خطر و حظّ

بجان مخر خود ضرر

به آب مزن بی گذر

عمل کنی بی محمل

عمرت شود بی ثمر

گر ندانی وقت و جا

رنجت رود بر هدر

بانگ خروس بی محل

بر سر آرد قطع سر

گر شناسی عصر و مصر

نخوانندت بی بصر

حقّ را شنو ای بنده

حاشا نمان بی خبر

عمل کرده سنجیده

از حیاتت حظّ ببر


برچسب‌ها: خظر, حظ
+ نوشته شده توسط حاجي محمد شادكام ، وكيل پايه يك دادگستري در دوشنبه سی ام اردیبهشت 1392 و ساعت 12:13 |
800x600

گفتمان چهل و پنجم

يكي از براهين عمدة وجود خداي تبارك و تعالي اينستكه از هزاران سال قبل تاكنون همه كس ، با همه زبانها ، بالاتفاق مي گويند يك خداي بزرگ هست و همچنين هزاران نوع دين همگي مي گويند عدالت و محبّت لايق خداوند است .

ما بندگاني هستيم كه نه با دیدن آفريدگار بلكه با مشاهدة ساية كردگار مي توانيم معرفت حاصل كنيم . ما به سوي همان عدالت و محبت عزيمت مي كنيم . فرد با احساس واضحتر همان حكمت الهي از سايرين برتري مي يابد . باور كردم و ايمان آوردم گفتن ، باوراندم و مؤمن ساختم گفتن نيست .

آغاز انسانيت حسّ محبّت و عدالت است . جائي نيست كه اينها ضرورت نداشته باشد ، و هيچ جا نيست كه درآن وارد نشوند . آن كار خداوند خالق است . براي اينكه نرياني مادياني را تصاحب كند نيز احساس محبّت در كار است . اين حسّ عدالت و محبت در هر كس بيشتر باشد ، همو عالم ، همو عاقل است .

ما نمي توانيم از پيش خود علم را ابداع كنيم ؛ بلكه با مشاهده عيني و شناخت عقلي مخلوقات و موجودات را احساس مي نمائيم .

 

 


برچسب‌ها: گفتمان, آباي
+ نوشته شده توسط حاجي محمد شادكام ، وكيل پايه يك دادگستري در دوشنبه سی ام اردیبهشت 1392 و ساعت 10:0 |

دشمن عزیز

خوانند بعضی زن دشمن

خواهند  یعنی هم کشتن

قتل است لیکن انتحار

عقل است مگر خود مردن ؟

ما دو غیریم اندر خود

تنهایی است گم گشتن

دو غیر جویند گر پیوند

پیش  می شود پس  رفتن

دائرانیم بر مدار

نتوان از آن دررفتن

مرد را ز زن نی گزیر

همسر جوید هم هر زن

مدارا دان بهتر راه

بیهوده است ضد گفتن

مرد نشاید زن شود

از زن مخواه نر گشتن

با هم بینند چون عالم

راحت شود دل بستن

جهان دارد بس جنبه

با هم باید سرکردن

حتّی خدا تنها نیست

اولیست با هم سر بردن

 


برچسب‌ها: دشمن, زن
+ نوشته شده توسط حاجي محمد شادكام ، وكيل پايه يك دادگستري در یکشنبه بیست و نهم اردیبهشت 1392 و ساعت 18:9 |

انواع معنایی صفت

در زبان قزاقی صفت ، از لحاظ  تفاوت های معنایی و دستوری ، به دو گروه کیفی و نسبی بخش می شود. صفت کیفی ریشه اسمی داردو مثلاً :

آق ، قارا ، جاقسراق ، قاپ – قارا ، قپ – قزل ، تسس.

صفت نسبی با الصاق وند به دیگر واژه ها ساخته می شود. مثلاً :

ده نه لی ، ء بلمدی ، تولقشا ، تسس.

حالات صفت

حالات صفت کیفیّت اسم را می رساتد. در زبان قزاقی این مقوله ، در اصل مربوط به صفات کیفی ( چگونگی ) است که به دو حالت تفضیلی و عالی تقسیم می گردد.

1-    حالت تفضیلی

حالتی که بیانگر برتری یا کمتری چگونگی چیز های یکدست می باشد صفت تفضیلی آنها نامیده می شود. این صفت با الصاق وند های زیرین ساخته می شود :

ا ) – راق / - ره ک ، -ی راق / ئره ک :

جاقسی - راق ، کوُشتی – ره ک ، وُلکه ن – ئره ک ، وُزون – ی راق ، تسس.

أ ) - داوٌ / - ده وٌ ، - لاوٌ / - له وٌ ، - تاوٌ / ته وٌ :

ساری – لاوٌ ، قارا – لاوٌ ، ته ره کٌ – ده وٌ ، سوٌوق – تاوٌ ، آرق – تاوٌ ، تسس.

ب ) – عل / - قل ، - علت / - قلت ، - علتم / - قلتم :

بوز – عل ، قز – عل ، بوز – علت ، سار – علت ، قز – علت ، سار – علتم ، قز – علتم ، قز – علتم ، بوز – علتم ، تسس.

وٌ ) – شل / - شئل ، - شلتم / - شئلتئم :

کوک – شئلتئم ، تسس.

گ ) – عش ، - ئلدئر :

                  قز – عش ، سار – عش ، بوز – عش ، کوگ – ئلدئر ، تسس.

                  ع ) – آکٌ ، - قاي ، - شا ، - شه :

                  بوز- اکٌ ، قزل – قاي ، قوُبا – شا ، تسس.

2-    حالت عالی

حالتی که حدّاکثر برتری یا کهتری دو چیز یکدست را می رساند صفت عالی آن نامیده می شود. مثلاً :

جاقسی / جاپ – جاقسی ، وُلکه ن / ؤُپ – وُلکه ن ، قارا / قاپ – قارا ، ساری / ساپ – ساری ، وته جاقسی ، تم وُلکه ن ، وته تاماشا ، ه کٌ که ره مه ت ، تسس.

در زبان قزاقی صیغه عالی به دو روش زیر ساخته می شود.

1 ) با گذاشتن هجا های مشدّده پیش از صفت کیفی . مثلاً :

قاپ - قارا ، جاپ – جاقسی ، تاپ – تازا ، وُپ – وُلکه ن ، ساپ – ساری ، تسس.

2 ) با استفاده از قیود مشدّده  مانند وته ، آسا ، تم ، ه کٌ ، ناق ، ناعز ، تئپتی ، اکٌعاي ، شمقاي ، کئله کٌ ، وراسان :

وته جاقسی ، ه کٌ وُلکه ن ، ه کٌ که ره مه ت ، تم بیئک ، شمقاي کوک ، تئپتی اده می ، تسس.

 

املای صفت

                  1 ) بین صفات مکرّر و مزدوج خط تیره ( - ) گذاشته می شود مثلاً :

                  بیئک – بیئک ، وُزندی – قسقالی ، تت.

                  2 ) بین هجای مشدّده و صفت نیز خط تیره قرار می گیرد. مثلاٌ :

                   أپ – اده می ، سوُپ – سوُر ، قاپ – قارا ، تت.

                  3 ) صفاتی که عبارت از چند واژه متوالی باشند جداگانه نوشته می شوند :                 

   آل قزل ، آل کوک ، قزل آلا ، قارا آلا ، تسس.

 

 

کارکرد صفت در جمله

1 ) صفت به لحاظ اینکه ویژگی و چگونگی  اسم را بیان می دارد ، در جمله نقش وصفی را بازی می کند. مثلاً :

جاقسنکٌ ؤزی ده – جاقسی ، سؤزی ده – جاقسی  ( ماقال )

2 ) کارکرد نهادی هم دارد. مثلاً :

کئشکه نتایدکٌ دا کئشئسی بار. 

3 ) کارکرد گزاره ای نیز دارد. مثلاً :

جانبوتا – وته سمباتتی.

4 ) نقش متمّم را بازی می کند > مثلاً :

شبقتکٌ ألسزئن شبق بئله دی ( ماقال ).

5 ) قید واقع می گردد. مثلاً :

أسه م ساباقتی جاقسی وقدی.

 

 

پرسش های تمرینی

 

1 ) صفت چیست ؟

2 ) صفات از لحاظ معنا و دستوری چندگونه است ؟

3 ) صفت چگونه ساخته می شود ؟

4 ) صفات وصفی چیستند ؟

5 ) صفات مشتق کدامند ؟

6 ) صفت ساده چیست ؟

7 ) صفت مرکب یعنی چه ؟

8 ) صفات کیفی و نسبی کدامند ؟

9 ) صیغه صفت چیست ؟

10 ) صیغ صفت  چگونه ساخته می شود ؟

11 )  کارکرد های صفت در جمله کدامند ؟

 

 


برچسب‌ها: صفت, زبان قزاقی
+ نوشته شده توسط حاجي محمد شادكام ، وكيل پايه يك دادگستري در یکشنبه بیست و نهم اردیبهشت 1392 و ساعت 16:50 |
نمرود نکشت خدا را


نمرود نکشت خدا را

بل کشته شد مدارا

چونکه نمود از جهلش

هدف ، نه حقّ ، سما را

خدا بوده تک مدار

خوش ره باشد بپا ها

گرچه برجش شد بلند

چون کج نهاد بنا را

ریخته  فرو برج او

بر سر بارید بلا ها

هر یک رفته بسویی

از یاد بردند وفا را

رونق بیافت پس جفا

کز آن زایید بلایا

اینها بوده از آن رو

خود بین شدند سراپا

راه نجات این بوده

جمله گویند خدایا

شیطان شود بس شادان

گر زور بندد صدا را

ای مردمان برخیزید

برپا دارید صلا را

درد که بوده از خدا

او خود دهد دوا را

از برون و از درون

دشمن پاید شما را

امّ الفساد کبر باشد

کز آن زاید قضایا

عبد رحمان گر شویم

شیطان بازد مزایا

عدو گردد کی ولی ؟

یاور شویم خدا را

 

 


برچسب‌ها: نمرود, خدا, شیطان
+ نوشته شده توسط حاجي محمد شادكام ، وكيل پايه يك دادگستري در چهارشنبه بیست و پنجم اردیبهشت 1392 و ساعت 10:13 |
                                                                  صفت

گونه ای از واژه که چگونگی ، اندازه ، رنگ ، شکل ، نشانه و غیره چیزها را معلوم می سازد صفت نامیده می شود و به پرسش های چگونه و کدام پاسخ می دهد. مثلاً :

   چگونه اسبی ؟  Торы ат 

                                                                           کدام پیراهن ؟    ақ көйлек

   چه کفشی ؟     қара кеуіш

صفت بلحاظ نوع خود به دو گروه مجرّد و مشتق بخش می شود. صفت مجرّد فقط عبارت از ریشه است مثلاً :

Ақ , қара , қызыл, үлкен , кіші , арық , семіз тсс.

ولی صفت مشتق با الصاق پسوند به اسم ها و یا افعال ساخته می شود. مثلاً :

 Өнерлі , әдепті , атақты , жазғы , ұйымшыл , қалалық , өнерпаз тсс.

سپس صفات ، از لحاظ ترکیب به دو دسته ساده و مرکّب تقسیم می گردند. صفت ساده عبارت از یک واژه است. مثلاً:

Сары , көк , жаман , қысқа , күлкішіл , тар тсс.

صفتی که دستکم عبارت از دو کلمه بوده و دارای معنای یگانه وصفی باشد صفت مرکّب خوانده می شود. مثلاً :

Қара ала , ал қызыл , ақ сақалды , ұзын бойлы тб.

 

وند های صفت ساز 

وند هایی که از اسم صفت می سازند :

-лы ,-лі , -ды,-ді ,-ты ,-ті :                                                                                                        

Сулы , келелі , құмды , білімді , қорқынышты , көрікті                                             

-сыз , -сіз :                                                                                                                               

Таусыз , тілсіз                                                                                                     

-лық ,-лік ,-дық ,-дік ,-тық ,-тік :                                                                                 

Айлық , жерлік , хандық , күндік , азаматтық ,бестік                                        

-ғы , -гі , -қы ,-кі :                                                                                                

Соңғы , кешегі , қысқы , кешкі                                                                               

-шыл ,-шіл :                                                                                                                     

Саршыл , көкшіл                                                                                                         

-шаң , -шең :                                                                                                                  

Бойшаң , сөзшең                                                                                                        

-дай ,-дей , -тай , -тей :                                                                                            

Айнадай , белдей , тастай , местей                                                                   

-кер , -қой , -қор , . паз , -ымпаз , - імпаз :                                                         

Табыскер , сәнқой , дүнйеқор , өнерпаз , жеңімпаз                                  

-и , - ы , - і :                                                                                                 

Әдеби ,қазақы                                                                                       

وند هایی که از فعل صفت می سازند :

-қақ , - кек ,- ғақ ,-гек , - ақ , -ек :                                                                   

Тышқақ , өскек ,тайғақ ,желгек , орақ , үкек                                        

-ық , -ік , - қ , -к :                                                                                           

Толық , тесік , ақсақ                                                                                    

-ғыш , -гіш , -қыш , - кіш :                                                                           

Барғыш , білгіш , айтқыш , кескіш                                                        

-ғыр , -гір , - қыр , -кір :                                                                     

Алғыр , білгір , тапқыр , өскір                                                        

-шақ , -шек :                                                                                        

Қызғаншақ , өртеншек                                                                

-ыңқы , -іңкі , -ңқы , -нкі :                                                                    

Салбыраңқы , көтеріңкі                                                                      

-ынды , -інді , - нды , -нді :                                                                       

Жасанды , кесінді                                                                                   

-малы , -мелі , балы , -белі , -палы , - пелі :                                                

Таңдамалы , төсемелі , аспалы , кеспелі

-ымды , -імді , мды , мді :

                                                                                        

  Қонымды , сенімді

-аған , - еген :

Қабаған , сүзеген

-улы , -улі :

Асулы , ілулі

-ма , -ме , -ба , -бе ,-па , - пе :

Қызба , кезбе , қаңғырма                                                                                                                                                                

 

                                                                   

        


برچسب‌ها: سفت, زبان قزاقی
+ نوشته شده توسط حاجي محمد شادكام ، وكيل پايه يك دادگستري در سه شنبه بیست و چهارم اردیبهشت 1392 و ساعت 15:41 |

نعمت اسلام ، ربوبیّت عالمین و تکبیر الهی

بعد از نماز برای نعمت اسلام است که به تسبیح الله می نشینیم . آیین مسلمانی است که از برکت آن می توان به امر خطیر خلافت خدا مبادرت کرد. مقتضای فطری بودن این دین است که رعایتش اسباب بروز و رشد قابلیت های آدمیزاد در راستای نیل به کمال او می باشد. حقّا که حقّ تعالی از شائبه هر نقصی چنان دور است که تکامل کلیّه مخلوقات کمترین کسر شأنی بر بزرگی وی وارد نمی تواند آورد. ÷س چه باک از خلّاقیت بندگانش که از نعمات بیشمار او بهره بر می دارند. فتبارک الله احسن الخالقین!

امّا مسأله این است که نعمات مذکور گاهی چنان مکتوم می ماند که تصوّر الوهیّت بر خاطر مستولی می شود. در چنین هنگامه ای است که طوفان غیرت آن جبّار طاغوتیان را در هم می کوبد تا حدّ خویشتن را دریابند و پای از گلیم خود درازتر نکنند. استفان هاوکینگ یکی از نوابغ معاصر که در صدد محاسبه دقیقه صفر پیدایش کیتی است ، می گویند گفته است جهان بدون جهان آفرین کار خود را می کند. لابد بس که نظام خلقت چنان دقیق بوده دخالت غیر آن را منتفی پنداشته است. برخی صاحبنظران شخص یادشده را یک ماشین آدم نما تلقّی کرده اند بر وی ایراد گرفته اند که سیمهایش قاطی شده و مرتکب بیان شطحیات گردیده است. گویی اینکه چنین اقوالی مسبوق به سابقه است. بایزید بسطامی و حسین ابن حلّاج ازاینگونه حرفها زدند که دوّمی سربدار شد و آن دیگری قسر در رفت. این ماجرا سر دراز دارد و شرح آن از حوصله این وجیزه خارج است.

با التفات به اینکه خود بخشی از عالم آفرینشیم که آفریدگارش از اعطای هیچ نعمت در اجابت دعای ما مضایقه نفرموده است بی اختیار زبان به حمدش می گشاییم. ولیکن چه باید کرد که شکر تحمید نیز بر ما واجب می ماند و قس علی هذا. به عبارت دیگر هرگونه ستایشی نهایتاً به او برمی گردد که حتّی سپاسگزاران نیز باید شکرگزار تشکّرش باشند . زیرا از شرّ کفر نعمت به هدایت ربّانی در امان مانده است. تفطّن به مفهوم لا اله الّا الله لاشریک له له الحمد و له الملک و هو علی کلّ شییءٍ قدیر خود فضیلت عظمی است. تا بداند که خیر و شرّ عالم بدست مالک راستین دنیا و آخرت بوده خارج از قضا و قدرش که عین عدالت بلکه برتر از آن است امکان تحقّق ندارد و لازم نیست کسی – ولو پیغمبرش – غم گزاف بخورد.         

راستی نماز بدون چنین اذکاری نمازگزار را به بارگاه ربّ العالمین وصال نتوانمد داد و مگر صلوه از ریشه وصل نیست ؟


برچسب‌ها: نعمت, ربوبیّت, تکبیر
+ نوشته شده توسط حاجي محمد شادكام ، وكيل پايه يك دادگستري در دوشنبه بیست و سوم اردیبهشت 1392 و ساعت 12:6 |
از نخبگان تا مردمان

دولت احمدی نژاد که خود را مردمیترین سیاستمدار قلمداد می کند متّهم به پوپولیسم – از نوع غیر اصیل – می باشد. در واقع هیچکدام از دولتمردان ما چندان توفیقی در خدمات خود نداشته اند. نامبرده که مدّعی کارشناسی ارشد بوده و رقبایش را در معرض حیله گریهای مشاورین یا متخصصّین خود معرفی می کرده شخصاً در دام اطرافیانش شناخته می شود که او را از راه راست منحرف می سازند. سایر حضرات نیز از انواع اتهامات درامان نمانده اند و بعضی هم بهزار زحمت از معرکه کذایی سر سالم بدر برده و به خارج گریخته اند. با اینهمه شمار داوطلبان این مقام در هر دوره رو به افزایش داشته است. صرفنظر از مبتلایان به اختلال حواس بسیاری از اشخاص کم و بیش سرشناس خود را نامزد انتخابات دوره جدید ریاست جمهوری کرده اند که میزان استقبال از این امر قابل بررسی علمی به نظر می آید. راستی چرا باید خود را به این موج هائل انداخت که عشق آن اوّل آسان می نماید ولی عاقبتش چنین مشکل می افتد ؟  گمان دارم که مشکل ایرانی جماعت خودناشناسی باشد. ما نمی توانیم ادّعا کنیم که خویشتن را خوب می شناسیم و البتّه دیگران نیز مشمول همین وضعند. به قول مولوی :

هر کسی از ظنّ خود شد یار من

از درونم کس نجست اسرار من

راز های درون ما کدامند که اولیاء را از کشف باب دلمان باز می دارد ؟ نشستن بر اریکه سلطنت خیلی ها را وسوسه کرده ولی دیر یا زود از اوج قدرت به حضیض ذلّت سقوط کرده و تنها دلخوشیش شماتت بقیّه در هنگام شکست ایشان بوده است. برخی نیز همه کاسه و کوزه ها را برسر این و آن می اندازند که نمی گذارند. مگر قرار بوده کوی یار بدون سنگهای سرشکن باشد ؟ ! اینک نیز بعضی ها می فرمایند که ورود ما به میدان حکومت حلّال مشکلات است امّا بشرطها و شروطها. این حضرات را شاید بشود از مصادیق « ملأ » بشمار آورد که کبکبه و جلوه شان چشم مردم را پر می کند و این تصوّر را بوجود می آورد که اگر همه چیز به اختیار ایشان باشد همه مسائل ، مشکلات و بحران ها حلّ و فصل خواهد شد. اتّفاقاً سابقه کار نشان می دهد که چنین خبری نیست. هیچکدام نه نگین سلیمان داشته اند و نه عصای موسی. وانگهی ازانبیاء یادشده حضرت سلیمان ( ع ) ، با آن همه سطوت بی مانند ، از خداوند متعال درخواست می نماید که ملکش را بعد از او بدیگری ندهد. موسی ( ع ) نیز چنان از ایراد های بنی اسرائیلی بستوه می آید که عطایشان را بلقایشان می بخشد و آرزوی نیل به بیت المقدّس در دلش می ماند.

گویا قضیّه از این هم غامضتر است. اولیاء و انبیاء بماند ، اندک تدبّری در گفتمان الهی « انّ الله لایغیّر ما بقومٍ حتّی یغیّروا ما بأنفسهم » مبیّن می سازد که دگرگونی هیچ چیزی در یک قوم بدون تغییر نفسانی آنان ممکن نمی باشد. در این خصوص باید به معنای « نفس » عنایت شود که فکر می کنم معادل mind یعنی ذهن باشد. ذهن نیز – چنانکه افتد و دانید – ظرف اندوخته های مغز است که از راه آموزش و پرورش و برنامه های فرهنگی پر می شود. هر جامعه ای فراخوری دارد که نحوه عمل آن را معیّن می سازد. وقتی به خورد ذهنیّت آحاد اجتماع اطلاعات خاصّی داده شود توقّع کارکردی برخلاف مقتضای آنها عبث خواهد بود.

کشور ایران دارای پیشینه درازی در تاریخ بوده که سرشار از افتخار و عار است. شاهنشاهانی داشت اساطیری و تاریخی که دم از فره ایزدی می زدند ولیکن مملکت را طعمه دشمنان درنده ای همچون ضحّاک ماردوش و اسکندر گجسته و چنگیز ویرانگر قرار دادند. واپسین شاه نیز که سلطنت خود را عطیه یزدان بواسطه مردمان می خواند با فراعنه مصر همگور شد. تاریخ داستانی دنباله دار است که حکایت از عاقبت اعمال جوامع بشری دارد. هیچ قومی نمی تواند خارج از حوصله نفسانی اش کاری انجام دهد و هیچ کرداری بی فرجام نیست.

الغرض تا وقتی فرهنگ مردمان از راه تعلیم و تربیت درست بسامان نرسد آرمان های ایشان در دسترس نخواهد بود. باید نخبگان فاصله شان از مردمان کم کنند و ارزشهای مادی و معنوی را چنان بر همگان عرضه بدارند که خود از عهده اصلاح کارشان برآیند. برجستگی چشمگیر ایشان مبادا سبب توقّعات ناروا شده همگان را مفتون سازد. والسّلام علی من اتّبع الهدی.         


برچسب‌ها: نخبگان, مردمان
+ نوشته شده توسط حاجي محمد شادكام ، وكيل پايه يك دادگستري در شنبه بیست و یکم اردیبهشت 1392 و ساعت 22:41 |
طیپ دایی و تیپ مایی

نتوانستم در نماز جمعه 6 اردیبهشت حضور یابم. از شدّت خستگی حالش را نداشتم. آنروز صبحانه را زودتر خورده به منزل پسر دائیم طیپ ( عبداللطیف خوجه ) رفتم که عازم گنبد بود باتّفاق پسران و عموزادگان و چند تن از خویشاوندان و البتّه یکی دو نفر از آشنایان و همسایگانش.ِ تا جمع شدن همسفران و رسیدن مینی بوس دربستی ، یکی دو کاسه چای صرف شد با شیرینی و تنقّلات مربوطه. راننده ترکمن هم طبق معمول سرسفره آمد. یک زمان – حتّی هنوز - بعضی قزاقها ترکمنها را آتا جائو ( دشمن پدر کشته ) می نامیده اند. اینک این کج مداری منتفی است. ای بسا ترکمنها که مادرشان قزاق بوده یا برعکس برخی بچه قزاقها خواهرزادگان ترکمن ، ترک و غیره اند. در قزاق محله و همّت آباد گرگان و شهر های مجاور ترکیبی از اقوام گوناگون ترک و فارس سکونت دارند.

مسافرین کمتر از ظرفیّت ماشین دربستی بودند. جاهای خالی با جهاز اهدایی خانواده داماد به عروس پر شد. مینی بوس از راه آق قلا بسوی گنبد حرکت کرد. انتخاب این مسیر شاید به علّت خلوت بودن آن و همچنین فرار از خوردن به تور پلیس راه بود که می توانست راننده را بابت ایرادات فنّی خودرو فکسّنیش گیر بدهد. من و طیپ همجوار شدیم. گفتگو از هر چیزی را وسیله کوتاه نمودن سفر ساختیم غیر از اینکه چرا برادرش عبدالرّحمان در این مراسم حضور ندارد. نمی خواستم نمک بر زخم دل او بپاشم. کمتر کسی هست که به این مسأله مبتلا نباشد. انگار صله رحم از اولویّت ارزشی افتاده است. اقوام نسبی و سببی با یکدیگر رفت و آمد ندارند. عروسی و عزای ایشان بدون مشارکت برگزار می شود. حتّی پدر و پسر یا دخترانی هستند که از همدیگر قطع رابطه کرده اند. حال آنکه صله رحم از فرایض دینی بشمار می رود. برقراری ارتباط بین اقوام و ملل گوناگون شرط برپایی امّت محمّدی است که شامل همه اهل کتاب و حتّی کفار غیرحربی نیز می شود. متأسفانه در امّ القرای اسلام نیز وضع چندان مطلوب نیست. شکایات بسیاری از انحصارطلبی قدرت پرستان مطرح است که بهانه مداخله گری دشمنان غدّار جمهوری اسلامی ایران قرار می گیرد. در این مورد ضرب المثلی قزاقی بذهن متبادر می شود که می گوید : آغایننگ آزاری بولسا دا به زه ری بولماس. یعنی اخوان اگر آزار هم داشته باشند از هم بیزار نخواهند بود. به عبارت دیگر بایستی خویشاوندان نسبت به یکدیگر بردبار باشند؛ نه اینکه به محض اندک مخالفت مبادرت به طرد همدیگر نمایند. در صورت کدورت خاطر خویشاوندان باید از میانجیگری استفاده شود. در جوامع متمدّن این امر به عهده نهاد های مدنی و یا دولتی گذاشته شده است. ولیکن مشاهده می گردد که سلطه جویی اولیاء امور مانع از حلّ چنین مسائلی بصورت ریش سفیدی می باشد. شاید بشود گفت که بار بیش از ظرفیّتی بر دوش دولت گذاشته شده و فشار آن کمرش را خم می نماید. پژوهشگران جامعه ایران را درحال گذر از مرحله سنّتی به صنعتی ( جدید ) می نمایانند. هر کدام از این دو دارای ویژگی هایی اند که مقتضی مدیریّت خاصّ خودند. از قرار معلوم مطابقت لازم در خصوص چگونگی اداره مملکت صورت نگرفته و حضرات فقط خویشتن را واجد صلاحیت منحصر بفرد قلمداد کرده و سایرین را برخطا و احتمالاً عامل بیگانه می خوانند. ادّعای همه فن حریفی را از زبان عالم وعامی شنیده می شود الی ماشاء الله !

جمعیّت قزاقهای ایرانی نیز تحت تأثیر تحوّلات کلّ جامعه ایرانی از آداب و رسوم سابق فاصله گرفته لذا نسل جوان تن به مراسم و تشریفات سنّتی آباء و اجدادیش نمی دهد. قبلاً پدران تصمیم گیرنده ازدواج ها بودند. جوانان نیز تابع حکم بزرگان خانواده و خاندان می شدند ؛ مگر در موارد استثنایی که منجر به مصیبت و فاجعه می گردید. اینک پسران و دختران خود برای زندگی مشترک تصمیم می گیرند یا در تصمیم پدر و مادرشان تأثیر می گذارند. علی ایّحال مشکلات عدیده ای پدیدار شده که باید جهت رفع آنها تدبیری اندیشیده شود. مثلاً اختلافات زودرسی بین عروس و مادرشوهر یا مادرزن و داماد اعضای خانواده را رنج می دهد. اگر همه چیز بحال خود رها شود خطر از هم پاشیدن جامعه جدّیتر خواهد شد.

این بماند تا وقت دیگر. قافله خواستگاران در منزل مرحوم ه شجان فرود آمدیم که برادر نیجان ، پدر عروس ، است. نسوان خانواده نامبرده به هرکدام از مهمانان اسکناس یا دستمال وامثال آن اهداء می کردند. بر سفره انواع و اقسام نان ، شیرینی ، میوه و لبنیات گذاشته شده بود که که بسختی می شد از خوردن آنها پرهیز کرد. سپس غذای اصلی ( ه ت / گوشت و خمیر فطیر ) هم کشیده شد که رژیم خوراکی نگارنده را متزلزل ساخت ! بالأخره وقت تقدیم شیربهاء ( قالنگمال ) رسید که برعهده حمزه جملگی برادرزاده طیپ و در عین حال خواهر زاده نیجان بود. این کار انجام شده و نشده بود که دیدیم نامبرده از اطاق مجاور حوله ای پیدا کرده و دور گردنش پیچید. البتّه طبق رسم نامزدی همه خواستگاران علاوه برخوراندن خوراک چرب و شیرین باید کمی آرد هم بر سر و رویشان پاشیده شود محض تبرّک. امّا چنانکه افتد و دانی این تشریفات گاهی بهانه ای برای شوخی بسیار جدّی بعضی افراد با یکدیگر شده و طرفین سعی می کنند مقابله به مثل نمایند. علّت دستپاچگی حمزه هم همین بود که او در یک مراسم مشابه دائیش نیجان را علیرغم هرچه خواهش و تمنّا حسابی آرد مال کرده بود و حالا باید حساب پس می داد. زن دایی و خاله زادگان حمزه به او امان ندادند. البتّه معلوم شد مشارٌالیه حریف قابلی است و پاکت آرد از دست یکی از آرد پاشان گرفته خودشان را آرد مالی کرد که صحنه تماشایی بوجود آمده باعث کلّی خنده و تفریح شد. این را هم بیافزایم که گاهی کار به افراط می کشد و برخی پاک از کوره در می روند که نشانه بی جنبگی آردپاش و یا کم ظرفیتی آردخور شمرده می شود.

مراسم که بخیر و خوشی تمام شد ، ماشین از همان مسیر رفت برگشت . خسته از طول راه و گرمای بهاری چرت می زدم که نزدیکای گری راننده نتوانست مینی بوس لکنتیش را مهار کند و از بغل به یک سواری پژوی 504 مالید که در قطار دیگر ماشین ها می رفت و یکی از رانندگان جلویی ناگهان ترمز زد . بقیّه اتومبیل ها توانستند خطر را رفع کنند ولی نقص فنی مرکوب ما کار دست راننده اش داد. خسارتی  چهارصد پانصد هزار تومانی وارد شده بود که یک ساعتی صرف چانه زنی طرفین شد و ما هم با مینی بوسی دیگر به راهمان تا گرگان ادامه دادیم. خانمها و دختران بما خوش آمد گفته با چای و پلو پذیرایی کردند.

اینگونه بود که به نماز جمعه تاریخ  فوق الذّکر نرسیدیم.    


برچسب‌ها: طیپ, تیپ, سنّت, مدیریّت
+ نوشته شده توسط حاجي محمد شادكام ، وكيل پايه يك دادگستري در چهارشنبه هجدهم اردیبهشت 1392 و ساعت 14:43 |

 

505 – ولتئره م ده گه ن بئره وٌ بار ، ولتئر مه يمئن ده گه ن قوُداي بار.

506- كوسه وٌشی كوسه م بولمايدی.

507- شاعالا كه لمه ِ جاز بولماس ،

        ناوٌرز كه لمه ي مأز بولماس.

508- تاز تازدی تاكٌدايدی.

509- سه نگهن قويم سه ن بولساكٌ ، كوُيسه گه ن آوٌزكٌدی وُراين.

510- آقماقتی قوُدايعا سيندرساكٌ باسن جارادی.

511- بوس جه ر جاوٌ شاقرادی.

512- شمشق سويساكٌ دا قاساپشسی سويسن.

513- وُلق قالاي بولسا بورئك سولاي.

514- ه ت ساسسا توُز سه به سئكٌ ،

        توُز ساسسا نه سه به سئكٌ؟

515- باقا سيسه كولگه سه ل.

516- ؤزگه گه ولئم تئله گه نشه وزئكٌه ومئر تئله.

517- وتاوٌی باسقانكٌ كوُنی باسقا.

518- آشققاننان قوُنققان جامان.

519- ؤزئكٌ وُری ه مه س ، جؤرئسئكٌ وُری.

520- آللا كه شه دی ، آروٌاق كه شپه يدی.

521- اكه گه تاتپ وُل توٌماس ،

        شه شه گه تارتپ قز توٌماس.

522- ساقتانساكٌ ساقتايمن.

523- آتاكٌا نه قلساكٌ آلدكٌا سول كه له دی.

524- باقراوٌق توُيه نئكٌ باری جاقسی.

525- آتامز - آلاش ،

        كه رگئمئز – آعاش.

526- آعاين تاتوٌ بولسا باس كوپ ،

         آبسن تاتوٌ بولسا آس كوپ.

527- آقساوٌتتكٌ جاعاسی بار دا جه كٌی جوق ،

        مأرت جئگئتتئكٌ آشوٌی بار دا كه گی حوق.

528- آقلی حوق آقماققا – نوُرسز سوٌق كوز بئته ر،

        دوٌاسی جوق آوزعا ماعناسی حوق سوز بئته ر.

529- آلستاعی دوُشپاننان ،

         آكٌدپ جوُرگه ن دوس جامان.

530- آرعماقتكٌ قوُيرعی ،

         بئرده جئبه ك ، بئرده قل ؛               

         دانالقتكٌ به لگئسی ،

         بئرده – به ك ، بئرده قوُل.

531- آرعماقتی جامانداپ ،

         قانه توُلپار تاپقانكٌ ؟

         آعايندی جامانداپ ،

         قانه توٌعان تاپقانكٌ ؟

532- آت هأم بئرذه جالدی ، بئرده جالسز،

        جئگئت بئرده مالدی ، بئرده مالسز.

534- آتا توُرپ وُل گاپئرسه ، ه ر جه تكه نی ،

        ه نه توُرپ قز گاپئرسه ، بوي جه تكه نی.

535- اتا- بابادان قالعان ه سكی جوُرتتی بوُزوٌ – جاماندق.

536- آتادان كورگه ن وق جونار،

        ه نه ده ن كورگه ن تون پئشه ر.

537- آتادان جاقسی وُل توٌسا ،

         ه لدئئكٌ قامن جه يدی؛

         آتدان جامان وُل توٌسا ،

         ه لئنئكٌ مالن جه يدی.

538- آتا- ه نه بار بولسن،

         آوٌزی – موُرنی حوق بولسن.

539- آت بولاتن قوُلننكٌ باوٌری جازق كه له دی،

         باتر بولار جئگئتتكٌ ماكٌدايی جازق كه له دی.

540- آت آينالپ قازعن تابادی.

541- آلشاكٌداعان جئگئتتی ،

        دوُشپان كه لسه كوره ر مئن ؛

       آلشاكٌداعان قاتندی ،

       قز به رگه نده كوره رمئن. 

542- آقلدی ايه ل باسكٌا قارايدی ،

         آقلسز ايه ل جاسكٌا قارايدی.

543- آقلدی آدام تاوٌپ آيتادی ،

         آقلسز آدام قاوٌپ آيتادی.

544- « أيت- شوٌ» ده كه ن – آتقا سه پ.

545- قاننا تارتپاعان قاری سنسن.

546- قازان توٌمای قار جاوٌماس.

547- دوُنيه – كه زه ك.

548- آوٌزكٌ قيسق بولسا آيناعا وكپه له مه.

           

 


برچسب‌ها: قازاق ماقال, ماته لده ر
+ نوشته شده توسط حاجي محمد شادكام ، وكيل پايه يك دادگستري در جمعه ششم اردیبهشت 1392 و ساعت 18:10 |

 بيوگان

در كوی ما چند بيوه

خنده كنند چون گريه

مردانشان چون مردند

اوّل كردند بس مويه

گرچه اينان گشته اند

بر رفته ها نك چيره

بايد ترسيد خود ازين

نامردی مد گرديده

سالار شوند نامردان

رايج كنند اين شيوه

نبی يا كه ولیّ را

بوده مگر اين سيره ؟

مزمن شود گر چنين

ايّام شود بس تيره

سفره های نفت آلود

ايكاش شود برچيده

آنكه داده دندان را

كفيل نان خود بوده

بايد باشند اهل كار

از هر فضول آسوده

بيوگانند  بی شوهر

در زندگی كاركشته

ملّت گردند گر عيال

از شرّ شوند بس ذلّه


برچسب‌ها: بيوگان
+ نوشته شده توسط حاجي محمد شادكام ، وكيل پايه يك دادگستري در چهارشنبه چهارم اردیبهشت 1392 و ساعت 9:28 |

18 сәуір 2013
Азғындаудың белгiсi емес пе?..

“Азаттық” радиосының айтуынша, дәл қазiр 800 қазақ (мұның бәрi де – Моңғолияның қазақтары) Моңғолияның азаматтығын қайта алу үшiн әуре-сарсаңға түсiп жүрген көрiнедi. Бұлардың азаматтық алуы өзектi мәселеге айналғандықтан, қазiргi күнi Баян-Өлгей әкiмдiгiнiң жанынан осы мәселемен айналысатын арнайы жұмыс тобы құрылыпты. Жұмыс тобының басшысы Шерхан Зейтiнұлының айтуынша, бұлар – Моңғолияның азаматтығын қайта алу үшiн ресми түрде тiркелгендер. Ал тiркелмей жүргендердiң саны бұдан да көп көрiнедi.

Қош, бұл қайдан шыққан қазақтар? Бұлардың бәрi де – Қазақстанға келiп, осында болып, бiздiң тiрлiгiмiз бен iс-әрекетiмiзден әбден көңiлi суып, түңiлiп, Моңғолияға қайта көшiп барғандар. “Азаттық” радиосының тiлшiсi бұлардың бiразы­мен әңгiмелесiптi. Қайсысымен әңгiмелессе де, олар “ Бiз – Қазақстандағы алаяқтықтың құрбандарымыз!” деп жауап берген.
Қазақстанда 2000 жылдары оралмандарға квота бойынша баспана берiлетiн тәртiп өзгерiп, оның орнына ақша бөлiнетiн болды. Мiне, бiздiң бiраз шенеунiктерiмiз (әрине, Моңғолиядан келген пысықайлармен бiрiгiп) Моңғолияның бiраз қазағын сыртынан квотаға енгiзiп, оларға тиесiлi ақшаны өздерi алған. Моңғолиядан келген қазаққа жергiлiктi қазақ (әрине, әкiмқара!) жұмыс бермеген. Сыртқа тепкен. Орысша бiлмейтiн Моң­ғолияның қазағына “анаған қол қой”, “мынаған қол қой” дегiзiп, тиiстi құжаттарға қол қойғызып алып, ақшасын жеп кеткен қулар да аз емес.
Айтпақшы, Моңғолияның қазақтарын тек Қазақстанның қазақтары ғана емес, Моңғолияның қазақтарының өзi де талай рет алдаған. Моңғолияда паспорт ауыстырған кезде ескi паспорт естелiк ретiнде әр адамның өзiнде қалады екен, қырдағы қазақтардан олардың ескi паспорттарын 20-30 мың теңгеге сатып алып, олардың атынан Қазақстаннан квота алған қазақтар (Моңғолияның қазақтары!) да едәуiр көрiнедi.
Қайда қарамаңыз, бiрiн-бiрi алдап жатқан да – қазақ, бiрiн-бiрi сыйғызбай жатқан да – қазақ, бiрiн-бiрi көзге шұқып жатқан да – қазақ. Бұл – бiздiң азғандығымыздың, азғындағанымыздың белгiсi. Израилға көшiп барған еврейлердi еврей алдай ма? Ешуақытта алдамайды! Грузияға көшiп келiп жатқан грузиндердi грузин алдар ма едi? Ешуақытта! Армяндар ше? Ешқашан! Өзбектер әманда бiрiн-бiрi “жат жанынан түңiлетiндей” сыйлап, қадiрлеп жүредi. Бiр-бiрiне деген жанашырлығын қай заманда да, қай уақытта да жоғалтпайды. Жоғалтқан да емес. Ал бiз...
Әмiр Нұртайұлы.
« алдыңғы бетке  |  келесі бетке »
ПІКІРІН БІЛДІРГЕНДЕР (23)
оғай | 18 сәуір 2013 11:14
Капитализм нұры
Есенғали, Қожа елінен | 18 сәуір 2013 11:48
Моңғолиялық бауырларда айып жоқ. Жемқор шенеунік пен екі ортада
жүрген алаяқтар квотаның рахатын көріп отыр. Қазақстанның азамат-
тығын,квота алып беремін деп,аңқау қазақты зар қақсатады. Ондай
алаяқтар жалғыз Моңғолияда ғана емес,қазақтар жасап жатқан ел-
дердің бәрінде де бар. Әсіресе Өзбекстанда қаптап жүр. Қазақстанның
заңын білмейтіндер олар үшін оңай олжа. Талайын өз көзіммен көрдім.
Жалын | 18 сәуір 2013 13:27
Қазақтардың осында жерсінбеуі демесең, Монғолияға қайтып оралудан трагедия көріп тұрғам жоқ. Саяси қысым жоқ, өздері айтқандай "кең қолтық мұңғылмен" біте қайнасқан ел үшін Баян Өлгейді қиып кету де үлкен қасірет. Мені алаңдататыны - біздің мәдени мекемелердің Моңғолия қазақтарына көңіл бөлмеуі. Моңғолиядағы идеясыздық мақалада айтылғандай пайдакүнемдік, айла-алдауды идея деңгейіне көтеріп жібере ме деген қауіп бар. Моңғолия қазақтары біздің одесситтер болмасын деңіз.
Қызылордалық Балталы Төлеген | 18 сәуір 2013 17:00
Біреу "қалмақ",біреу"жоңғар"деп,шыққан тегі белгісіз патшасының өзі алаяқ,ӨЗ ХАЛҚЫНЫҢ АЛЛА берген байлығын иемденетін жебір,ЕЛІН,ЖЕРІН,ТІЛІН жерге тығатын,ХАН көтерген ХАЛҚЫНЫҢ жігерін мұқалтатын,"дат тақсырды"түсінбей,"өзім білемінмен"ХАЛҚЫН қырып жоятын қаніпезер Патша кімге қорған болғандай!"Шүрегей үйрек көлге пана болмайды!".Патшаң алаяқ,жебір болса,ОНЫҢ айналасындағылардан не сұрайсың!Шарасыздықтан ОҒАН өлім тілейтін болдық.Біреуге өлім тілейтін...өзіміз де азғындана бастадық па..!?
Жанка | 18 сәуір 2013 21:46
Біреуге өлім тілегенше, өзіңе өмір тіле, балтасыз төлеген! Жаман болсын, жақсы болсын, ел басқарып отырған адамды қатынша қарғауың - аянышты.
Есенғали, Қожа елінен | 18 сәуір 2013 21:58
Төлеген інім,осы біз азғындай бастағанымыз рас шығар ? !
Өз қара басым өзгеге өлім тілемек түгілі,жамандық ойлауға қорқатын
өнер адамы едім,соңғы уақыттары пешші жоңғарды Әзірейіл тақсыр
өзімен бірге қашан ертіп кетер екен деп,Құдайдан күнде сұрайтын болдым...
Еркін. Алтайдан. | 18 сәуір 2013 22:46
Рас, азғынданып біттік. Ащы да болса, шындық. Не қазақ емеспіз, кім екенімізді өзіміз де білмейміз, басқалар да білмейді. Осыған кінәлі-- бір-ақ адам, адам емес-ау, нағыз жауыз-қылмыскер. Қайта кешегі кеңес кезінде ұйымшыл, олтақ мүдделеріміз бар ұлт едік,мына алаяқ қу кәнігі сыйқыршыдай бәрімізді есімізден айырды. Бұл тар заман-зар заман қашанға дейін созылмақ.
Азған халықты түзеу оңайға соқпас.Тіпті мүмкін де болмас.Сонда бұдан артық қылмыс бола ма.
Саян | 19 сәуір 2013 13:28
Моңғолияда жүре берсін шөбін шауып, млын бағып, ондағы жерді сақтап отырады қайта
ARDAQ | 19 сәуір 2013 14:15
Адамнын акысын жегенді, алдаганды Аллаһ Тагала аямайды. 5 кундік жалганнын жалтырагына алданган ҚАЗАҚ бауырларым-ай! Тәубеге келейікте....
Erbol | 19 сәуір 2013 17:03
Ол жакта сайда отырып, азаматтыктан шыгып калган шал кемпир коп. Оларды аладап жургендери жергиликти алаяктар, оларга дем берип журген Казакстандагы жемкор жуйе. осынын салдарынан манголия казактары жаманатка ие болып жур. кайбир коши-кон департаменті бастыгынын манголия казактары надан деп жургени содан. Ал олардын коби кырдын карапайым казактары. типти бул жактын каптаган кол коюларына да беимделе алуы онай емес.
Есенғали, Қожа елінен | 19 сәуір 2013 19:10
Біреуге өлім тілегенше, өзіңе өмір тіле, балтасыз төлеген! Жаман болсын, жақсы болсын, ел басқарып отырған адамды қатынша қарғауың - аянышты.

Менің Жануляма ЖАН БІТІПТІ !
25 000 "теңгеңді адалда" ЖАНОЧКА,давай,давай,отта !
Askar BEK | 19 сәуір 2013 20:18
"Birindi kazak - birin dos, kormesen istin bari bos". ABAI atamnin sozi kazakka kashan shamshirak bolar eken?!
Жанка | 19 сәуір 2013 22:46
Алжыпсың сен шал, министерстводағыларға ник беріп, пікір жазғызып жатқанын айтқан мен болатынмын. Так что тыныш отыр сен шал.
Арман. Жаркент | 20 сәуір 2013 11:19
Білмейм, біздегі Моңғолиядан келген қазақтардың жағдайы жақсы, бәрі Қытайға кіріп сауда жасап, байып алды.
Есенғали, Қожа елінен | 20 сәуір 2013 13:16
Алжыпсың сен шал, министерстводағыларға ник беріп, пікір жазғызып жатқанын айтқан мен болатынмын. Так что тыныш отыр сен шал.

Сенің "нұркөсеміңді",кемеңгер - ғасыр ғұламасын,"нұх пайғамбарыңды",
"вашингтоныңды","махатма гандиіңді","ата түрікіңді",пешші - көсеушіңді
АЛЖЫТЫП БОЛЫП,АЛЖИМЫН ! (архитектор,ақын,картогаф - шекара -
шы,ӘӘӘ ауруына шалдыққан - гигантоман қалған атақ - лауазымдарын
өзің қосып аларсың).
ызалы Адай | 20 сәуір 2013 15:50
пікір жазғанда жаксы екенсіздер. керемет болсандар осыны халықтың алдына шыгып айтпайсындар. неге аланга шыгып котерилмейсиндер?! себеби сендер коркаксындар, журек жок сендерде. еркек емессиндер?! буттарыннын ортасындагы нарсени не ушин аркалап журсиндер еркек болсандар.
Мақсат | 20 сәуір 2013 22:10
Иран,Ауғанда өзбек,түрікпендер өте көп,бірақ соларды аталған елдердің басшылары шақырғысы келіп отырған жоқ.Біздегі көш жамандалғыш патшамыздың бастауымен болған. Жалпы ниет дұрыс еді,бәрін құртатын ортадағы жебірлер.
Есенғали, Қожа елінен | 21 сәуір 2013 20:27
Иран,Ауғанда өзбек,түрікпендер өте көп,бірақ соларды аталған елдердің басшылары шақырғысы келіп отырған жоқ.Біздегі көш жамандалғыш патшамыздың бастауымен болған. Жалпы ниет дұрыс еді,бәрін құртатын ортадағы жебірлер.

Өзбектер мен түрікпендер қазаққа ұқсап мәңгүртенген жоқ,Мақсат бауырым !
Қазақстанда қазақ көбейсе,мәңгүрт - көзқамандарды емдейтін дәрі болмақ ! ! !
БӘРІН ҚҰРЫТҚАН - ЖОҢҒАРДЫҢ СІЛІМТІГІ. Ата - бабасының қолынан келмеген
іс,бұның қолынан келді. Ата - бабасына рапорт беруіне толық болады.
Жанка | 21 сәуір 2013 22:59
Есенғали! Сен баяғыда алжып кеткенсің! Есі дұрыс сөз айтқаныңды көрмедік.
ҚАЖЫ МҰҚАМБЕТ ҚАРАКЕДЕЙ | 22 сәуір 2013 01:08
Қараңғыда белгілі қарындастың дауысы ,
Естімейді еш оны мынау жоқтар намысы.
Еркектері қырылып қатындары күң болып ,
Арыстаны түлке боп қаншық болса тазысы.
Қалай күдер үзбессің , басқа елге кетбессің ,
Заңды бұзса елбасы , пара жесе қазысы ?


برچسب‌ها: آزعنداوٌ
+ نوشته شده توسط حاجي محمد شادكام ، وكيل پايه يك دادگستري در دوشنبه دوم اردیبهشت 1392 و ساعت 16:54 |

در رابطه علم و خشيّت

بيگمان خيلی از ايرانيان ، افزون بر نگرانيهای اقتصادی ، اينك دچار تلواسه زلزله های فعلی و احتمالاً متوالی اند. در اين باره گمانه زنی ها فراوان است. انگار بايد منتظر زمين لرزه های سختتر بود كه از تصوّر آنها لرزه بر تنها می افتد. تأسفبارتر اين است كه علّت اين مصايب را كثرت گناه معرّفی كرده و بر فرضيّه خود از قرآن و سنّت دليل هم ارائه می دهند. پرسش اين است كه آيا قائلين به اين گفتمان خود را درشمار گناهكاران می دانند يا نه. سرانجام چاره چيست ؟ آيا اقرار به خطا و ايراز توبه وافی به مقصود است ؟ بگذريم از اينكه برخی از مقامات وقوع هر گونه خطری مهم را غيرمحتمل می خوانند و لابد همه را به توكّل به خدا ، پيغمبر ، اولياء و ائمّه فرا می خوانند. در تخطئه چنين خوش خيالی حضرات اين حديث شريف را يادآور می شود كه اوّل زانوی شتر ببند و بعد به خدا توكّل كن. به عبارت ديگر قرار نيست هر كاری خواستيم بكنيم و از پروردگار انتظار حمايت داشته باشيم. يكی از تكيه كلام های نادرست « به امان خدا رها كردن » است كه در واقع سهل انگاری در افعال و ترك فعل ها می باشد. بعضی كه كم هم نيستند می پندارند صرف تولّی به اولياء و شهدا كافی است تا از هر آسيبی در امان ماند و يا عاقبت بخير شد. حال آنكه اگر بلايی نازل گرديد بايد بدون طفره آن را تعليل و توجيه كرد.

می دانيم كه « هو الله احد. لم يلد و لم يولد و لم يكن له كفواً احد » خدا چنان يگانه است كه نه زاده است و نه فرزندی زاييده ونه همسری دارد. يعنی او تبارك و تعالی از هر نيازی مبرّا بوده و مشيّتش مشروط به هيچ تعلّق خاطر لفظی نيست . بلكه بايد در راستای رستگاری با همه هستی خود فرمانبردار او بود. طوری نباشد كه مشمول عتاب الهی « لم تقولون ما لا تفعلون ؟ » شويم. يكی از فريضه های اسلام طلب علم است ولو بالصيّن. بديهی است كه در حكومت چين خبری از درس دين آسمانی نيست. امر به دانشجويی هم نمی تواند حكم لغوی باشد. امّا خبر داريم كه تمدّن كشور يادشده منشأ بسياری از اختراعات و اكتشافات مؤثّر بوده است. از لحاظ جامعه شناسی و كشورداری هم آن مملكت حرفهای معتنابهی داشته دارد. البتّه جوامع ديگر هم از علم و فن های خاصّ خود خالی نبوده و نيستند. شعار « هنر نزد ايرانيان است و بس » بيشتر يك خالی بندی بوده و اگر اعتباری داشته به روزگاری بر می گردد كه اين سامان كانون فرهنگ و تمدّن اسلامی بود. اينك نهايت هنر « امّ القراء » صادرات مغز به قلمرو كفر به نظر می آيد. از اين باب چيزی بما نمی رسد مگر « من آنم كه رستم يلی بود در سيستان ». تعبيرات ركيكتری هم هست كه از شرّ آن بايد پرهيز نمود.

الغرض ، غير ايرانِی ها همان تعداد چشم ، گوش و دل دارند كه ايرانی جماعت. با اينهمه آنان بسيار از ما پيشرفته ترند و خيلی بهتر با عوارض طبيعی برخورد می كنند كه برای ما مايه حسرت است. ژاپن را ببينيد كه با ايران شروع به نوگرايی كرد و از جنبه علمی و فناوری شايد چند صد سال با ما فاصله دارد. ايمنی فنی و آمادگی آن كشور چنان بالا است كه شديدترين زلزله های واقعه در ايران برايشان امری عادی و روزمرّه بنظر می آيد. اين توفيق حاصل اهتمام به علم عرفی بوده كه منجر به شناخت محيط  و كاركرد پديدار های پيرامون شده است. آنجا چشم ، گوش و هوش چنانكه بايد وشايد بكار شناخت انفس وآفاق گرفته شده و شأن ربّانی اجلّ از آن است كه قومی از دستاورد اعمالشان محروم سازد. ثروت ، قدرت و ديگر امكانات در دسترس كسانی قرار می گيرد كه كما ينبغی در طلب آن بكوشند.  می ماند اينكه نعمات ما نحن فيه چگونه بهره برداری شود. سوء استفاده از اين امكانات  بدفرجامی بدنبال خواهد داشت. چنانكه حكومت های مسلمان نيز گرفتار عواقب خطايا يا بی مبالاتی هايشان شدند. آنان زمانی ابرقدرت بودند و اينك اگر به ذلّت افتاده اند بايد علّتش را در كارهای ناروای خود بجويند. هنگامی كه شهر يك ميلونی نيشابور مورد چپاول و ايلغار مغول واقع شد يكی از مريدان پير شهر پرسيد مگر ما امّ القرای اسلام و مركز تصوّف و عرفان نبوديم ؟ پس اين فلاكت را سبب چيست ؟ شيخ گفت : خاموش نسيم بي نيازی خداست كه می وزد. اينك وقت چنين گفتاری نيست بايد كاری بسزا انجام داد. او شمشير از نيام بركشيده و چندان جنگيد تا شهر شهادت نوشيد.

برگردم به لبّ مطلب كه پديده های آفرينش فقط آيات كلام الله مجيد نيستند. زلزله و طوفان و قحطی نيز از همين شمارند كه غفلت از اينها نيز عين عدم خشيت از قدرت بي همتای خداوند است. عظمت هشدار الهی را بنگريم كه می فرمايد: آنما يخشی الله من عباده العلماء. يعنی فقط دانشمندانند كه از خدا می ترسند. چه كسی تضمين می كند كه منظور از علماء در اين گفتمان الهی دانشمندان غير دينی نمی باشد؟ والله اعلم بالصواب.            


برچسب‌ها: غلم, خشيّت, زلزله
+ نوشته شده توسط حاجي محمد شادكام ، وكيل پايه يك دادگستري در یکشنبه یکم اردیبهشت 1392 و ساعت 10:34 |