نوروز ، عمونوروز و باباخضر

در درگاه قزاقستانی adyrna.kz  مطلب جالبی درباره نوروز و حضرت خضر ( ع ) و رابطه اين دو باهم درج شده است كه بخاطر شباهت آنها با نوروز و عمونوروز و همچنين مغايرتشان با كريسمس و بابانوئل قابل توجّه است. نويسنده مقاله ، نظركه جوُماباي ، به عنوان يك مردمشناس ، گزارش می دهد كه قزاقها در شب نوروز انتظار دارند كه بابا خضر به منزل آنان سر بزند و بپاس مراعات پاكيزگی محيط و آراستگی زندگيشان يركت و وفور نعمت اعطا كند. مناسبت اين تبرّك و ميمنت حلول سال نو و احيای طبيعت می باشد. بنا به باور همگانی  ، سرسبزی بهاری از آثار قدوم مبارك آن ولی خداست كه از هرجا بگذرد آن را شكوفا و پربار می سازد. ديگر اينكه چنين خير و بركتی شامل كسانی می شود كه در استقبال از آن دل و جان را از هرگونه پلشتی پاك ساخته دور و بر خود را نيز  از آلودگی پيراسته و شرايط را برای رشد و شكوفايی عوامل طبيعی فراهم سازند. از اينرو است كه مبادرت به خانه تكانی ، شست و شوی رخت و البسه ، پركردن ظروف از انواع غلّات ، حبوبات و لبنيات كرده و جويها را لايروبی می نمايند. در راستای صفای دل نيز با اقوام و آشنايان آشتی می شود تا مبادا نحوستشان مانع از نزول بركات بابا خضر بر خانه و سرزمينشان شود.

پژوهشگر يادشده خاطر نشان می سازد كه در باور اسلامی حضرت خضر عامل بركت و خير بوده و ياور درماندگان و فقرا بوده كمشده ها را راهنمای می فرمايد. او در همه سرزمين ها گردش می كند و به مردمان سر می زند و طبق مأموريت خود هر جای مناسب را رونق داده و به حيات افراد لايق بركت می بخشد. شب نوروز قزاقها دو چراغ فروزان را بر صدر خانه قرار می دهند تا پيش پای اين ولی خدا روشن و همه چيز آماده قبول فراوانی و رفاه باشد. رفع كدورت ها نيز موجب خشنودی دلها ذر سال آتی فرض می شود. دختران دم بخت به دلباختگان خود آش و اشربه داده از ايشان هدايای شاديبخش دريافت می كنند. ايّام نوروز هنگام برگزاری مسابقات گوناگون هم هست. بهر حال آقای نظركه جوُماباي منكر ارتباط خضر با ليلة القدر است كه بسياری از ترك های مسلمان در آن منتظر ديدار آن حضرت - قدر - به شب زنده داری می نشينند. چنانكه همگان باور دارند شب قدر مصادف با يكی از ليالی فرد دهه سوّم ماه مبارك رمضان است كه قران كريم در آن نازل شده و ملائك و جبرئيل به اذن پروردگار فرود آمده و تا طلوع فجر سلامت برقرار می ماند. اين را هم گفته اند كه وقت دقيقی برای شب قدر تعيين  و اعلام نشده است. به عبارت ديگر چنين هنگام يمينی می تواند هر يك از اوقات زمان باشد. يعنی چندان بعيد نيست كه شب نوروز همان ليلة القدر بوده ، بابا خضر معادل عمو نوروز و بهتر از همه يكی از آنان باشد كه باعث خير و بركتند. پس لازم نيست كه مثل نصارا به هدايای بابا نوئل دلخوش باشيم  ؛ بلكه  با توجه به اينكه در گفتمان الهی هر تغييری در حال و احوال آدميان منوط به تحوّلات نفسانی ( ذهنی ) اعلام شده است ، يقين دارد كه بايد به رموز خلقت پی برد تا بهره برداری از نعمات بی شمار ربّانی ممكن شود. اگر شرايط اجتماعی ، اقتصادی ، فرهنگی و سياسی كشور بدرستی مهيّا شود رشد و تكامل همه جانبه ميسّر گشته و زمستان سرد و افسرده نيز جايش را بهار گرم و خرّم خواهد داد. والله اعلم بالصّواب.