حاجي محمد شادكام

                                                      آواهاي همخوان ( صامت )

آواهايی كه در هنگام تلفّظ با برخورد به مانع هوا ادا می شوند در زبان قزاقي همخوان ناميده می شوند. در اين زبان 26 همخوان هست:

б,в,г,д,ж,з,й,к,қ,л,м,н,ң,п,р,с,т,у,ф,х,һ,ц,ч,ш,щ,                                                   

(у)موقع تلفظ بعد از واكه تبديل به همخوان می گردد. مثلاً :     ауыр,жауын,әуре    

آواهای همخوان به 3 گروه تقسيم می شوند :

1)از لحاظ طنين به 3 دسته شديد، ليّن و زنگدار تقسيم می شوند.همخوانهای زنگدار به دسته های دهانی :(р,л,й,у)و دماغی ( غنّه ) м,н,ң:بخش می شوند.

همخوانهای زنگدار:

 П,ф,с,ш,к,қ,т,ч,ц,щ,х                                                                                      

همخوانهای ليّن :

Б,в,г, д,ж,з,һ                                                                                                  

2) همخوانها از لحاظ روش تلفظ ( ادا ) به دو دسته سريع و زنگدار بخش می شوند.

همخوانهای سريع :

Б,п,д,т,ц,г,к,қ,ч                                                                                                 

همخوانهای زنگدار :

В,ф,з,с,ж,ш,щ,ғ,х,һ                                                                                          

3) همخوانها از لحاظ مخارج صوتی دارای تقسيمات ذيلند :

همخوانهای لبی :                                                                                         б,п,м,у

همخوانهای دندان و لبی : в,ф                                                                                    

همخوانهای دندانی :д,т,з,с,ц                                                                                     

همخوانهای جلو زبانی :  ж,ш,щ,ч,н,р,л,й                                                                  

همخوانهای ميان زبانی :                                                             к,г

همخوانهای پشت زبانی :                                                       қ,ғ,н,х

همخوان حلقی :һ