در عرش ، کرسی ، لوح ، قلم جمله بدارد طیران

دیدار خواسته اگر ترک تو نمائی ماسوا

قبل مردن بباید خود را نمائی فنا

« وانهارٌ من عسل » که می باشد با صفا

به بنده خاص خود خدا نماید احسان

در آن مقام _ توحید نام _ وجود دارد یک درخت

در سایه اش بندگان ، براق سوار ، عاشق هست

هر شاخه اش راهی را هزار ساله پوشانده است

هر کدامِ از ایشان خاصّه دارد یک عنوان

بندگان چشیده از آن درخت میوه ها

بندگان فروخته به آخرت دنیا را

بندگان بخفته آسوده در مرقدها

وقت سحر زاشک چشم باری بسازند عمّان

توش همّت ، خواجه احمد، باری ببند بر کمر

از آتش محبّت داغی بنه بر جگر

گریبان را گرفته گریه بکن تا سحر

شاید که با رحم خود ترا نماید جانان

برچسب‌ها: حکمت, یسوی, نجلّی

шенділер шырша мінген жыл

Сыйлы адамына сылаңдаған сәйгүлiк мiнгiзетiн бабаларымыздан жалғасып келе жатқан әдемi дәстүр бар. Жылқы жылының қарсаңында билiк басындағы дөкейлерге де бiр-бiр ат мiнгiзiп (суретiн болса да) жiберсек, жарасып-ақ кетер едi. Бiрақ бүгiнгi билiктегi шендiлер жылқыға оқыранып қарайды. Талай жылдан берi шетелдiң сиырын ұшақпен тасыған үкiмет әлi күнге қыл құйрықты жануарға соқыр тиын бөлген емес. Сондықтан қарны шәнтиген шекпендiлердi атқа мiнгiзiп, тектi түлiктi қорлаудың жөнi жоқ. Оның үстiне, атқамiнерлердiң өздерi де ат мiнуге құлықсыз. Қазiр олар аяғын салбыратып халықтың мойнына мiнiп алған. „Сондықтан елдiң жүгiн жеңiлдетiп, „тақымы суымайтын„ басекеңдердi жығылған шыршаның үстiне қаз-қатар мiнгестiрiп көрсек қайтер екен„ деген ой Арқаның ақ түтек бораны Астананың алып шыршасын алып ұрғанда келiп едi.

Бұл шамамен желтоқсанның 4-5-i күндерi болатын. Тәуелсiздiк рухын шыршаның бүрiмен қалқаламақ болған билiктi табиғаттың өзi тәубесiне түсiрдi. Қыздай жасандырып қойған Нұрекеңнiң „елкасы„ ұйытқыған дауыл бiрер үрлеп жiбергенде ащы суға тойған мас немедей былш ете түскен. Сосын тағы бiреуi құлады.

Қасиеттi желтоқсанға жетi шелпек пiсiрмекке әзiрленiп жүрген қазақтың әйелдерi бұған iшегi қата күлген. Ал қарт адамдар тәуелсiздiк күнiнiң қадiрiн бiлмеген билiктi жаратқанның жазалауы деп ұқты. Бiрақ мемлекеттiң қаржысын кертiп жеп жүрген ауылдағы әкiм-сәкiмдердiң бұған iшi өртене өкiндi. Өйткенi шырша дегенiңiз – қып-қызыл ақша. Ауылдағы шыршаның өзiне әжептәуiр қаржы жұмсалғанда қаланың „елкасы„ дегенiңiз сұмдық ендi...

„Ойбай, Астанада шыршалар жығылып жатыр екен„ деген әңгiменiң қызуы тарамай жатып, Атакент сауда орталығының алдындағы Ахметжан Есiмовтiң „елкасы„ өртендi. Өртендi дегенiмiз болмаса, алып шырша лап еттi де жоқ болды. Барахолка құсап бiрнеше күн түтiндеген жоқ. Мұны жұрт тауарынан айырылып, зар илеген саудагер әйелдердiң қарғысына балады.

Мiне, осы тұста шыршаға қатысты тағы бiр шу Керекуден тарады. Қаланың бас шыршасын тұрғызу үшiн басшылар 38 млн. теңге қаржы шашыпты. Бұл – бiр шыршаға ғана жұмсалған ақша. Жергiлiктi тұтынушылар қауымдастығының өкiлдерi әйдiк шыршаға ары да қарап, берi де қарап, оның құнын 10 млннан аспайды деп бағалады. Сонда қалған 28 млн. теңге қайда кеттi? Ең қызығы, бұл қаржы жоғарыда айтқанымыздай, жалғыз шырша сатып алуға ғана жұмсалған. Ал әр қалада кемiнде үш шыршадан бар деп есептесеңiз, 14 облыс орталығында 42 шырша тұрғызылған болып шығады. Оның әрқайсысын 38 млн. теңге деп бағалап, жалпы соманы шығарсақ, 532 млн теңгеге тоқтайды екен. Бұған Алматы мен Астананы әдейi қоспай отырмыз. Себебi Астананың шыршасы былайғы қалалардың „елкасын„ алты орап алмаса, оның несi Астана!? Оған ендi аудан орталықтары мен шағын қалалардағы шыршаға кеткен шығынды қосыңыз. Қысқасы, шыршаның өзiне бүгiнгi дарақы билiк миллиардтап қаржы шашқан. Ал ол ақша қайдан келдi? Ешқайдан келген жоқ, ол мемлекеттiң қаржысы. Ал мемлекеттiң дүниесiн халықтiкi емес деп кiм айтты? Ендеше, халықтың қаржысын үнемдемей шырша тұрғызып, онысы құлап, оны қайта тұрғызып жүрген билiк өкiлдерiнiң шабын қытықтатып сол шыршаға мiнгiзiп қоюға неге болмайды?

«Әрине, болады» деп бiзбен келiссеңiз, «онда шыршаның алдына кiм отырады?» деген сауалдың жауабын бiрлесiп iздеуге тура келедi. Мұны шешу үшiн алдымен шыршаның алды мен артының қайда екенiн ұғып алғанымыз дұрыс. „Субординация„ бойынша тiзгiн ұстар жерге президент отыруы тиiс. Бiрақ ол кiсiнiң жасына қарай асты да жұмсақ болғаны керек. Демек шыршаның дiңi жiңiшкерiп, кiл үлпегi қалатын ұшар басын „алды„ деп есептеп, үлкен кiсiнi „бiссiмiллә„ деп мiнгiзейiк.

Ары қарай... Серiк Ахметов! Әрине, дұрыс. Үкiмет басқарған адамның президенттен алшақ кетуi жөн емес. Астындағы креслосының бағасына қарай шыршаның бүрi де жiңiшкере берсе, құба-құп. (Әрi күндердiң күнi болғанда үкiмет басқарғандар да үлкен басшымен бiрге жауап беруi тиiс қой).

О-о, ендiгi орынға бәсеке күштi. Премьер-министрдiң бiрiншi орынбасары Бақытжан Сағынтаев, премьердiң орынбасары әрi қаржы министрi Бақыт Сұлтанов, орынбасарлықпен қоса, Индустрия және жаңа технологиялар министрлiгiн басқарып отырған Әсет Исекешев. Бұл жiгiттердiң қай-қайсысы да Ахметовтiң артына жайғасып, белiнен құшақтап отыруға әбден лайық жандар. Бiрақ бiз олардан гөрi жуырда ғана үкiмет басшысының орынбасарлығына тағайындалған гүл бейнелi Гүлшараны қош көрiп отырмыз. Бұл Әбдiхалықованың қандай да бiр артықшылығынан емес. Қыз болмаса, жаңа жылдық „елканың„ несi қызық? Аузын ашса, көмейiнен күмiс үнi төгiлiп түсетiн мәртебелi ханым бөрiктiлердiң ортасында жымиып отырса, жаңа жылдық шырша да жадырап сала бермей ме?

Ендiгi тiзiмдi қызметiнiң салмағына қарай емес, жылан жылындағы ел есiнде қалған оқиғаларға орай құрған дұрыс тәрiздi. Ал өтiп бара жатқан жылда қандай оқиғалар болып едi? Бiлiм саласын былыққа әбден батырған Бақытжан Жұмағұлов орнынан ұшып түстi. Әйтпесе шыршаның жон арқасына қондыратын кiсiнiң бiрi сол едi. Орнына келген адам — Аслан Сәрiнжiпов. Аслан деген атына қарап-ақ, „әй, осы бала асфальтта өскен-ау„ деп топшылағандар жаңылмаған тәрiздi. Әрнәрсенiң басын бiр шалған жас шенеунiк әнебiр күнi аузын бағып сөйлемегенi үшiн президенттен ұрыс естiп үлгердi. Дегенмен министр деген аты бар. Ендеше отырсын, шал-шабырдан несi кем?

Шырша туралы сөз болғанда Ауылшаруашылығы министрi Асылжан Мамытбековтi айналып өту қиын. Әнебiр жылы ұйытқып соққан дауыл Медеу шатқалындағы мыңдаған түп ағашты түп-тамырымен қопарып тастағаны естерiңiзде шығар. Сонда „ендi мұны қайтiп жинап аламыз?„ деген мәселе туған. Мiне, сол кезде Асылжан айды аспанға шығарып былай дедi: „Америкада қираған ағаштар қалады да жойылып кетедi. Жата берсiн!„. Жата берсiн деген министрмен экологтар жатта кеп дауласқаны да жадымызда. Әбүйiр болғанда бұл жолы ешкiм „құлаған шыршаны қайтiп тұрғызамыз?„ деп Асылжаннан ақыл сұраған жоқ. Әйтпесе бұл „Жата берсiн, жаңа жылға дейiн өзi тұрып кетедi„ дер ме едi, кiм бiлсiн!

Ахметжан Есiмов. Қайыңы мен қарағайы тұтаса өскен Алатаудың етегiндегi алып шаһарды басқарып тұрған соң, шыршаға мiнгiзуге лайық шендiнiң бiрi осы кiсi. Әйтсе де базары өрттен арылмаған әкiмдi басқалармен қатар отырғызу қауiптi. Ахаңның тақымында барахолканың сөнбеген ұшқыны жүруi де мүмкiн. Сондықтан оны от шалатындай бүрi жоқ, шыршаның тақыр түбiне отырғызған жөн. Яғни, соңынан санағанда бiрiншi орын – Ахметжан Есiмовтiкi.

Асқар Мырзахметов деген әкiм бар. Шырша мәселесiне келгенде Асқарды асқар таудай азамат деп қабылдауға болады. Өйткенi оңтүстiктi басқарып отырған әкiм “Тәуелсiздiк күнi өткенше бiрде-бiр шырша тұрғызбайсыңдар!” деп қоластындағыларға тапсырма берген Қазақстандағы жалғыз шенеунiк. Осы мiнезiмен жұрттың көңiлiнен шықты. Сондай-ақ президентке де ұнаған жерi бар. Ол не десеңiз айтайық, Назарбаевтың Ресейге 60 мың тонна сиыр етiн экспорттау жөнiндегi тапсырмасын Мамытбеков мандыта алмай жүргенде Мырзахметов Ордабасыдан құс фабрикасын салып тастады. “Ордабасы құс” деп аталатын серiктестiк қазiр жылына 5 мың тонна түйеқұс етiн өндiрiп, оның жартысын Ресейге өткiзiп жатыр. Нәтиже ме? Әрине. Ендеше, Асқарды шырша мiнген шендiлерге қосқан жараспайды. Кеудесiнде ұлттық рухы лаулаған осындай азаматтар елдiң көшiн өрге сүйрейдi. Олай болса, Асекеңдi тәуiр түйеқұстың бiрiне мiнгiзiп, жатқан шыршаны сүйретiп қойсақ, қалай болар екен...

Сонда Аяз ата қайда деп тұрған шығарсыздар. Бiз Аяз атаның шапанын Бердiбек Сапарбаев деген мырзаға сары майдай сақтап отырмыз. Мұның мәнiсi былай: бiрiншiден, шыршаның көкесi – шығыста. Екiншiден, шыршалы аймақтың шендiсi Аяз атаны өз атасынан да жақсы көредi. Жаңылмасақ, бұл кiсi өткен жылы ғана Өскеменнен Аяз атаға резиденция тұрғызу жөнiнде мәселе көтерген. Негiзi ондай ұсыныс төмендегi атқосшыларынан шыққанға ұқсайды. Қанша дегенмен қазақы жiгiт қой, Сапарбаев олардың “Дед Мороз” дегенiне көнбей, бетi-басын қырау жапқан “шалдың” атын “Аяз ата” деп өзгертiптi. Сөйтiп Норвегиядан мамандар шақыртылған. Бiрақ осы шаруаның аяғы не болғаны турасында қолымызда мардымды ақпар жоқ. Әйтеуiр осы оқиғадан кейiн сақалы сапсиған Аяз атаны көрсең, Бердiбек ерiксiз есiңе түседi.

Оның үстiне Аяз атаға кеңдiк жарасқан ғой. Ал Бекең қазақтың кең даласындай далиып жүргендi ұнатады. Өткен жылы ғана сол кеңдiгiн көрсетiп, “Қытайға арендаға жер берсек...” деп елдi дүрлiктiрген. Қысқасы, баланың бәрiн мәмпаси берiп мәз қылатын Аяз атаға Бердiбектен артық кейiпкердi табу қиын.

Мiне, осымен жаңа жылдық шырша дайын. “Ығай мен сығайдың бәрiн шыршаға мiнгiзген соң, менi де бiр жерiне қыстыра салса, қайтер едi?” деп талай шендiнiң өкпелейтiнiн де iшiмiз сезедi. Өкпелесе, көшке берген тайын алсын! Қазiр кiмнiң өкпесiне кiм қарап жатыр дейсiз...

Сансызбай НҰРБАБА

ПІКІРІН БІЛДІРГЕНДЕР (44)

ДУМАН | 1 қаңтар 2014 02:59

Кур журген бiреулер ашейiн!

Уәж айту

Бауыржан-Жұма | 1 қаңтар 2014 18:55

Жас алаш алға

Уәж айту

мен | 1 қаңтар 2014 20:37

Арман сенің СССР 2 -ің құрылса қазіргі әкім-сәкім жемқорлардың бәрін репрессияға жіберіп,атқызып,итшеккенге айдап,тазалайды десеңші.

Уәж айту

ҚАЖЫ МҰҚАМБЕТ ҚАРАКЕДЕЙ | 4 қаңтар 2014 12:53

Шыршаны жамандағаным емес, ол жыл 12 ай жасыл тұратыны үшін , әзәзілдің азғырығын еске салады. Демек Адам ата ұшпақта жүргенде оны Алданың жеме деген жемісін же депті. Сонымен мәңгі бақи қала аласың дегені бар. Әлгі құлап жатқан шыршаға қонжиғандар да қалай алданғандарын білмесе керек. Әйтпесе барымен мәз боп елге қызмет етіп құрметті демалысқа шықпас па еді?

ادامه نوشته

برچسب‌ها: کاخ نشین, کاج نشین, عبرت

حاجی ، حاجی مکّه !

تا آنجا که اطّلاعات نگارنده قد می دهد ، تکیه کلام فوق الذّکر کنایه از بدقولی یا طفره افراد بشمار می رود. الغرض ، خدا بخواهد ، 23 دی ماه جاری از فرودگاه گرگان با هواپیمای عربستان سعودی به سوی مدینه پرواز خواهیم کرد. به عبارت بهتر من وخانم ، بعد از 6 سال آزگار که برای حجّ عمره با سپردن ودیعه در بانک ملّت ثبت نام کرده ایم ، پس از واریز الباقی هزینه های مربوطه ، نوبتمان رسیده و حدود بیست و اندی از قزاقها – منجمله باجناقم ( عبدالغفّار بلی ) و همسرش – در این سفر مبارک با ما همراهند. تاکنون معاینه پزشکی انجام شده و در اوّلین کلاس آموزشی حضور بهمرسانده ایم. انصافاً نکات جالب و مفیدی را تذکّر دادند راجع به اهمّیّت امر و لزوم رعایت اصول بهداشتی ، امنیتی ، کیفری که متصدّیان کاروان قادر به دخالت در عواقب معتنابه آنها نخواهند بود. ضمناً در مورد کمّیت و کیفیت خدمات کاروانهای ایرانی با افتخار اعلام گردید که در حدّ اعلای امتیاز قرار دارند. بهر حال لازم است از لحاظ معنوی همّه حجّاج باید اخوان یکدیگر بشمار روند تا هیچ عامل شیطانی نتواند در بین مسلمین تفرقه بیاندازد. رئیس شرکت خدمات زیارتی قبای ترکمن سفارش اکیدی به حاجی های ترکمن کرد که به قزاقها بیشتر التفات نمایند. باری نسبت قومی و مذهبی این دو قوم اقتضای چنین خوشرفتاری را دارد. ناگفته نماند که تراکمه ایران از آوارگان قزاق متواری از بلشویک های شوروی سابق به عنوان « بلیش » یعنی آشنا بسیار خوب استقبال کردند. روابط سببی نیز بوجود آمده است چنانکه برخی از ترکمن ها دایی یا خواهرزاده قزاق ها می باشند و بالعکس.

امروز سه شنبه 28 صفر بمناست این سفر پر میمنت و همچنین ختنه نوه مان پدرام ( قابان ) طوی گرفته و صدقه دادیم. ناگفته نماند که می خواستیم ختنه سوران او را تؤام با صدقه آق قوی بنده و عیال بدهیم که به علّت مخالفت مادرش با ختنه وی بعهده تعویق افتاده بود تا اینکه اخیراً ، بقول قزاقها ، سوار بر اسب شده است. یا به تعبیر بقّال سرخیابان ما که معلّم بازنشسته می باشد ، قابان قزاقی ( پدرام فارسی ) تا بحال نامرد بود. تا یادم نرفته بگویم که سنّت ختنه در بین اعراب ، بمثابه آزمون تحمّل مرارت و سختی ، شرط بلوغ پسران تلقّی می شده است . به عبارت دیگر ، بعید است آن اقوام بدوی به نکات بهداشتی این رسم مشترک عرب و یهود توجّه داشته بوده باشند.

پریروز یک رأس گوسفند خریدیم که فروشنده اش آن را ذبح و پارچه پارچه کرده است. پوست مال به قصّاب کذایی تعلّق یافت و پاک کردن احشاء و امعاء آن دست خانم و جاراس را بوسید. من هم دستی از دور بر آتش داشتم و دعای خیر می کردم و بس. زیرا خود اهل بیت ، طبق تفسیرشان از توصیه پزشکان معالجم ، مرا از اینگونه تکالیف معاف یا ممنوع المداخله ساخته اند. این هم یک نوع توفیق اجباری است لابد ! علی ایّ حال از این شرایط چتدان خوشم نمی آید. انگار از رده خارج شده باشی. جایی خوانده ام که دکتری بیک دیابتی توصیه می نماید خوراکی های شیرین ، شور و چرب نخورد. علاوه برآن باید شاد هم باشد. حال بیمار موصوف را از این تجویز ضد و نقیض خود شما دریابید. اینجانب نیز در چنین آچمزی افتاده است. شاید بشود گفت که اغلب قریب به اتّفاق ما ایرانی ها دچار این حال متناقض نما ( پارادوکسیکال ) هستیم. اوضاع بسیار قمر در عقرب می نماید. گرچه دولت امید و تدبیر با رأی اکثریت ملّت بر سر کار آمده ، ولی این اوّل عشق بوده رئیس جمهور جدید تازه متوجّه شده که سر گنده زیر لحاف است. سرکرده دولت سابق و ایادی و انصارش خودشان را عوامل اصلی احیای شعار های انقلاب قلمداد می کنند. تو گویی حضرات بابت تورّم ، گرانی ، بیکاری و بحران های سیاسی تحمیل شده بر خیلی از اهالی کشور احساس طلبکاری می کنند. البتّه کار از ما بهتران اقتضای طبعشان است. امّا بنظر می آید که همکاران آقای حسن روحانی نیز چندان با گفتمان وی آشنایی ندارند. و گرنه نباید برآوردن توقعات اغلب رأی داده ها به دولت فعلی خارج از اولویّت بماند. این از اوضاع مملکت. خوب برگردیم به داخل خانواده که هسته اساسی جامعه است.

حدیث معروف « کلّکم راعٌ و کلّکم عن رعیّته مسؤولاً » را همه کم وبیش – البتّه با تأویل و تفسیر های خاصّ - قبول داریم. عرض شود که بزعم نگارنده ، راعی ( سرپرست ) هر واحد اجتماعی باید آحاد تحت تکفّل خود را چنان مراعات کند تا همگی بتوانند با ابراز قابلیّت خویش مراحل تکامل خود را طی کنند. نه اینکه مسؤول مربوطه با وسواس و خودکامگی استعداد اشخاص زیردستش را مکتوم و خودش را مادام العمر متصدّی امور عمومی و خصوصی مفروض دارد. لازمه این امر خطیر ، علاوه بر علم ، حلم است. چنین فضیلتی که بقول یک دین شناس ژاپنی ( ایزو هیتسو ) متضاد جهل است ، پرهیز از برخورد هیجانی با قول و فعل اطرافیان و سایرین است. الغرض باید شخصاً اقرار کنم که چنانکه باید و شاید چیزی از چنین فضائل کسب نکرده ام. پس عجیب نیست که خرده فرمایش هایم در خانواده خریداری ندارد. متأسفانه سایرین نیز مبتلا به همین نقصان هستند. امثال ما بماند ، از ما بهتران هم کما ینبغی مستعد ادای تکالیف مکلّفه شان نمی نمایند. اگر خدای علیم حکیم و حلیم نیز مثل ما بندگان سراپا تقصیرش بیتاب بود تاکنون دنیا و مافیها کن فیکون می شد.

الحمد لله ربّ العالمین ، توفیق حجّ عمره مان عنقریب حاصل خواهد شد. امّا نمی دانم تا چه حدّ مبرور و مقبول خواهد بود. بهر حال خوف و رجاء باید داشت که نومیدی خاص شیطان رجیم است. ما گناهمان هر چقدر بزرگ هم باشد در مقابل عظمت غفران ربّانی ناقابل بشمار می رود. النّهایه ، با حجّ می توان بهتر اتمام حجّت شد و حاجت روا گردید. بنده که وجه تسمیه اش توّلد در ایّام ذلحجّه بوده است منبعد می تواند حاج باشد و اگر باز به وی بگویند « به همان مکّه ای که رفتی ... » دچار رودربایستی نشود.

برچسب‌ها: حاجی, مکّه, راعی, رعیّت

ادام ومىرگە نە ٴۇشىن كەلەدى؟

قايرات جولدىباي ۇلى

ٴومىر وزەندەي اققان بويى ٴوتىپ جاتىر. ۇيرەنشىكتى كۇن ارايلاپ اتىپ، الاۋلاپ باتۋدا. ادامداردىڭ كوبى ٴپاني دۇنيەنىڭ قامىن جەپ، وزدەرىنىڭ مىنا دۇنيەگە قايدان، نە ٴۇشىن كەلگەندەرىن، قايدا باراتىندارىن ۇمىتقان. ٴبارى ساعىم قۋعانداي ٴبىر ارماننان ەكىنشى ٴبىر ارماننىڭ، ٴبىر بەلەستەن ەكىنشى بەلەستىڭ ىزىنە تۇسۋدە. بىرىنە ەندى جەتتىم دەگەندە، ەكىنشىسى اناۋ جاقتان مەن مۇندالاپ تۇرادى. ٴبىراق ادام ٴبارىبىر تويمايدى، ٴبارىبىر قاناعاتتانبايدى. ەندى اسىل ارمانىما، اڭساعان ماقسات-مۇراتىما جەتتىم دەگەندە، ٴولىم ونى وكشەلەپ جەتەدى. ٴسويتىپ، ادام مىنا ٴپانيدىڭ الدامشى قىزىلىنا قىزىعىپ، قايران ٴبىر عۇمىردى جوق ەتەدى.

بۇل كۇندە ادامدار ومىردەگى وزىنە جۇكتەلگەن مىندەتىن ورىنداۋ ٴۇشىن تاماق ىشپەيدى، كەرىسىنشە، تاماق ٴىشۋ ٴۇشىن ٴومىر سۇرەدى. ياعني، ومىردەگى ماقساتى – قارىن تويدىرۋ. ويلانعانعا ەكەۋى ەكى بولەك. تاماقتى ماقسات ەتەتىندەي عالامداعى ەڭ سانالى جاراتىلىس – ادامنىڭ وسىنداي ماعىناسىز جاراتىلعانى ما؟ سوندا ادامنىڭ قۇرساعىن تويدىرۋى ٴۇشىن مەكتەپتە ون ٴبىر جىل، ۋنيۆەرسيتەتتە بەس-التى جىل وقىپ، سول ٴبىر قارنىنىڭ قامى ٴۇشىن وتىرىك پەن وسەك ايتىپ، باسقانى قىزعانعانى ما؟ سول ٴۇشىن قان توگىپ، جاۋلاسقانى ما؟ سوندا ادام بار عۇمىرىن قۇرساقتىڭ قامى ٴۇشىن ارنايتىنداي وسىنشاما تومەن دەڭگەيگە تۇسكەنى عوي... جو-جووق، الەمدەگى ەڭ سانالى، ەڭ كەمەل جاراتىلىستىڭ استە مۇنداي تومەن بولۋى مۇمكىن ەمەس. مال ەكەش مالدىڭ ٴوزىن الىپ قاراساق، ٴارقايسىسىنىڭ بەلگىلى ٴبىر ماقسات ٴۇشىن جاراتىلعان كورەمىز. قوراداعى موڭىرەگەن سيىردىڭ دا وزىندىك مىندەتى بار. تاڭەرتەڭ ورىسكە بارىپ، كەش اۋا جەلىنىن سىزداتا اپپاق ٴسۇت اكەلەدى. كىم ٴۇشىن؟ ادام ٴۇشىن. ارا دا تاڭنىڭ اتىسى، كەشتىڭ باتىسىمەن مىڭداعان گۇلدەرگە قونىپ ٴجۇرىپ، كەشكە ۋلى دەنەسىنەن شيپاسى مول بال تارتۋ ەتەدى. دەمەك، بۇل ومىردەگى ٴاربىر جاراتىلىس يەسىنىڭ وزىندىك مىندەتى بار. ولار سانالى بولماعان كۇننىڭ وزىندە سول مىندەتىن مۇلتىكسىز ورىنداۋدا. ال، ەڭ كوركەم جاراتىلىس يەسى ادامنىڭ مىندەتى نە؟ ول سيىر، ارا سياقتى دەنەسىنەن باسقاعا پايدالى ٴبىر نارسە شىعارا ما؟

ٴيا، ەڭ كوركەم جاراتىلىس يەسى ادامنىڭ دا ٴوز ساناسى مەن ابىروي-دارەجەسىنە قاراي وزىندىك ۇلكەن مىندەتى بولعا ٴتيىس. ەگەر ادامنىڭ دا وزىندىك ورنى مەن مىندەتى بولماسا، وندا ونىڭ كىم بولعانى؟ جاي عانا اسحانا مەن دارەتحانانىڭ ورتاسىندا ٴجۇرىپ، اس قورىتىپ شىعارۋدان اسپايتىن جاندى اپپارات بولعانى ما؟! جو-جووق، استە ولاي ەمەس! ەڭ كەمەل جاراتىلىس يەسى ادامنىڭ وزىنە ٴتان جوعارى مىندەتى بار. ول مىندەت – بارىنەن دە جوعارى، اسا ابىرويلى مىندەت.

ول – ٴوزىن جوقتان بار ەتكەن قۇدىرەتى شەكسىز ۇلى جاراتۋشىنى تانۋ. ول − كۇللى جاراتىلىس اتاۋلىنىڭ بويىنان اللا تاعالانىڭ ٴتىل جەتپەس شەبەرلىگى مەن ۇلىلىعىن كورىپ، ونىڭ قۇدىرەت-كۇشىنىڭ الدىندا تاڭعالا باس ٴيىپ، قۇلشىلىق جاساۋ.
ول – وزىنە تەگىن بەرىلگەن سانسىز جاقسىلىق، نىعمەتتەر ٴۇشىن ۇلى جاراتۋشى يەگە العىس-راحمەتىن ٴبىلدىرىپ، ونىڭ الدىندا ماڭگىلىك قارىزدار ەكەنىن سەزىنۋ.

بۇعان قوسا تابيعاتىنداعى قىزعانۋ، سابىرسىزدىق، جالقاۋلىق، قاناعاتسىزدىق سياقتى جامان قىلىقتاردان ارىلىپ، بويىنداعى اسىل قاسيەتتەردى شىڭداپ، سان الۋان سەزىمدەرىن كەمەلدەندىرىپ، ٴار ٴتۇرلى قابىلەتتەرىن جەتىلدىرۋ ارقىلى «كامىل ادام» تۇعىرىنا كوتەرىلۋ. ٴسويتىپ، «كامىل ادام» كۇيىندە و باستاعى اسىل مەكەنى – ٴجانناتقا ورالۋ. حاق تاعالانىڭ ريزاشىلىعىنا بولەنىپ، ونداعى ماڭگىلىك باقىتقا، بۇرىن-سوڭدى كوز كورىپ، قۇلاق ەستىمەگەن، اقىل ويلاپ ەلەستەتە الماعان ۇلى جاراتۋشىسىنىڭ ولشەۋسىز عاجايىپ سىي-سياپاتىنا قاۋىشۋ ٴھام بۇنىڭ بارىنەن دە قىمباتى − جۇماقتا اللا تاعالانىڭ اسا كوركەم ديدارىن تاماشالاپ شەكسىز ٴلاززاتقا كەنەلۋ.

منبع : Muslim.kz

برچسب‌ها: آدام, مئنده ت

آقای عارف ی فکری برای فیلترینگ وی چت بکنید ضربه بزرگی داریم می خوریم منشع سوئ استفاده مخالفان و اصولگر اها شده

Қай күнде қандай қасиет бар???

14 қар 2013 | Атадін, Басты мақалалар | 2 пікір

Қай күнде қандай қасиет бар???

Он сегіз мың ғаламның иесі Алла тағала Жер мен Аспанды және екеуінің арасындағы дүниені алты күнде жаратқаны мәлім. Бір аптада жеті күн болса, соның әрқайсысының өзіндік қадір-қасиеті бар. Соны таратып айтсақ:

Дүйсенбі сауда жасауға, сапарға шығуға қолайлы күн. Сауда-саттық оңынан келіп, сапар сәтті болады.

Мұхаммед (с.ғ.с) Пайғамбарымызға Жебірейіл періште арқылы Алладан алғаш хабар келген күн де осы күн.

Пайғамбарымызбен Мұхаммед (с.ғ.с) дүйсенбі дүниеге келіп және сол дүйсенбіде бақилық болған.

Хазірет Ибраһим Қағба құрылысына кірісіп, аяқтады.

Жаңа құрылыс бастағанның ісі оңынан келіп, жолы болады.

Тырнақ алғанның ақылы артып, зейінді, ұқыпты, істері өнегелі болады.

Сейсенбіде Хауа Ана қайыз қанын көрген.

Қабыл бауыры Әбілді қанға бөктірген.

Ибраһим елі қасиетті Сиықтың ажалына жеткен.

Бұл күні тырнақ алуға болмайды, өкпе-реніш тууы мүмкін. Сәтсідіктердің сабақтасып кетуі де ғажап емес.

Сахабалар Алланың елшісінен: «Бұл қандай күн?» -деп сұрағанда, «Қанды күн», – деп жауап бергені сондықтан.

Сәрсенбі дұшпанға қарғыс тиген күн. Алланың елшісі мұны «Нахас күн» деп атаған.

Өте сәтті күн саналып, жолға шығуға, жаңа істерді қолға алуға болады.

Тырнақ, шаш алуға тыйым салынған, пейіл бұзылады делінеді.

Бейсенбі Алланың елшісі «Жақсы күн» деп атапты, тілеген тілегің қабыл болып, Тәңірі сұрағаныңды беретін күн.

Бұл күні Мұса (ғ.с.) пайғамбар Мысырға келген.

Хазірет Жүсіп (ғ.с.) пайғамбардың атасы мен ағалары зынданнан шығып, қайта қауышқан.

Алланың елшісі Меккені дініміздің астанасы еткен.

Тырнақ пен шаш алдырғанның ауруы кетіп, күллі ауру-сырқауға шапағат-емі мол күн.

Жұма күні пайғамбарлар – Жүсіп (ғ.с.) Зылиқамен, Хазірет Мұса (ғ.с) Сапурамен, Мұхаммед (с.ғ.с) Хадиша және Айшамен, Әзірет Әлі Фатимамен некелесті.

Хазірет Адам Ата (ғ.с) жұмада жаратылып, тіршілік иелерін танып, жәнатқа кіріп, рахатын көрді.

Бұл күні тырнағы мен шашын алдырғанның бақ-дәулеті артып, молшылыққа кенеледі.

Мұсылман баласы дүниеден өтсе, иманы кәміл.

Түнде Жаратқанға жалбарынып, ғибадат жасаса, тілегі қабыл.

Аруақтарға құран бағыштап, садақа жасау сауап.

Сенбі – сейіл күні. Алты пайғамбарымыз – Нұх, Салық, Жүсіп, Мұса, Иса және Мұхаммед (с.ғ.с) аңшылыққа шығып, сейіл-серуен құрған.

Тілегі бір, мақсат-мүддесі ортақ жандардың бас қосып, емін-еркін бой жазатын күні.

Тырнақ алуға болмайды, жарақат алуы мүмкін.

Басқа нендей іске сәттілік тілесе де, талабы оңғарылады, жұмысы алға басады.

Жексенбі күні басталған құрылыс тез әрі сапалы бітеді.

Жеміс ағаштарын отырғызса, терең тамыр жаяды, қаулап өседі.

Христиандар үшін қасиетті күн болғанымен, мұсылманға ауырлау күн.

Бұл күні тырнақ алса, мал-мүлік азайып, дәулеттің берекесі қашады деген ырым бар.

Бабалардан бізге жеткен бір аманат осы. Ақиқатында, аптаның қайсы күнінде болсын, жан мен тәннің, мақсат пен ниеттің тазалығы сақталса, пенденің рухы өсіп, кемелдене түседі. Көрген күннің жаманы жоқ, қанағат пен шүкіршілік, сабыр мен тағат болса – дүниенің арты қайырлы.

(«Айқын» №194, 18 қазан 2006жыл)

0

برچسب‌ها: روزها, خاصیت ها

نگاه جهاني به قيام امام حسين(ع)

نويسنده: رحيم نوبهار

صحنه غم انگيز شهادت حسين در روزگاري دور و در فضايي متفاوت از عصر ما، حس همراهي و همدلي سردترين انسان ها را هم برمي انگيزد. ادوارد گيبن (1794-1737) مورخ بريتانيايي.
    1- در عصر ارتباطات، سانسور تاريخ روز به روز بيشتر رنگ مي بازد. در دوران گذشته اين امکان وجود داشت تا حتي بخشي از جهان اسلام از کار کارستان امام حسين(ع) و ابعاد آن بي خبر بمانند، يا آنان را بي خبر نگه دارد. امروزه اما اين امکان وجود ندارد. خيل جوانان از مذاهب گوناگون اسلامي و حتي بيرون از دنياي مسلمانان اکنون مي خواهند بدانند راز اجتماع ميليوني سالانه شيعيان در عاشورا و اربعين در کربلا، ايران، پاکستان، لبنان و جاي جاي جهان براي بزرگداشت حادثه اي که نزديک به 1400 سال پيش رخ داده، چيست؟ عالمان و انديشمندان مسلمان ديگر نمي توانند در اين باره سکوت کنند يا پاسخ هاي کوتاه بدهند. در عصر اطلاعات و رسانه اين پرسش حتي براي غيرمسلمان هم روز به روز در حال جدي ترشدن است. اين وضعيت، مسووليت تازه اي را بر دوش دوستداران اهل بيت و امام حسين - عليهم السلام- مي نهد. آنان بايد جوهر و عصاره اين پيام را، هم به گونه اي که مرهمي بر بخشي از زخم هاي بشر امروز باشد و هم به گونه اي قابل فهم تبيين کنند. بدين سان دوران پرهيز از رويکردهاي فرقه گرايانه به ماجراي شهادت امام حسين(ع) به سر رسيده و فصل نگاه جهاني به آن فرا رسيده است.
    2- حرمت نهادن به «کرامت انسان» و ستيز با حکومتي که به نام پيامبر(ص)، انسان هاي عادي و نخبگان جامعه را تحقير مي کرد، از عناصر اصلي قيام امام حسين(ع) بود. در سراسر کار امام حسين(ع) از آغاز تا انجام روح ستيز با «تحقير بندگان خداوند» به ويژه به نام دين موج مي زند. او براي امت اسلام همچون موسي(ع) بود که مي خواست فرزندان اسراييل را از ذلت بردگي برهاند. بي گمان عاشورا و قيام امام حسين(ع) سرشار از انبوهي دست مايه هاست که با تکيه بر آنها بتوان از کرامت انسان و«حق تعيين سرنوشت سياسي و اجتماعي» سخن گفت؛ چيزي که همچنان نياز فوري جهان اسلام و بلکه جامعه بشري است. جامعه مسلمانان هنوز تا شناسايي کامل حق آدميان بر تعيين سرنوشتشان و نهادينه شدن اين حق و کاربست آن در زندگي سياسي و اجتماعي خود فاصله دارند. نگاه کرامتمدار امام(ع) به انسان برخاسته از نگرش«رحمت» بود. در اين نگرش، انسان ها همچون بندگان خداوند تلقي مي شوند و کرامت آنان همچون وديعه اي الهي چنان است که مي ارزد انسان جان شيرينش را براي آن فدا کند.
    3- ازعناصر اصلي قيام امام حسين(ع) دامن زدن به روح تلاش براي ترويج خير عمومي (Common Good) در برابر نفع گرايي هاي شخصي و فردي است. امام حسين(ع) تلاش کرد به جامعه آن روز و امروز روح نوع دوستي (Benevolence) و ديگرخواهي بدمد. امام(ع) به بشريت آموخت که برخي چيزها آنقدر با ارزشند که مي ارزد انسان همه دار و ندار خود را براي آن بدهد. ارزش هاي مطلق و مصالحه نابردار هم وجود دارند. همه چيز در محاسبه هاي سودگرانه و مصلحت انگارانه حل وفصل نبايد بشود. در جهان فرديت زده و فردگراي ما که حال وهواي خدمت به خود (Self-service) در حال فراگيرشدن است، اقدام امام حسين(ع) و يارانش همچنان مي تواند بسي آموزنده و رهگشا باشد. ضرورت «انگيزه هاي خيرخواهانه» در تصدي «مناصب عمومي»، نگاه به حکومت و قدرت همچون ابزاري براي خدمت به بندگان خداوند از اصول آموزه هاي امام حسين(ع) است. خيرخواهي و ديگرخواهي امام(ع) از هر گونه مادي گرايي عاري بود.
    4- امام حسين(ع) همچون نخبه اي سياسي و جانشين بحق پيامبر(ص) از آن روي که يزيد را شايسته خلافت بر مردم نمي ديد از بيعت با او سر باز زد. اما او نه تنها اين حق را ناديده مي انگاشت که طماعانه انتظار داشت امام حسين(ع) آبروي سياسي، اجتماعي و شخصي خود را، به پاي او بريزد. اين در حالي بود که آبروي سياسي امام(ع) به دليل جايگاه خانوادگي و انتساب نزديکش به پيامبر(ص) کاملاشخصي نبود؛ بلکه يک ميراث ديني و مربوط به امت هم بود. اين حق مسلم امام حسين(ع) و همزمان تکليف الهي وي بود که هم به عنوان شخص و هم به عنوان ميراث دار پيامبر(ص) از اين کار خودداري کند. عرض و آبرو در دستگاه فکر اسلامي از مصلحت ها يا حتي به اعتباري حق هاي بنيادين است. انسان همانگونه که موظف است از «جان» خويش دفاع کند، مي تواند و بايد از «عرض» خويش همچون امري شخصي دفاع کند. براي امام حسين(ع) دفاع از مصلحت «عرض» کاملابا دفاع از «دين» پاک جدش(ص) به هم آميخته بود. حکومت اموي از امام حسين(ع) سرسختانه مي خواست امام، عرض و آبروي پاکش را در پيش قرائتي اموي از دين ذبح کند؛ قرائتي که هيچ نسبتي نداشت با ديني که امام حسين(ع) از پدر و جدش فراگرفته بود.
    5- مبارزه امام حسين(ع) با «ولايتعهدي»، پرهيز از «بيعت تحميلي» و در عوض اقدام براي گرفتن «بيعت آزادانه» از ياران خويش در کوفه توسط جناب مسلم نشان مي دهد که امام(ع) چه اندازه در ستيز با «تحميل» حساس بوده و نيز در ارايه انگاره اي از رهبري اسلامي که با روح «مردمسالاري» در ستيز نباشد، حساس بوده است. حتي بسياري از شيعيان امام(ع) که زير تاثير آموزه هاي امام علي(ع) در دوران حضور وي در کوفه بودند، در نامه هاي خود به امام حسين(ع) ناخرسندي شديد خود را از پديده نامشروع و بدعت ولايتعهدي ابراز کرده بودند. امام(ع) شماري از غيرعلويان مانند زهير پسر قين را با تکيه بر گفت وگو و اقناع وارد اردوگاه خويش کرد. او حتي حاضر نشد کسي بدون ميل خويش و از سر شرم و آزرم در اردوگاهش باقي بماند. امام(ع) تاکيد داشت هرکس با انتخاب و اختيار خود با وي باقي بماند. پرهيز از فشار و تحميل براي واردکردن افراد در جريان هايي که افراد مايل نيستند، درس اخلاقي امام(ع) است.
    6- جوهر قيام امام حسين(ع) «خيرخواهي» براي امت واحده جدش بود. هر برداشت و خوانشي که اين رخداد درس آموز را به ابزاري براي ترويج چندگانگي در امت پيامبر رحمت تبديل کند، نمي تواند با اصول آموزه هاي امام حسين(ع) سازگار قلمداد شود. امروز و هر روز پرهيز از فرقه گرايي يک ضرورت است. عاشورا را نبايد دستمايه اي براي ترويج اختلاف هاي مذهبي قرار داد. محور کار امام حسين(ع) بازگرداندن امت همچون کل بر محور اسلام وحدت بخش پيامبر(ص) بود. براي رسيدن به اين «وحدت» لازم بود وحدت قبرستاني اموي البته شکسته شود.
    امروزه بخش مهمي از اين هدف در صورتي برآورده مي شود که عالمان و انديشمندان مسلمان به بي تفاوتي و سکوت تاريخي خود درباره رخداد عاشورا پايان دهند؛ مهر سکوت را بشکنند و ابعاد گوناگون عاشورا و شخصيت ارجمند امام حسين(ع) را بشناسند و بشناسانند. کار انديشمنداني مانند: طه حسين، در «علي و اولاده»؛ عباس محمود العقاد در «ابوالشهداء، حسين بن علي»؛ جميله بنت الشاطي در «زينب بطله کربلا»؛ احمد حسين يعقوب در کارهاي متعددش، آغازهاي مناسبي براي يک شروع ديرهنگام است.
    7- قيام امام حسين(ع) نماد پرهيز از نژادگرايي، طبقه گرايي و تاکيد بر روح مساوات و برابري بود. امام حسين(ع) با آنکه به اعتقاد شيعيان خود را منصوب از سوي پيامبر(ص) براي زعامت امت مي دانست، پيوسته از شايستگي هاي فردي خود براي تصدي زعامت امت سخن گفت، تا به همگان بياموزد صرف افتخارهاي نسبي و پيوندهاي خانوادگي، کسي را پيشوا نمي سازد.
    در ميان ياران امام(ع) از بني هاشم تا بردگاني چند حضور داشتند. امام حسين(ع) با همه آنان به چشم مساوات مي نگريست.
    8- ناهمدلي ها و ناسازگاري هاي اجتماعي گاه به جنگ و خشونت مي انجامد. اما در قاموس اديان الهي و اسلام، صلح، اصل است. ما از امام حسين(ع) فرامي گيريم که مسلمان مصلح بايد همه توان خود را به کار بندد تا جاي امکان جنگ و خشونت رخ ندهد. امام حسين(ع) از لحظه برخورد با حر رياحي تا پايان، همه تلاش خود را به کار بست تا اين واقعه خونين رخ ندهد، او بارها خواست تا به او اجازه دهند، بي آنکه از خط قرمز وي يعني بيعت ذليلانه عبور شود، همچون شهروندي عادي زيست کند؛ اما آنها به چيزي جز بيعت ذليلانه که خط قرمز امام(ع) بود، راضي نمي شدند. او بارها در اين باره براي سپاه اموي خطبه خواند و آنان را از کشتن خود و يارانش بر حذر داشت. تلاش هاي صلح جويانه امام حسين(ع) همچون ديگر برادرش امام حسن(ع) براي جهان ما که در گوشه و کنار آن جغد شوم جنگ سرد و گرم، ناله سر مي کند، بسي آموزنده است.
    9- در جريان جنگ و دفاع مشروع، پايبندي به اصول انساني يک ضرورت است. اين معيار مهمي است که افراد و جريان ها را با آن مي توان سنجيد. امام حسين(ع) به نيروهاي مقابلش «نگاه انساني» داشت. تاريخ هيچ گزارشي از اقدامات نامناسب اردوگاه امام(ع) را در برخورد با سپاه مقابل ثبت نکرده است. او در نخستين رويارويي با سپاه حر، نه تنها سپاه تشنه حر که اسبان آنان را سيراب کرد. آخر او در صفين از پدر آموخته بود که مبارزه بايد براي«گشايش» و «بخشايش» باشد؛ نه براي «بستن» و «محروم سازي» اين در حالي است که اردوگاه اموي از آغاز، ابتدايي ترين «حقوق انساني جنگ» را ناديده گرفت و با محاصره امام(ع) و يارانش حق طبيعي دسترسي به آب و ديگر امکانات طبيعي را نقض کرد.
    10- بنيادکار امام(ع) سراسر صداقت و يکرويي و پرهيز از هرگونه نيرنگ در سياست ورزي بود. او هوشمندانه همه طرح ها و طرفندهاي طرف مقابل را نقش برآب کرد. اما از «اصل صداقت» هرگز روي برنتافت و آن را زير پاي «مصلحت» قرباني نکرد.
    11- حضور زنان در کنار امام حسين(ع) از آغاز تا انجام نشان مي دهد که از نظرگاه امام(ع) زنان مي توانند و بايد در مسايل مهم اجتماعي به طور صحيح نقش آفريني کنند. توضيح نقش زنان همراه با امام حسين(ع) در تصميم گيري و تصميم سازي هاي مهم البته فرصت ديگري را مي طلبد. هرچه بود، نقش زنان هم عمومي و فراگير و هم تعيين کننده بود. زينب(س) تنها زن نقش آفرين در کربلانبود؛ نيز نقش او و ديگر زنان همراه، به پس از شهادت امام(ع) و انتقال پيام امام(ع) محدود نبود. همچنين نقش آنان تنها خدمت رساني به مردان نبود.
    12- باري براي معرفي جنبش و واقعه اي اين اندازه ژرف، انساني و درس آموز به همه انسان هايي که در سراسر جهان مي خواهند در باره امام حسين(ع) بدانند نخست بايد غبار حاشيه ها و پيرايه ها را فرونشانيد و محتواي اصلي پيام را بشناسيد. حواشي و پيرايه ها نبايد بر گوهر و جوهر عاشورا چيره شوند. آن گاه با زباني که با آن بتوان با جهان کنوني ارتباط پيدا کرد، به ترويج محتواي پيام پرداخت. عاشورا هنوز به زبان فرهنگي امروز کمتر خوانده يا ترجمه شده است. به همين ترتيب، زبان اين رخداد بزرگ نيز هنوز جهاني نشده است. نمادها و اثرهاي هنري بزرگ و ارجمندي البته در گذر تاريخ در اين باره پديد آمده است، اما آنها بيشتر زبان و عناصر فرهنگ هاي خاص را نمايندگي مي کنند. در دنياي انگليسي زبان و اسپانيايي زبان براي نمونه هنوز کمتر محتوايي جهاني، نماد و کار هنري وجود دارد. توسعه فرهنگ البته طبيعي و تدريجي است، نه مکانيکي و دستوري؛ ولي کاستي ها و کوتاهي هاي خود درباره بازخواني و بازگويي عاشورا به زبان فرهنگي امروز را توجيه نبايد کرد. در گام نخست تدوين نوشتارهاي کوتاه، بي پيرايه و پرمايه به زبان فرهنگي و زبان هاي زنده جهاني يک ضرورت است.



□

روزنامه شرق ، شماره 1912 به تاريخ 1/10/92، صفحه 4 (اقتصادي)

نظر مدیریت وبلاگ :

1- اشاره نویسنده به عتصر اصلی نهضت امام حسین علیه السّلام - صیانت از حرمت انسانی - بسیار بجا بوده که در ادبیات مذهبی شیعیان کم نظیر است.

2- چنانکه در چکامه « نگو حسین کشته شد » تأکید کرده ام ، اولیتر این است که سیّدالشهداء را الگوی احترام به نظر امّت جدّش بدانیم تا اینکه او را مظلومی بدانیم محروم مانده از حقّ ولایتش بر مردم. چنین برداشنی از منظور آن امام همام در معرض اتهام نسبت خود به چنین مقام والایی قرار می گیرد. حال آنکه باید از آن حضرت در طریق مردمسالاری دینی تأسّی کرد.

3- همچنانکه دربند 6 مطلب مورد بحث آمده ابتکار عمل در بررسی آمال عاشورا - خیر عمومی - در دست اندیشمندان اهل سنّت بوده است. مضافاً به اینکه در این باب علّامه اقبال لاهوری ژرف اندیشی بیمانندی نموده که سزاوار تأمل می باشد.

برچسب‌ها: امام حسین, قیام, کرامت انسانی

صالح نيكبخت در گفت وگو با «شرق» بررسي كرد:منشور «حقوق شهروندي» و صيانت از حقوق اقليت ها

نويسنده: علي ذهابي

نگاهي به نتيجه انتخابات رياست جمهوري اخير نشان مي دهد اقوام و اقليت هاي مذهبي بيش از ديگر مردم ايران به پيام «تغيير» حسن روحاني اميد بسته اند؛ انتخاباتي که نمي توان نگاه انتقادي مردم به سياست هاي هشت ساله اصولگرايان در مديريت کشور را از آن فاکتور گرفت. اما حالانزديک به پنج ماه از روي کارآمدن دولت مي گذرد و روحاني سعي دارد «اميد» ايجادشده در مردم را با تدبير به سرمنزل مقصود برساند. تلاشي که البته به اعتقاد ناظران، چندان که بايد و شايد در منشور حقوق شهروندي او انعکاس پيدا نکرده است. براي بررسي بيشتر موضوع با دکتر صالح نيکبخت، حقوقدان و وکيل پايه يک دادگستري، به گفت وگو نشسته ايم. او مشکلات فرهنگي در نگاه به اقوام و اقليت ها، نگاه امنيتي به اين قشر و عدم اجراي صحيح قانون اساسي را از مهم ترين عوامل در ناديده گرفتن حقوق اقوام و اقليت هاي مذهبي و ديني مي داند.

     پيروزي حسن روحاني در انتخابات رياست جمهوري 92 به نوعي، اميدي را در مردم و به ويژه اقوام و اقليت هاي مذهبي و ديني ايجاد کرد، آمار نشان مي دهد رييس جمهوري بيشترين آرا را در مناطقي که اقوام و اقليت هاي مذهبي سکونت دارند به دست آورده است. نکته جالب توجه اينکه رييس جمهوري که يک روحاني شيعه است در مناطق سني نشين راي قاطعي به دست آورد. تحليل شما از اين راي چيست؟
    همان طور که مستحضر هستيد مردم ساکن در حاشيه استان هاي کرمانشاه، کردستان يا آذربايجان غربي عموما سني نشين هستند. علاوه بر اين در بخش هاي حاشيه سيستان وبلوچستان يا در ترکمن صحرا نيز همين وضعيت وجود دارد يا مناطقي مانند بوشهر و بندرعباس و جزاير خليج فارس سني نشين هستند اما مردم اطلاع درستي نسبت به اين مناطق ندارند. با اينکه اين اقوام، نقش ارزنده اي در حفظ کشور داشته اند و دارند اما برخي مردم تصور مي کنند که در مناطق سني نشين، شان ائمه چنان که بايد و شايد ارج گذاشته نمي شود در صورتي که در اين مناطق به حضرت علي(ع) بيش از ساير خلفا احترام مي گذارند. به عنوان مثال در کردستان نام گذاري فرزندان به نام ائمه 10برابر بيشتر از ديگر خلفاي راشدين است و اين موضوع به اينکه مبادا براي گرفتن شناسنامه دچار مشکل شوند مربوط نيست، زيرا اگر شما به مناطق کردنشين ترکيه يا عراق نگاه کنيد همين موضوع را مي بينيد. اين موضوع نشان مي دهد که برخي از مردم، خيلي با اين مناطق آشنايي ندارند يا ديده مي شود به اقوام، نسبت هاي غلطي مي دهند، مانند اينکه مي گويند کردها يا بلوچ ها «سر» مي برند. مي خواهم خاطره اي براي شما تعريف کنم، آقاي «يحيي خان صادق وزيري» که در کابينه بختيار وزير دادگستري بودند- اما به دليل فتواي رهبر فقيد انقلاب که گفتند دولت را قبول ندارم استعفا کردند- از سال 1320 تا 1326 دادستان کردستان بودند، مي گفتند آن زمان در بين نظاميان شايع کرده بودند که کرد ها سر مي برند. در صورتي که ايشان تاکيد مي کردند در طول دوران خدمت شان در اين منطقه تنها دو نفر غيرکرد کشته شده بودند آن هم نه به دليل عقيدتي بلکه يکي به دليل مسايل ناموسي و ديگري اختلافات مالي.

     و علت به وجودآمدن چنين ديدگاهي چيست؟
    اين از مشکلاتي است که اگر به گذشته برگرديم از خارج نشات مي گيرد. چون نگاه دولت ها و حاکميت ها به اقوام، همانطور که آقاي يونسي گفته بودند امنيتي بوده و هست. دستيار ويژه رييس جمهوري تاکيد دارند افرادي در داخل هستند که تعدادشان کم است اما چون صدايشان بلند است اقوام را غيرخودي معرفي مي کنند و فضا را امنيتي مي کنند. اما بايد بگويم وجود نگاه امنيتي به اقوام يک ريشه تاريخي دارد. اين رسوباتي است که از خارج وارد شده است. به عنوان نمونه اين رسوبات بيشتر در مناطقي وجود دارد که در گذشته انگليس و روس در آن نفوذ فوق العاده اي داشته اند. به عنوان مثال در 150سال پيش اصلاقوم کرد و لر نداشته ايم و تنها قومي که وجود داشته قوم کرد بوده است و در منطقه لرستان منطقه اي نبوده که خاص يک قوم باشد، اما اندک اندک اين دو نيروي استعماري ساکنان اين مناطق را رودرروي هم قرار دادند. گفتند لرستان جداست، بعد از آن منطقه اي وجود دارد به نام لکستان و بعد از آن وارد کردستان مي شويم.
     سياست تقسيمات کشوري در دوران رضاشاه هم به اين موضوع بر مي گردد، اينکه لرستان از کرمانشاه جدا مي شود و براي خرم آباد فرمانداري ويژه تشکيل مي دهند.
    بله؛ دقيقا همين طور است. زماني که تاريخ قوم بختياري را مطالعه کنيد بيش از 900سال پيش در دوران سلجوقيان از حلب سوريه از منطقه اي که نامش به کردي «برزه» است يعني جاي مرتفع، يا از منطقه البرز که پيش از اين «هره برزه» بوده است مردم را به جاي ديگري منتقل مي کنند. يا انگليس ها و روس ها تحت عنوان مذهب مدعي بودند کردها فقط آنهايي هستند که سني مذهب هستند و با ايجاد اين بحث افتراق ايجاد کردند و اين نگاه را براي حکومت ها به وجود آوردند که خطري به عنوان اقوام وجود دارد. در حالي که هميشه کردها يا آذربايجاني ها گفته اند ما ايران را بر هر جاي ديگري ترجيح مي دهيم.

     راهکار شما براي لايروبي اين رسوبات که البته برطرف کردن آن منافع برخي گروه ها را به خطر مي اندازد، چيست؟
     اين تفکري است که بايد با فرهنگ تغيير کند و با فشار هيچ گاه تغييري در آن به وجود نمي آيد. حتي تا 30سال برخي مردم کردستان فکر مي کردند مردم بيجار يا کرمانشاه اصلاکرد نيستند، اين موضوع تا جايي پيش رفته که اکنون لرها مي گويند ما اصلاکرد نيستيم.

     شما اشاره کرديد که گاهي يک نگاه امنيتي نسبت به اقوام وجود دارد، آيا در منشور حقوق شهروندي که رييس جمهوري تهيه و تنظيم کرده اند تلاش شده که اين نگاه برداشته شود؟
    دقت داشته باشيد هر جريان سياسي که اين حقوق را ناديده گرفته؛ ضرر کرده است. به عنوان مثال در انتخابات خرداد76 و انتخابات اخير رياست جمهوري حاميان دولت قبل (اصولگرايان) حمايت اقوام و اقليت هاي مذهبي را همراه نداشتند و همين موضوع از عوامل شکست آنها شد. اقوام و اقليت هاي مذهبي با ديد مثبتي به آقاي روحاني وارد انتخابات شدند. اينکه ايشان گفتند «مشارکت اقوام در اعتلاي ايران»، نشان مي دهد اين از خواسته هاي مردم است. ممکن است مردم حرفي نزنند اما حتما بي توجهي به آنها عکس العمل هايي به همراه خواهد داشت.

     معاون رييس جمهوري در امور اقوام و اقليت هاي مذهبي از برخي نهادها نام مي برد که به اقوام و اقليت هاي مذهبي نگاه امنيتي دارند، نظرتان در اين باره چيست؟
    بله؛ ايشان نام مراکز و نهاد هايي را مي برند که من هنوز جرات ندارم نامي از آنها ببرم، اما معتقدم تعداد اين افراد بيش از اين است که آقاي يونسي مي گويند. به اين دليل که اگر اندک بودند گم مي شدند، ولي بايد مراقب باشيم که با همين افراد هم برخورد فرهنگي داشته باشيم.

     برخي معترض هستند که در منشور حقوق شهروندي خيلي جدي به حقوق اقوام و اقليت هاي مذهبي پرداخته نشده شما هم با اين انتقادات موافق هستيد؟
    اينکه برخي ممکن است مطرح کنند چرا استانداران کرمانشاه، سيستان و بلوچستان، ايلام يا کردستان محلي نيستند، به اعتقاد من يک نگاه انحرافي است. به اين دليل که اگر حتي يک استاندار يا فرماندار بومي انتخاب شود اما فرهنگ پذيرش آن وجود نداشته باشد يا اگر سياست دولت حل مشکل اقوام نباشد، اتفاق مثبتي نمي افتد. ما بايد فرهنگ حقوق شهروندي و صيانت از آن را در ميان مردم ترويج دهيم و گرنه خواسته اقوام اين نيست که حتما استاندار کردستان يک کرد باشد. معتقدم که بعضي وقت ها يک استاندار غيربومي که نگاه مثبتي به مساله اقوام و اقليت هاي مذهبي دارد بهتر مي تواند حقوق مردم را مطالبه کند، به اين دليل که او راحت تر مي تواند با ديگر همکارانش ارتباط برقرار و آنها را توجيه کند. زيرا درمورد استاندار محلي ممکن است موضوع نتيجه عکس دهد و حقوق شهروندي از بين برود. زيرا ممکن است يک مدير محلي حتي متهم شود و نگاهي امنيتي نسبت به او به وجود بيايد. هرچند قاعده اين است که بايد در همه قسمت ها از مديريت عالي کشور و مديران مياني تا اداره امور محلي از خود اقوام استفاده شود. اين موضوع بسيار مهم است و بايد به صورت يک فرهنگ درآيد. در قوانين کشوري هم حضور اقوام و اقليت ها در پست هاي مختلف منع نشده است، به عنوان مثال قانوني نداريم که يک کرد نمي تواند استاندار يا وزير شود يعني به جز رياست جمهوري مي توانند در ديگر پست ها مشارکت داشته باشند.

     در نقد منشور حقوق شهروندي برخي از حقوقدان ها عنوان کرده بودند که اين منشور چيزي اضافه بر قانون اساسي نيست.
    اينکه دولت آمده و منشوري براي احياي حقوق شهروندي تهيه مي کند في نفسه کار بسيار خوبي است و اين نشان مي دهد دولت بر اين موضوع تاکيد دارد. اما منشوري که تنظيم شده مانند يک پارچه «چهل تکه» است يعني از نظر شکلي و محتوايي چيزي در آن وجود ندارد و هيچ هماهنگي اي در آن ديده نمي شود.

     ايراد اصلي شما به اين منشور چيست؟
    به اعتقاد من اين منشور سه ايراد اصلي دارد؛ نخست اينکه ابعاد مختلف حقوق شهروندي به عنوان مواردي که مستلزم يک زندگي عادي است بيان نشده است.
     دوم حقوق شهروندي به عنوان منشوري که راهکار لازم براي اجراي حقوق شهروندي و صيانت از آن را ارايه کرده باشد پيش بيني و تدوين نشده است. سومين مساله اينکه متن تهيه شده منظم و مرتب نيست که بگوييم حق ناديده گرفته شده اي در گذشته را مي خواهد احيا کند. منشور حقوق شهروندي با تمام نقص ها از کنار حقوق اقوام و اقليت هاي مذهبي و ديني به سادگي گذشته و کورمال کورمال راه رفته که مبادا طرح برخي موضوعات، مشکلي براي دولت ايجاد کند. دقت داشته باشيد که مجموع آنچه در دو بند 116 و 117 ماده3 اين منشور آمده جمعا فکر نمي کنم از 30کلمه تجاوز کند. اگر اين منشور هيچ اشکالي هم نداشته باشد دست کم در مورد اقوام و اقليت هاي مذهبي بحث خاصي نکرده است. فکر مي کنم حتي نويسندگان آن حرف هايي داشته اند اما نگران بوده اند که اگر حرفي بزنند وارد خط قرمز شوند. به نظر مي رسد به قول آقاي يونسي نگراني از بابت نگاه امنيتي وجود داشته است.

     چندبار اشاره کرديد به صحبت هاي علي يونسي، ارزيابي شما از عملکرد اين حوزه چيست؟
    ايشان در اظهارنظر ها گفته اند ما کارگروهي را تشکيل داده ايم و نظراتمان را به دولت براي تدوين حقوق شهروندي گفته ايم. آقاي يونسي گفته است که با کارشناسان هماهنگي و همکاري داشته اند. مي خواهم بگويم حداقل اين موضوع در مورد مردم کردستان صدق نمي کند. اگر منظور آقاي يونسي اين است شکافي که بين اقوام و اقليت هاي مذهبي و دولت به وجود آمده ناشي از اين بوده که افرادي که شايسته بودند به کار گرفته نشده اند بايد بگويم آن افرادي هم که به کار گرفته شده اند نه توان اين کار را داشته اند و نه مردم آنها را قبول داشته اند.

     به نظر شما آيا مشاورت اقوام و اقليت هاي مذهبي تاکنون براي حل مشکلات آنها کاري انجام داده است؟
    ايشان بارها تاکيد کرده اند که اين حوزه از ديگر حوزه ها بالاتر است و کارهايي که رييس جمهوري نمي رسند انجام دهند را انجام مي دهد، ممکن است از نظر تئوري کاري انجام داده باشند اما از نظر عملي تاکنون کاري صورت نگرفته است و خروجي آن چيزي نبوده که ملموس باشد. به عنوان مثال افرادي را در اقوام و اقليت هاي مذهبي مي شناسم که مي توانند در پست معاونت، وزارت يا استانداري و... به کار گرفته شوند. اما دقت داشته باشيد که تنها در يک مورد در وزارت نفت از اقليت هاي مذهبي استفاده شده است.

     البته اين موضوع تنها مختص به دولت نمي شود؟
    بله، زماني که در مجلس اين امکان وجود ندارد که يکي از اعضاي هيات رييسه مجلس، رييس يکي از کميسيون ها يا حتي منشي از اقوام يا اقليت هاي مذهبي باشد، مي توان نتيجه گرفت که آن نگاه مورد نظر آقاي يونسي خيلي بيشتر و عميق تر از اين صحبت هاست.

     به نظر شما مهم ترين مسايل در حقوق اقوام و اقليت هاي مذهبي چيست؟
    در وهله اول «زبان مادري» است. وزير آموزش وپرورش اعلام کرد که مايلم زبان مادري در مدارس آموزش داده شود اما الان نزديک به سه ماه گذشته و در اين مورد، کاري صورت نگرفته است. دقت داشته باشيد که اين امر در قانون اساسي در اصل15 به رسميت شناخته شده است. با توجه به اينکه رييس جمهوري در گزارش صدروزه گفتند وزيران بايد گزارش عملکرد دهند بايد ديد در اين راستا چه اقداماتي شده است. هرچند وزير آموزش وپرورش دير، اما با رويکرد خوبي آمدند، زيرا طرح چنين مساله اي جسارت مي خواهد. البته کارکرد عملي در اين باره مستلزم تمهيداتي است و ايشان بايد بگويد چه طرح هايي دارد. مساله بعدي اين است که بايد براساس شايسته سالاري افراد را انتخاب کنيم، به اعتقاد من در اين باره نقص هايي وجود دارد که ناشي از ضعف در نگاه فرهنگي به اقوام و اقليت هاست.

     مي توانيد براي اين ضعف در نگاه به اقوام و اقليت ها مثالي بزنيد؟
    به عنوان مثال اگر فرض کنيم وزارت امورخارجه 10هزار پرسنل دارد و اقليت ها يک دهم جمعيت کشور را تشکيل مي دهند، آيا در وزارت خارجه جز کساني که از قبل بوده اند و بازنشسته شدند يا در آستانه بازنشستگي هستند، کسي از اقليت ها به تازگي استخدام شده است؟ اين در حالي است که کشور هند براي اينکه روابط خوبي با ايران برقرار کند سفيرش را مسلمان معرفي مي کند. يا در عربستان که وهابي ها حاکم هستند در دوره اي سفير شيعي مذهب در ايران انتخاب کرده بودند. اينها مواردي است که مي توانيم از اقوام به عنوان فرصت استفاده کنيم. اين مساله موجب تحکيم وحدت ملي مي شود و بيشترين اثر بازدارندگي در تعرض به خاک کشور را دارد. همچنان که در دوره جنگ تحميلي مردم شهرهاي مرزي بودند که شب و روز زير بمباران مقاومت مي کردند. بايد ديد چندنفر از اين 10درصد جمعيت کشور که بيش از اين هم هست از کارکنان وزارت خارجه هستند. به عنوان مثال چندنفر از مردم استان «کرمانشاه» به وزارت خارجه راه پيدا کرده اند. چه اشکالي دارد ما از عرب هايي که حتي اسم فرزندانشان را هم از اسامي ايراني انتخاب مي کنند، روشنفکر هستند و به ايران علاقه دارند براي خنثي کردن کشورهاي عربي که نگاه راديکالي دارند استفاده کنيم. يا اينکه وقتي در کردستان عراق، در اربيل و سليمانيه کنسولگري مي گذاريم از کارکنان آن کردزبان باشد، يا فردي از مناطق ترکمن نشين دبير اول يا دوم و سوم يا کنسول ما در عشق آباد باشد. نکته مهم ديگر اينکه چه اشکالي دارد در اداره امور محلي از افراد بومي استفاده شود. قانون اساسي قانون مادر است و همه قوانين بايد برگرفته از آن باشد. در اصول شوراها دقيقا به اين مساله اشاره مي کند و مي گويد اداره اين مناطق بايد برعهده افراد محلي باشد اما آنقدر از اختيارات اين شوراها گرفته ايم که هيچ چيزي از آن باقي نمانده است. در اصل12 قانون اساسي مربوط به شوراها مي گويد: دين رسمي ايران اسلام و مذهب شيعه اثني عشري است و اين تا ابد غيرقابل تغيير و لازم الاجراست اما هميشه تاکيد مي شود اکثريت بايد حقوق اقليت را رعايت کنند. همچنين آمده تمام مذاهب ديگر در کشور داراي احترام کامل هستند و پيروان اين مذاهب در اجراي مراسم مذهبي خود آزاد هستند و در تعليم و تربيت ديني و احوالات شخصي و دعاوي مربوط به آن در دادگاه ها رسميت دارند و در هر منطقه که پيروان اين مذاهب اکثريت را دارند مقررات محلي در حدود اختيار شوراها برطبق آن مذاهب خواهد بود. ببينيد اين راهکار قانون اساسي است. در اوايل انقلاب يکي از اصلي ترين شعارهاي مردم آزادي بود و اين آزادي و استقلال در کنار اسم جمهوري اسلامي آمده است، اول مي گويد استقلال- آزادي و بعد جمهوري اسلامي.
    اصل 9 قانون اساسي راجع به آزادي در استفاده از زبان مادري و مذاهب و مطبوعات و... تاکيد دارد. در قانون اساسي آزادي، استقلال و وحدت و تماميت ارضي کشور از يکديگر تفکيک ناپذيرند.
    اين اصل آزادي را به تنهايي در مقابل استقلال و وحدت و تماميت ارضي قرار مي دهد، به اين دليل يادآوري مي کنم که در مساله اقوام وقتي نگاه غيرفرهنگي وجود دارد يعني به اين اصل توجهي نمي شود. در قانون اساسي تاکيد مي شود حفظ استقلال، آزادي و جمهوري و تماميت ارضي وظيفه تک تک آحاد ملت است.
    در ادامه مي گويد هيچ فرد، گروه يا مقامي حق ندارد به نام استفاده از آزادي و استقلال سياسي، فرهنگي، نظامي و اقتصادي به تماميت ارضي ايران خدشه اي وارد کند. همچنين مي گويد هيچ مقامي حق ندارد به نام حفظ استقلال و حفظ تماميت ارضي کشور آزادي هاي مشروع را هرچند با وضع قوانين و مقررات سلب کند.
    بنابراين مي توانيم نتيجه بگيريم که منشور حقوق شهروندي در بخش هايي حتي از قانون اساسي عقب تر است.

     آيا دولت مي تواند در حوزه اختيارات خود فعاليت هايي در اين راستا انجام دهد و گام هاي مهمي در احياي حقوق اقليت ها و اقوام بردارد؟
    مي خواهم دوباره به اهميت حقوق شهروندي اشاره کنم. مشکلي که وجود دارد، اين است که در گذشته برخي افراد خودمحور وجود داشتند که آنچه در قانون نوشته شده را به صورت جدي اجرا نکرده اند. الان در کشور چند پرونده معروف وجود دارد، يکي پرونده تحقيق وتفحص از تامين اجتماعي، مساله جنايت کهريزک و پرونده اختلاس سه هزارميلياردي و اختلاس چهارهزارميلياردي که در راه است. شما بايد ببينيد چه کساني در راس اينها قرار گرفته و چنين مشکلاتي به وجود آورده اند.

     به اعتقاد من همه اين مشکلات ناشي از رعايت نکردن حقوق شهروندي است.
    ضمن احترام به اين گفته که قرار است سازماني به نام صيانت از حقوق شهروندي به وجود آيد و هر شش ماه به رييس جمهوري گزارش دهد -که کار مثبتي است- اما به تنهايي کارساز نيست.



□

روزنامه شرق ، شماره 1912 به تاريخ 1/10/92، صفحه 6 (سياست)

برچسب‌ها: صیانت از حقوق اقلیتها

دستيار ويژه رييس جمهوري در امور اقوام و اقليت هاي مذهبي و ديني:مهم ترين سلاح دشمن، ايجاد اختلاف ميان اقوام و ملت هاست

شرق: مولوي عبدالحميد از روحانيون برجسته اهل تسنن کشور در واکنش به شهادت چند نفر از مرزداران «سراوان» اين عمل را محکوم کرده و آن را عملي جنايتکارانه توصيف کرد. او همچنين از دولت خواسته تسليم فشارهايي که به دنبال حذف نيروهاي اهل سنت در مديريت کشور هستند، نشود. همچنين دستيار ويژه رييس جمهوري در امور اقوام و اقليت هاي مذهبي و ديني که جمعه شب به همراه محمدباقر نوبخت سخنگوي دولت براي بررسي مشکلات استان سيستان وبلوچستان، بازديد از مناطق مرزي و بررسي وضعيت درياچه خشکيده هامون، وارد اين استان شده بود، از برنامه ريزي دشمن براي گسترش اختلافات قومي و فرقه اي در ايران سخن گفته است. اين اولين سفر يونسي به سيستان وبلوچستان پس از روي کارآمدن دولت تدبير و اميد و تشکيل اين معاونت است. به نظر مي رسد با توجه به رضايت اهالي از انتخاب استاندار و مديرکل جديد اطلاعات و همچنين شهردار جديد زاهدان، دولت با نگاهي جدي مطالبات اقوام و اقليت ها را دنبال مي کند.
    به گزارش ايسنا دستيار ويژه رييس جمهوري در امور اقوام و اقليت هاي ديني و مذهبي در فرودگاه زاهدان در جمع خبرنگاران گفت: «دشمنان نظام اسلامي از ابزارهاي جنگ رواني، همزمان با گسترش تهديدهاي برون مرزي، براي دامن زدن به اختلافات قومي و فرقه اي برنامه ريزي مي کنند تا همبستگي و انسجام اقوام را با چالش روبه رو کنند.»
    علي يونسي گفت: «مردم ايران از هر نژاد و قوميتي، بارها وفاق و همدلي خود را در صحنه هاي حساس به نمايش گذاشته اند و از ارکان اصلي نظام حمايت و پشتيباني کرده اند.»
    او اضافه کرد: «خوشبختانه علما، روحانيون، معتمدان طوايف و قشرهاي مختلف مردم شيعه و سني سيستان وبلوچستان آگاه و هوشيارند و هيچ گاه به دشمنان و نوکران اجنبي اجازه رخنه در صفوف به هم فشرده خود را نمي دهند.»
    يونسي با بيان اينکه «مهم ترين سلاح دشمن، ايجاد اختلاف بين اقوام و ملت هاست که ما با هوشياري تمام با سپر وحدت، در مقابل آنها مقاومت خواهيم کرد»، گفت: «ايران اسلامي همواره به قدرت و انسجام مردم و رهبري مقتدرانه اعتماد کرده و هميشه به نتيجه مطلوب دست يافته است.»
    دستيار ويژه رييس جمهوري در امور اقوام و اقليت هاي ديني و مذهبي با اشاره به برخي تلاش ها براي تفرقه افکني در استان سيستان وبلوچستان، افزود: «مردم ولايي سيستان وبلوچستان با وجود تفرقه افکني هاي دشمنان، هميشه همسو با آرمان هاي نظام و انقلاب در صحنه بوده اند.»
    مردم منطقه مخالف سرسخت هرگونه ناامني و خشونت هستند
    مولوي عبدالحميد در خطبه هاي نماز جمعه با اشاره به شهادت سه نفر از مرزداران جمهوري اسلامي در مرز سراوان گفت: «در هفته گذشته سه نفر از مرزداران عزيز ما که در نوار مرزي تردد مي کردند، گرفتار انفجار شده و جام شهادت را نوشيدند.»به گزارش «سني آنلاين» امام جمعه اهل سنت زاهدان با بيان اينکه «ما با شدت تمام اين عمل جنايتکارانه را محکوم مي کنيم» افزود: «ما اعلام مي کنيم که همه مردم اين منطقه اعم از علما، معتمدين، قشر تحصيلکرده و تک تک اين مردم به شدت خشونت را رد مي کنند و مخالف سرسخت ناامني هستند.»
    مولوي عبدالحميد گفت: «اهل سنت به ويژه در سيستان وبلوچستان اينگونه اعمال را در به شهادت رساندن جان برکفان امنيت مرزي اقدامي جنايتکارانه و کار افراد منحرف و فريب خورده استکبار مي دانند.»
    امام جمعه اهل سنت زاهدان در بخشي از خطبه هاي نمازجمعه گفت: «استاندار و مديرکل جديد اطلاعات و همچنين شهردار جديد زاهدان، هر سه داراي دانش و تجربه هستند و اين يکي از دستاوردهاي دولت تدبير و اميد است.»مولانا عبدالحميد گفت: «گاهي ما مي شنويم که در مرکز کشور نيز عده اي تعصب دارند و نسبت به به کارگيري توانمندان و شايستگان اهل سنت حساسيت نشان مي دهند و به دولت آقاي روحاني فشار مي آورند تا از نيروهاي اهل سنت استفاده نکند.»
    امام جمعه اهل سنت زاهدان ادامه داد: «انسان به حيرت فرو مي رود که خداوند روي اين کره خاکي چه انسان هايي را خلق کرده است. خداوند انسان هايي را آفريده است که جز جماعت و گروه و قشر خود کسي ديگر را نمي بينند و تحمل نمي کنند و به حق و عدالت اعتقاد ندارند؛ اين افراد گاهي گمان مي کنند که در مسير خدا قرار دارند اما چه شيعه باشند و چه سني، انسان هايي افراطي هستند و افراطيون همواره بيشترين ضربه را به اسلام و حتي تفکر و مذهب خودشان زده اند.»
    رييس شوراي هماهنگي مدارس علوم ديني اهل سنت سيستان وبلوچستان گفت: «درخواست ما از رياست محترم جمهوري آن است که تحت فشار اين افراطيون قرار نگيرد، زيرا تن دادن به خواسته هاي آنان براي اخوت شيعه و سني زيان آور است.»



□

روزنامه شرق ، شماره 1912 به تاريخ 1/10/92، صفحه 2 (سياست)

برچسب‌ها: اقوام و اقلیتها, ایجاد اختلاف

انسولین خوراکی، پایانی بر کابوس هر روز بیماران دیابتی

تهران- ایرنا - محققان موسسه ملی علوم هند موفق به ساخت داروی انسولین خوراکی شدند.

به گزارش گروه اخبار علمی ایرنا از منابع خبری، دیابت یک اختلال متابولیسمی است. دستگاه گوارش کربوهیدرات های بدن را به گلوکزتجزیه می کند. با استفاده از هورمونی به نام انسولین، سلول های سراسر بدن گلوکز را جذب می کنند. به طور کلی می توان گفت که انرژی تمام سلول های بدن توسط گلوکز تامین می شود.

زمانی که انسولین کافی در بدن وجود نداشته باشد یا بدن نتواند از انسولین استفاده کند، بیماری دیابت ایجاد می شود. انسولین در لوزالمعده ساخته می شود و در سراسر خون انتشار می یابد.

بیماران دیابتی نوع یک ،انسولین موردنیاز بدن خود را به صورت روزانه و از طریق آمپول دریافت می کنند.

بیماری مشکلات خود را دارد و زمانی که رنج آن با تزریق روزانه و کابوس تداوم آن تا پایان عمر همراه شود، بیمار را از نظر روحی تضعیف می کند.

محققان هندی برای حل این مشکل داروی انسولین خوراکی تولید کرده اند و مرحله اول آزمایش این دارو روی موش های مبتلا به دیابت با موفقیت انجام شده است.

در حال حاضر امکان مصرف انسولین به صورت خوراکی و در قالب کپسول وجود ندارد زیرا آنزیم های گوارشی قبل از رسیدن انسولین به نقطه اثر مناسب، آن را تجزیه می کنند.

محققان برای حل این مشکل چاره ای اندیشیده اند و آن، استفاده از محافظ لیپوزومی برای انسولین است. لیپوزوم به حفره های کروی گفته می شود که توسط بشر ساخته می شود و از چربی تشکیل شده است. وجود این پوشش اجازه تجزیه شدن انسولین توسط آنزیم های گوارشی را نمی دهد. سپس مقداری اسیدفولیک به این کره های چربی اضافه می شود تا لیپوزوم ها از طریق دیواره روده جذب شوند و انسولین داخل آن وارد جریان خون شود.

با استفاده از این روش امید آن می رود که در آینده ای نزدیک، کپسول های حاوی انسولین برای اتمام کابوس بیماران دیابتی به بازار عرضه شود.

علمی (5) ** 9259**1581

برچسب‌ها: انسولین خوراکی, دیابت

قازاق ماقال - ماته لده ری :

565 - پالعا سه نبه ، پالسز جوُرمه.

566- جه تئسکه ن قز تورکئنئن تانماس.

567- بئر جوقتی بئر جوق تابادی.

568- کورمه گه ن جه ر – کورئستان.

569- ته کتئده ن ته کتی توٌار جارقلداعان ،

قارعادان قارعا توٌار قارقلداعان.

570- باعی تایعان ه ل باسشسمه ن آلسادی.

571- قوٌعنمه ن که لگه ن سوُرگئنمه ن که ته دی.

572- ویدی وي قوزعایدی.

573- جاقسی ایه ل جامان ه رکه کتی ه ر قلادی.

جامان ه رکه ک جاقسی ایه لدی جه ر قلادی.

574- وتئرئکشه ده یمان جوق.

575- تاکاپاردی تأکٌئری سوُیمه یدی.

576- جاکٌلسقانعا جازا جوق.

577- شاقرعان جه رده ن قالما ،

شاقرماعان جه رگه بارما.

578- جاقسمه ن جولداس بولساکٌ نأسئبی جوُعار ،

جامانمه ن جولداس بولساکٌ که سئری جوُعار.

579- کورشی حاقسی – تأکٌری حاقسی.

580- سوُراعاننان به رگه ن آرتق.

581- قارز ، قارزدی به روٌ – پارز.

582- بئره وٌده ن آلعان آمانات ، به رسه کٌ جاقسی – سالامات.

583- قاریاسی بار وُیدئکٌ قازناسی بار.

584- تأنی سوُلوٌ – سوُلوٌ ه مه س ، جانی سوُلوٌ – سوُلوٌ.

589- په یئلئکٌ قاراي په یئشئکٌ.

590- جاقسنکٌ جانی جاناتتا.

591- ؤُش کوُنگه ده یئن قوُناق – قوُت.

592- قوناق که لسه قوُت که له دی.

593- وُیگه کئره رده دبس قل ،

ه نته له مه ي دوُرس کئر.

594- کوپ قایدا بولسا ، قوُداي سوندا.

595- أر پاتشانکٌ توُسندا بئر سوُرقلتاي ،

أر ته ره کتئکٌ باسندا بئر قوُرقلتاي.

596- ؤُیته م ، بؤُیته م ، وتقا باسن وُیئته م.

597- سیردکٌ سؤُتتئسی ، بوُقانکٌ مقتسی – جاقسی.

598- جالماوٌزعا دا جان که ره ک.

599- جوعالعان پشاق – سابی آلتن ،

ولگه ن قاتن – آمی آلتن.

برچسب‌ها: قازاق, ماقال, ماته لده ر

حاجي محمد شادكام

مقالات و اطلاعات كتابهاي تاليفي حاجي محمد شادكام

زیرساختهای توسعه سیاسی

زیرساختهای توسعهٔ سیاسی

ابئلاي حاننکٌ آرمانی

آتالی سؤز - باتالی سؤز

روحانی اشتباه خاتمی را نکند

روحانی اشتباه خاتمی را نکند

یونسی : دروغگویی باسم سیاست از اخلاقهای معاویه است

دروغ گویی به اسم سیاست از اخلاق های معاویه است

حکمت ( 64 ) یسوی

شه ندئله ر شرشا مئنگه ن جل ( سالی که کاخ نشین ها کاج نشین شدند )

حاجی ، حاجی مکّه !

ادام ومئرگه نه ؤُشئن که له دی ؟

رعابت حفوق شهروندی

رعایت حقوق شهروندی باید به باور و اعتقاد مسئولان تبدیل شود/ در دهه اول انقلاب شاهد برخی حرکات افراطی بودیم/هرگونه حبس و حصر و تعزیر باید بر مبنای قانون صورت بگیرد

برچسب‌ها :

دیدگاه‌ها

آقای عارف ی فکری برای

استیفای حقوق شهروندی

قاي کوُنده قانداي قاسیه ت بار؟

Қай күнде қандай қасиет бар???

نگاه جهانی به قیام امام حسین ( غ )

صالح نیکبخت : منشور « حقوق شهروندی » و صیانت از حقوق اقلیّت ها

دستيار ويژه رييس جمهوري در امور اقوام و اقليت هاي مذهبي و ديني:مهم ترين سلاح دشمن، ايجاد اختلاف ميان

انسولین خوراکی ، پایانی بر کابوس هر روز بیماران دیابتی

انسولین خوراکی، پایانی بر کابوس هر روز بیماران دیابتی

تهران- ایرنا - محققان موسسه ملی علوم هند موفق به ساخت داروی انسولین خوراکی شدند.

قازاق ماقال - ماته لده ری

پیوندهای روزانه

نوشته‌های پیشین

آرشیو موضوعی

برچسب‌ها

پیوندها